1992 yılından önce doğan çocuklar için ebeveynlere çocuk başına 2,5 emeklilik puanı (yaklaşık 30 aylık çocuk yetiştirme süresi) verilirken; 1992 sonrasındaki doğumlar için 3 tam puan uygulanıyordu. Doğum tarihine bakılmaksızın, büyütülen her çocuk için ebeveynlerin emeklilik hesabına en fazla 3 puan (36 aylık çocuk yetiştirme süresi) yansıtılacak. Eklenen yarım emeklilik puanı, güncel rakamlarla aylık emekli maaşında yaklaşık 20 Euro civarında bir artış anlamına geliyor. Emeklilik puan değerlerinin dönemsel olarak güncellenmesiyle birlikte, ödeme dönemindeki net artışın daha da yüksek olması bekleniyor.

Alman Emeklilik Sigortası Kurumu (Deutsche Rentenversicherung), milyonlarca emeklinin geçmiş çalışma hayatını ve eski mevzuatları inceleyeceğinden, sürecin ciddi bir teknik hazırlık gerektirdiğini belirtti. Yasa 1 Ocak 2027 itibarıyla resmi olarak yürürlüğe girecek olsa da karmaşık hesaplama süreçleri nedeniyle ödemelerin en erken 2028 yılında hesaplara geçmesi öngörülüyor. Ancak hak sahipleri bu süreçte hiçbir kayıp yaşamayacak; 2027'den itibaren biriken tüm maaş farkları geriye dönük olarak tek seferde toplu şekilde ödenecek. Emeklilerin büyük bir kısmı için bürokratik işlemlerle uğraşma zorunluluğu bulunmuyor.

Çocuk yetiştirme süreleri daha önce emeklilik kasasına bildirilmiş ve sistemde tanımlı olan kişilerin herhangi bir başvuru yapmasına gerek yok. Alman Emeklilik Sigortası Kurumu, bu dosyaları otomatik olarak güncelleyecek. Geçmişte çocuk yetiştirme sürelerini emeklilik kaydına işletmemiş ya da sisteme bildirmemiş olan ebeveynlerin, bu haktan yararlanabilmek için kuruma bizzat başvuruda bulunması gerekecek. Emekli maaşlarında yaşanacak bu artış, dar gelirli emeklilerin aldığı diğer devlet desteklerini de etkileyebilir. Maaş tutarının yükselmesi; temel geçim desteği, kira yardımı (Wohngeld) ya da dul ve yetim aylığı gibi gelire endeksli sosyal yardımların miktarında değişikliklere veya yeniden hesaplamalara yol açabilir.

Altın ve Gümüşte Dar Bant, Borsada Geniş Dalgalanma!

Küresel jeopolitik gerginliklerin piyasalar üzerindeki baskısının süreceğini belirten İslam Memiş, borsalarda satışların, petrolde ise yükselişlerin kaçınılmaz olduğunu vurguladı. Emtia piyasasında ise bir süre "oyalanma" dönemi beklediğini ifade eden Memiş, kritik bant aralıklarını şu sözlerle özetledi: "Tabii ki bu gerginlikle birlikte bütün küresel borsalarda mutlaka satışlar yaşanabilir. Yine petrol fiyatlarında yükselişler kaçınılmaz olabilir. Yine emtia fiyatları dar bant aralığında dalgalanabilir. Mesela ons altın tarafında 4.400 - 4.800 dolar aralığı, gümüş tarafında 74-78 dolar aralığı... Bu dar bant aralığında yine oyalanabilir. Borsa tarafında ise yukarıda 12.500 ile 14.200 puan aralığı, bu geniş bant aralığında dalgalanan bir piyasa bizi bekliyor olabilir."

Emlakta Kafalar Karıştı: "Bayramda İstişare Yapın"

Siyasi tartışmaların ve ekonomik belirsizliklerin konut piyasasını da doğrudan vurduğunu belirten İslam Memiş, gayrimenkul satacakların da alacakların da kafasının karıştığını ifade etti. Borsadaki düşüşü gören ama parasını altına yatırdığında da yükseliş bulamayan vatandaşın "bekle-gör" moduna geçtiğini söyleyen Memiş, şu tavsiyede bulundu: "İlk önce bu alacaklar, satacaklar emlak tarafında, konut tarafında beklemeyi tercih edebilir. Bayramda aile arasında tekrar yeni bir istişare yapabilirler. Bayramdan sonraki haftalarda, bir iki hafta bence sessiz bir piyasa olacak emlak tarafında... Konut tarafında biraz daha bekle-gör politikasını sürdüren bir portföy oluşabilir."

İslam Memiş'in Piyasa Takip Kılavuzu (Mayıs 2026):

Ons Altın: 4.400 - 4.800 Dolar (Dar bantta oyalanma süreci)

Gümüş Ons: 74 - 78 Dolar (Sıkışık seyir devam edecek)

Borsa İstanbul:12.500 - 14.200 Puan (Geniş ve sert dalgalanma riski)

Emlak Sektörü: Bayram sonrası 1-2 hafta tam bir "sessizlik" ve bekle-gör dönemi

Milyonların Gözü Konut Kredisinde: %1.20 Faiz Ne Zaman?

Türkiye’de başını sokacak bir ev sahibi olmak isteyen milyonlarca dar ve orta gelirli vatandaşın yüksek kredi faizleri altında ezildiğini belirten İslam Memiş, piyasanın kilitlendiği o büyük beklentiyi dile getirdi: "Herkesin gözü kulağı faizlerde. İlk kez ev alacaklar, '%1.20 oranındaki konut kredisi faizleri ne zaman gerçekleşir, ne zaman yasalaşır, ne zaman ev alırız' düşüncesinde. Türkiye'de bu beklentide olan milyonlarca insan var. Ama mevcut krediler çok yüksek. Bu krediler ne zaman düşecek noktasında bekleyiş hala hakim.". Memiş, faizlerdeki bu yüksek seyir ve yasal düzenleme beklentisi nedeniyle, bayramı takip eden haftalarda konut piyasasında yaprak kımıldamayacağını ve portföylerin beklemede kalacağını sözlerine ekledi.

NOT: Bu haberde yer alan bilgiler yatırım tavsiyesi değildir.

​Deniz hudut kapısında sabahın erken saatlerinde mesai başladı

​Kurban Bayramı tatilinin resmi olarak başlaması ve kamu kurumlarındaki idari izinlerin devreye girmesiyle birlikte, Türkiye’nin dört bir yanından yola çıkan vatandaşlar ilçeye ulaştı. Tatil planlarını aylar öncesinden yapan ve Ege Denizi'ndeki Sisam Adası’na gitmek için can atan yolcular, bavullarıyla birlikte Kuşadası Limanı’na giriş yapmaya başladı. İstanbul, Ankara ve İzmir başta olmak üzere Anadolu’nun farklı illerinden özel araçları ve otobüslerle limana gelen seyahat severler, pasaport kontrol noktalarında adeta adım atacak yer bırakmadı. Yaşanan bu ani insan sirkülasyonu nedeniyle liman işletmesi ve emniyet güçleri ek önlemler alarak pasaport bankolarının tamamını açık tutmak zorunda kaldı.

​Feribot şirketleri ek sefer koymak için harekete geçti

​Yolcu yoğunluğunun sadece liman içiyle sınırlı kalmadığı, Kuşadası sokaklarındaki trafiği de doğrudan etkilediği gözlemlendi. Liman çevresindeki otoparklar tamamen dolarken, işlemlerini tamamlayan vatandaşlar limana yanaşan feribotlarla adaya nakledilmeye başlandı. Günler öncesinden biletleri tükenen feribot işletmeleri, deniz üzerindeki trafiği eritebilmek ve yolcuları mağdur etmemek adına ek seferler düzenleme kararı aldı. Sabah saatlerinde başlayan seferler, gün boyu kesintisiz olarak devam ederken, Kuşadası ile Sisam arasındaki deniz köprüsü en yoğun günlerinden birine ulaştı. Adaya ayak basan Türk turistler, sınır kapısında bekleyen yerel esnafın ve otel işletmecilerinin de yüzünü güldürdü.

​Kapıda vize kolaylığı sınır hattındaki trafiği körüklüyor

​Son dönemde komşu ülke Yunanistan ile Türkiye arasında yürütülen diplomatik temasların ardından hayata geçirilen kolaylaştırılmış vize prosedürleri, bu büyük göç dalgasının en önemli itici gücü oldu. Tatilcilerin vize almak için uzun evrak süreçleriyle boğuşmak yerine limanda işlemlerini halledebilmesi, adalara olan ilgiyi katlayarak artırdı. Ancak bu durum, pasaport kontrollerinin yapıldığı hudut kapısında yoğunluk yaşanmasını da kaçınılmaz kılındı. Sıcak havanın altında ellerinde pasaportlarıyla sıralarını bekleyen vatandaşlar, zaman zaman uzun kuyruklar nedeniyle zor anlar yaşasalar da karşı kıyıya geçecek olmanın verdiği heyecanla işlemlerinin tamamlanmasını bekledi.

​Dokuz günlük sürede rekor bir giriş beklentisi var

​Bölgedeki turizm hareketliliğini yakından takip eden ve süreci koordine eden sektör temsilcileri de rakamların tarihi bir seviyeye ulaştığını doğruluyor. Konuya ilişkin yerel basın mensuplarına detaylı açıklamalarda bulunan Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (TÜRSAB) Aydın Bölge Temsil Kurulu Başkanı Eda Yurtcan, bu bayram döneminin Kuşadası turizm tarihi için bir milat olabileceğini vurguladı. Sınır kapısındaki geçiş istatistiklerini ve acentelerin rezervasyon verilerini paylaşan Yurtcan, Kuşadası'ndan bu 9 günlük tatil sürecinde yaklaşık 25 bin turistin adaya geçiş yapmasını öngördüklerini dile getirdi. Bu devasa turist akışının hem deniz taşımacılığı sektörüne hem de liman içindeki ticari işletmelere büyük bir ekonomik girdi sağlayacağı ifade ediliyor.

​Dev yolcu gemisi Rodos üzerinden ilçeye ulaştı

​Mavi suları yararak Bodrum imajına estetik bir görünüm katan İtalya bayraklı, 253 metre uzunluğundaki dev kruvaziyer gemisi Aidablu, komşu ada Rodos Limanı’ndan hareket ettikten sonra sabah saatlerinde Bodrum Gemi Yanaşma İskelesi’ne güvenli bir şekilde yanaştı. Dev yüzen otelin limana yaklaşmasıyla birlikte gümrük sahasında da yoğun bir hazırlık süreci başladı. Turizm sezonunun açılmasıyla birlikte rotalarını Türkiye’nin güney sahillerine çeviren uluslararası kruvaziyer şirketleri, Bodrum’un sahip olduğu kültürel ve doğal zenginlikleri seyahat programlarının en üst sırasına koymaya devam ediyor.

​Binlerce yabancı turist kentin sokaklarına dağıldı

​Gümrük işlemlerinin hızlıca tamamlanmasının ardından geminin kapıları açıldı ve binlerce yolcu kendilerini bekleyen Bodrum güneşiyle buluştu. Alınan resmi verilere göre dev gemide, ağırlıklı olarak Alman uyruklu olmak üzere tam 2 bin 377 turist ile onlara hizmet veren 641 personel bulunuyor. Pasaport kontrol noktalarından neşeyle geçen turist grupları, iskele çıkışında kendilerini bekleyen gezi otobüslerine ve taksilere yöneldi. Bir kısım turist ise rehberler eşliğinde yürüyerek doğrudan kent merkezine doğru ilerlemeyi tercih etti. Kentin ana arterlerinde ve sahil bandında aniden yükselen yabancı dil çeşitliliği, esnafa da erken saatlerde kepenk açtırdı.

​Sıcak havayı fırsat bilen yolcular Akdeniz’in keyfini çıkardı

​Bodrum’da termometrelerin yüksek değerleri göstermesini ve sıcak ve güneşli havayı fırsat bilen yabancı konuklar, günlerini dolu dolu geçirmek için adeta zamanla yarıştı. İlçenin dünyaca ünlü sahillerine akın eden turistlerin birçoğu, berrak sulara kendilerini bırakarak denize girdi. Deniz sefasının ardından kentin binlerce yıllık geçmişine yolculuk yapmak isteyen kültür meraklıları ise Bodrum Kalesi ve Antik Tiyatro gibi tarihi noktaları ziyaret etti. Fotoğraf makineleriyle kentin her köşesini ölümsüzleştiren turistler, özellikle kalenin burçlarından Bodrum manzarasını izlemenin keyfini yaşadı. Kentin dar ve begonvillerle süslü sokaklarında yürüyüş yapan turistler, hediyelik eşya dükkanlarının sıralandığı çarşıda alışveriş yaptı; yerel motifli kilimler, takılar ve Bodrum’a özgü sandaletlerden satın alarak yerel ekonomiye can suyu oldu.

​Akşam saatlerinde yeni bir limana doğru yelken açılacak

​Gün boyu Bodrum’un eşsiz lezzetlerini tadan, kafelerinde dinlenen ve tarihi dokusunu soluyan turistler, unutulmaz anılar biriktirdi. Şehir merkezindeki kafeteryalar ve restoranlar, özellikle Alman turistlerin gösterdiği yoğun ilgi sayesinde en hareketli günlerinden birini geçirdi. Yerel rehberler, kruvaziyer turizminin kent esnafına doğrudan sıcak para akışı sağladığını ve bu tarz kısa süreli ziyaretlerin gelecekteki uzun süreli tatiller için birer referans oluşturduğunu belirtiyor. Bodrum’daki kısa ama yoğun temaslarını tamamlayan yolcu gemisinin, akşam saat 18.00’de demir alarak bir sonraki durağı olan Yunanistan’ın Heraklion Limanına hareket edeceği öğrenildi. Gemi limandan ayrılana kadar sahil şeridindeki hareketliliğin sürmesi bekleniyor.

Çeyrek ve cumhuriyet altınında durum

Güne düşüşle başlayan gram altın, saat 10.10 itibarıyla önceki kapanışın yüzde 0,5 altında 6 bin 615 lira seviyesinde bulunuyor. Çeyrek altın aynı dakikalarda 10 bin 920 liradan, cumhuriyet altını ise 43 bin 480 liradan alıcı buluyor. Altının onsu ise yüzde 0,6 azalışla 4 bin 482 dolardan işlem görüyor.

ABD-İran hattındaki gelişmeler piyasaları etkiliyor

Washington ve Tahran arasındaki diplomatik süreç, altın fiyatları üzerinde etkili oluyor. Anlaşma sağlanabileceğine dair umutlar bulunsa da, ABD'nin İran’ın güneyinde meşru müdafaa amaçlı düzenlediği saldırılar ve İran’ın ABD uçağı ile insansız hava aracına ateş açması, piyasalarda temkinli bir hava oluşturuyor. Analistler, bu gelişmelerin varlık fiyatlamaları üzerinde belirleyici olduğunu vurguluyor.

Önümüzdeki veri gündemi kritik

Haftanın geri kalanında açıklanacak ABD büyüme verileri ve Fed’in enflasyon göstergeleri olarak yakından takip ettiği kişisel tüketim harcamaları verilerinin, altın ve diğer değerli metallerin yönü üzerinde etkili olması bekleniyor. Kurban Bayramı nedeniyle yurt içi piyasaların kapalı olmasıyla birlikte, yatırımcılar gözlerini yurt dışı verilere çevirdi.

Analistlerin öngörüleri

Uzmanlar, yurt dışı piyasada ABD’de açıklanacak Richmond Fed sanayi endeksi gibi verilerin piyasa üzerinde kısa vadeli etkiler yaratabileceğini belirtiyor. Ayrıca, diplomatik belirsizlikler ve küresel temkinli görünümün altın fiyatlarını baskılamaya devam edeceği öngörülüyor.

“En büyük sorunumuz kur artışı”

İhracatçının yaşadığı en büyük sorunun enflasyon oranında kur artışı yaşanmadığını ifade eden Öztürk, “En büyük sorunlarımızdan biri nedir? Enflasyon oranında kur artışı yaşanmaması. Maliyetlerimiz artarken kârlarımız aynı oranda artmıyor. Bu durum, sektörümüzün karşı karşıya olduğu en büyük problem haline geldi. Bu konuda baskı altındayız, bunu TİM başkanımız ve diğer birlik başkanlarımız zaman zaman dile getiriyor. Özellikle emek yoğun sektörlerde üretim maliyetleri hızla yükseliyor. Bazı sektörler bu durumdan daha fazla etkileniyor. Fiyatları sabit tutmak artık çok zor hale geldi; bu noktayı geçtik ve mevcut pazarı korumaya odaklandık. Ayakta kalmak en öncelikli hedefimiz. Müşterilerimizi kaybetmek istemiyoruz çünkü dünyada rekabet giderek sertleşiyor. Pazarımızı korumak için elimizden geldiği kadar maliyetleri düşürmeye çalışıyoruz, ancak bunun etkinliği sınırlı. İşi aldığımızda, çoğu zaman cebimizden harcama yapmak durumunda kalıyoruz. Çünkü çalışanlarımızı çalıştırmak ve iş süreçlerini devam ettirmek zorundayız. Bu nedenle ayakta kalmak ve mevcut pazarı korumak için tüm çabamızı sürdürüyoruz” diye konuştu.

“Desteğin daha uzun süre devam etmesini istiyoruz”

İhracatçılara verilen desteklerin daha uzun süre yayılması gerektiğinin altını çizen Öztürk, Mevcut ekonomi yönetimi kararları alıyor, biliyorsunuz. Biz de taleplerimizi iletiyoruz. Biz diyoruz ki: “Bize destek verin.” Sağ olsunlar, bazı konularda destekler alıyoruz. Krediler konusunda, Exim Bank limitlerinde, İGE desteklerinde ve Reus Kont kredilerinde limitler artırılıyor. Merkez Bankası’nın yüzde 3’lük desteği hâlâ devam ediyor; ister 3 aylık olsun, ister aylık. Biz öncelikle bunun biraz daha uzun bir süre devam etmesini istiyoruz. Ayrıca desteğin artırılmasını da talep ediyoruz. Bazı sektörlerimiz için asgari ücret konusunda sağlanan destekler var, bunların da devam etmesini arzu ediyoruz. Ancak mevcut hükümetin politikasına göre, kur artışı enflasyon artışına yansıyabileceği için bu konuda dikkatli olunuyor. Bunu saygıyla karşılıyoruz; çünkü biz gerçekten enflasyonun düşmesini istiyoruz. Enflasyon gerçekten bir hastalık gibi. Bunun düşürülmesi için hükümetin bazı adımlar atması gerekiyor. Biz de elimizden geldiğince dayanacağız ve ihracatımıza devam edeceğiz. İhracat alanımız zaten artıyor, ancak bunun bazı maliyetlerini kendimizden vererek karşılıyoruz” değerlendirmesinde bulundu.

“Hükümetin enflasyon politikasını destekliyoruz”

Enflasyonun düşmesini istediklerini ifade eden Öztürk, hükümetin enflasyon politikasını da deşelediklerini söyledi. Öztürk, “İhracatçı birlikleri olarak hükümetin enflasyon politikasını destekliyoruz, çünkü enflasyonun düşmesini istiyoruz. Ancak tabii ki bazı problemler yaşanıyor. Şu anda küresel olarak bir savaş ortamındayız ve bu durum enflasyona doğrudan etki ediyor. Koyduğumuz hedefler bazen tutmayabiliyor, ama umuyoruz ki bunlar geçici sorunlar. Çünkü mevcut koşullar sürdürülebilir değil. Petrol fiyatlarıyla bu seviyeleri devam ettirmemiz mümkün değil; bu durum hem enflasyona hem de büyümeye yansıyor. Sayın Bakan (Mehmet Şimşek) da yakın zamanda yaptığı açıklamada bunların öngörülebilir faktörler olduğunu ve hesaba katıldığını belirtmişti. Ama bu sadece bize özel bir durum değil; bu, bütün dünyada yaşanan bir durum. Kimse bunu tamamen öngöremezdi. Bu nedenle biz yine de enflasyonun bir an önce düşmesini arzu ediyoruz. Programda bir değişiklik yapılacaksa, bunun takdir yetkisi Sayın Bakan’a aittir. Ancak şu anda bir sapma gözlemliyoruz ve umuyoruz ki gerekli tedbirler en kısa sürede alınır. Biz de enflasyonsuz bir ortamda üretim ve ihracat faaliyetlerimizi sürdürebilmeyi hedefliyoruz” şeklinde konuştu.

İstanbul’da güncel akaryakıt fiyatları

İstanbul Avrupa Yakası:

• Benzin litre fiyatı: 64,32 TL
• Motorin litre fiyatı: 67,03 TL
• LPG litre fiyatı: 33,89 TL

İstanbul Anadolu Yakası:

• Benzin litre fiyatı: 64,18 TL
• Motorin litre fiyatı: 66,90 TL
• LPG litre fiyatı: 33,29 TL

Ankara ve İzmir’de durum

Ankara:

• Benzin litre fiyatı: 65,29 TL
• Motorin litre fiyatı: 68,16 TL
• LPG litre fiyatı: 33,87 TL

İzmir:

• Benzin litre fiyatı: 65,57 TL
• Motorin litre fiyatı: 68,43 TL
• LPG litre fiyatı: 33,69 TL

Küresel piyasalarda dalgalanma etkili

Akaryakıt fiyatlarındaki değişim, küresel petrol fiyatları, döviz kuru ve ÖTV düzenlemeleri ile doğrudan bağlantılı. Araç sahipleri, bu dalgalanmaları yakından takip ederek günlük yakıt giderlerini planlıyor.

Yapılan indirim sonrası kullanıcılar, “Bugün benzin ne kadar?”, “Motorin fiyatı kaç TL?” sorularına yanıt arıyor. Yeni fiyatlar, pompa tabelalarına yansımış durumda ve şehirlerarası fiyat farkları da dikkat çekiyor.

EURO DOLARA GÖRE DAHA UCUZ!

Döviz kurlarındaki kontrollü baskılanmanın sürdüğünü ve dolar/TL kurunun 45.70 TL seviyesinde stabil olduğunu belirten Memiş, yıl sonu hedefinin 50-52 TL bandı olduğunu yineliyor. Ancak euro tarafında çok kritik bir arbitraj fırsatına dikkat çekiyor: "Şu an resmi ekranda Euro/TL 53.44 lira ama serbest piyasada, Kapalıçarşı'da 53.19 lira. Dolar serbest piyasada pahalıyken, Euro serbest piyasada daha ucuz. Döviz ihtiyacı olanlar bu ters fiyatlama farkını iyi değerlendirmeli."

ONS ALTIN CEPHESİNDE NELER OLUYOR?

Uluslararası piyasalarda ons altının 4.563 dolar seviyelerinde cılız bir yükseliş sergilediğini belirten İslam Memiş, Amerika-İran gerilimindeki barış haberlerine göre onsta 4.480 ile 4.580 dolar aralığını takip edeceğini söylüyor. Savaş manipülasyonlarının geniş bantta ons altını 4.400 ile 4.800 dolar arasında dalgalandırabileceğini ifade eden ünlü uzman, yıl sonu hedefinin ise hala 5.800 - 6.000 dolar rekor seviyesinde olduğunu iddia ediyor.

GRAM ALTIN TOPLAMA YILINDAYIZ

Haftaya %1 primle 6.732 TL seviyesinden başlayan gram altın için "Bu baskılanma süreçleri tamamen birer toplama alanıdır" diyen Memiş, yaz aylarına dair o tarihi bombayı patlatıyor: "Temmuz ve Ağustos aylarında gram altında 8.000 lira ve üzerindeki rakamları görmeyi bekliyorum. 2026 yılı altın ve gümüş toplama yılıdır; uzun vadeli bakanlar bu seviyelerin kalıcı olmayacağını bilmeli." Gümüş tarafında altına kıyasla rasyo kaynaklı çok daha agresif bir yükseliş trendi yaşandığını belirten Memiş, gümüşün ons fiyatının 77 dolar seviyesine oturduğunu söylüyor. Mart ayında 61 dolardan gümüş toplayan yatırımcının ne kadar haklı bir karar verdiğini hatırlatan uzman, bu hafta özelinde gümüşün onsunda 82 dolar direncini takip edeceğini vurguluyor.

GÜMÜŞTEKİ DÜŞÜŞLER ALIM FIRSATI

İç piyasada gümüşün gram fiyatının 114 lira sınırına dayandığını belirten İslam Memiş, rasyodaki gerilemenin gümüşü pozitif desteklemeye devam edeceğini; yukarıda sırasıyla 116 ve 118 lira dirençlerinin kırılacağını ve gümüşteki düşüşlerin de tıpkı altın gibi kaçırılmayacak birer alım fırsatı olduğunu söylüyor.

SEYYANEN ZAM İDDİASI
Bayram'ın iddiasına göre göre, temmuz zammında sadece enflasyon farkının verilmesi formülü rafa kalktı. En güçlü senaryo ise yapılacak ek seyyanen artışın doğrudan taban ücretlere (kök maaşlara) monte edilmesi. Yeni formül sayesinde, bundan sonraki dönemlerde yapılacak enflasyon farkı hesaplamaları, bu artırılmış yeni taban tutar üzerinden gerçekleştirilecek. Bayram, SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin 2025’in Aralık ayında yüzde 16,67 oranında zam aldığını, ancak cebe giren bu artışın yüksek enflasyon nedeniyle kağıt üzerinde kaldığını vurgulayarak, bu nedenle Temmuz ayındaki "yeni formülün" hayati önem taşıdığına dikkat çekti. "Kalıcı Çözüm Şart" "İlk dört ayda alınan zamların büyük kısmı zaten eridi.

​Belediye vezneleri yerine dijital kanallar devrede

​Yaklaşan Kurban Bayramı öncesinde kamu kurumlarında uygulanacak olan tatil programı, vergi ödeme alışkanlıklarında zorunlu bir değişikliği beraberinde getiriyor. Hükümet tarafından alınan karar doğrultusunda bayram tatilinin erken başlaması ve kamu kurumlarında çalışan personelin idari izinli sayılması, yerel yönetimlerin fiziki tahsilat merkezlerini de doğrudan etkiledi. Birçok mülk sahibi işlemlerini geleneksel yöntemlerle belediye binalarında halletmeyi planlarken, belediye vezneleri hizmet vermiyor. Bu durum, fiziki olarak vergi dairesine gitmeyi düşünen vatandaşların planlarını altüst ederken, alternatif kanalların kullanımını zorunlu kılıyor.

​Maliye uzmanları, son günlerde yaşanabilecek olası sistem yoğunluklarına karşı uyarılarda bulunurken, işlemlerin son ana bırakılmaması gerektiğinin altını çiziyor. Emlak vergisini gecikme faiziyle birlikte ödemek istemeyenler, belediyelerin sunduğu modern teknolojik altyapılardan faydalanabiliyor. Vatandaşlar, yasal sürenin dolacağı 1 Haziran tarihini beklemeden; yerel yönetimlerin resmi online ödeme sistemleri, bankaların mobil bankacılık uygulamaları, internet bankacılığı hizmetleri ve e-Devlet entegrasyonlu tahsilat ekranları üzerinden borçlarını kolayca kapatabiliyor. Bu dijital ağlar üzerinden gerçekleştirilen işlemlerde vatandaşlara banka kartı ya da kredi kartı kullanarak güvenli bir şekilde ödeme yapma kolaylığı sunuluyor.

​Tek konutu olan dar gelirliye ödeme kolaylığı

​Mevzuat kapsamında her ne kadar mülk sahiplerinin tamamı vergi mükellefi olarak kabul edilse de, sosyal devlet ilkesi gereğince bazı kesimler için geniş muafiyet hakları tanınıyor. Sorumluluklarını yerine getirmekte zorlanabilecek dar gelirli ve dezavantajlı grupların korunması amacıyla hayata geçirilen düzenleme kapsamında; emekliler, hiçbir geliri olmadığını belgeleyenler, engelli vatandaşlar, gaziler ile şehitlerin dul ve yetimleri emlak vergisinden muaf tutuluyor. Bu grupta yer alan vatandaşlar, ilgili şartları taşıdıkları sürece yerel yönetimlere herhangi bir vergi ödemesi gerçekleştirmekle yükümlü tutulmuyor.

​Ancak bu mali avantajlardan ve emlak vergisi muafiyetinden yararlanmak isteyenler için kanunda çok net sınırlandırmalar ve bağlayıcı kriterler yer alıyor. Muafiyet sisteminin suistimal edilmesini önlemek amacıyla getirilen kurallara göre, başvuru sahibinin Türkiye sınırları içinde sadece tek bir konuta sahip olunması şartı aranıyor. Bu noktada mülkiyet durumunun yasal statüsü de incelenirken, imar barışı kapsamında yapı kayıt belgesi alınmış konutlar dahil olmak üzere tüm meskenler bu değerlendirme içine dahil ediliyor. Ayrıca, muafiyete konu olan gayrimenkulün fiziksel büyüklüğü de yasal sınırları belirliyor; hak sahibinin tek konutunun brüt yüzölçümünün 200 metrekareyi aşmaması gerekiyor. Bu şartları sağlayan vatandaşlar, belediyelere verecekleri tek bir dilekçe ile vergi yükünden tamamen kurtulabiliyor.

Son günlerde yukarı yönlü hareket eden petrol fiyatlarının ardından bu kez araç sahiplerini sevindirecek bir gelişme yaşandı. Sektör kaynaklarından edinilen bilgilere göre benzin grubunda önemli bir indirim bekleniyor.

Benzinde 3 lira 27 kuruşluk indirim beklentisi

Akaryakıt sektöründen gelen bilgilere göre benzinin litre fiyatında 3 lira 27 kuruşluk indirime gidilmesi öngörülüyor. Ancak uygulamada bulunan eşel mobil sistemi nedeniyle bu indirimin tamamının pompaya yansımayacağı belirtildi. Uzmanlara göre araç sahiplerinin tabelada göreceği indirim yaklaşık 82 kuruş seviyesinde olacak.

Motorin grubunda ise şu aşamada herhangi bir fiyat değişikliği beklenmediği öğrenildi.

Eşel mobil sistemi etkisi sürüyor

Akaryakıt fiyatlarında yapılan değişikliklerin tüketiciye tam olarak yansımamasında eşel mobil sistemi etkili oluyor. Bu sistem kapsamında uluslararası petrol fiyatlarındaki değişimler ve döviz kuru hareketleri doğrultusunda oluşan fiyat farklarının bir bölümü ÖTV düzenlemeleriyle dengeleniyor.

Bu nedenle rafineri çıkış fiyatlarında yüksek oranlı indirim oluşsa bile pompaya yansıyan rakam daha sınırlı kalabiliyor. Uzmanlar, önümüzdeki günlerde petrol fiyatlarındaki hareketliliğin devam etmesi halinde akaryakıt tabelalarında yeni değişikliklerin yaşanabileceğini belirtiyor.

Brent petrol piyasasında dalgalanma sürüyor

Küresel enerji piyasalarında özellikle Brent petrol fiyatlarında sert hareketlilik yaşanıyor. Orta Doğu’daki gerilim, İran ile ABD arasında süren diplomatik ve askeri kriz, Hürmüz Boğazı çevresindeki belirsizlikler petrol piyasalarında dalgalanmaya neden oluyor.

Petrol fiyatlarının kısa sürede yükselip düşmesi, Türkiye’de akaryakıt fiyatlarının da sık sık değişmesine yol açıyor. Ekonomistler, enerji piyasalarındaki kırılganlığın yaz aylarında daha da belirgin hale gelebileceği görüşünde.

İzmir’de benzin 66 lirayı geçti

İndirim öncesi güncel akaryakıt fiyatları da dikkat çekiyor. Özellikle büyükşehirlerde benzin ve motorin fiyatları 65 liranın üzerine çıkmış durumda.

İzmir’de benzinin litre fiyatı 66,36 TL seviyesinde bulunurken, motorin fiyatı 68,43 TL olarak satışa sunuluyor. LPG fiyatı ise 33,69 TL seviyesinde.

İstanbul Avrupa Yakası’nda benzinin litre fiyatı 65,10 TL, Ankara’da ise 66,08 TL olarak kaydedildi.

Ünsal: Otellerin neredeyse tamamı doldu

9 günlük tatilin öncesinden duyurulması nedeniyle rezervasyonlarda ciddi bir artış olduğunu ifade eden Ünsal,

“Normalde böyle uzun tatillerde misafirlerin geliş tarihleri belli günlere sıkışırdı. Mesela 9 günlük bir tatilse, bunun içinde 3 gün yoğun olurdu; memleket ziyareti falan filan gibi nedenlerle. Ama bu tatilde enteresan bir şekilde otellerin neredeyse tamamı dolu. Uzun konaklamalar yok; yani 9 günlük konaklamalar yok ama rezervasyonlar eşit şekilde bölünmüş durumda. Mesela 3-3-3 şeklinde... Tatilin tamamına yayılmış vaziyette yüzde 80’lere varan bir doluluk var. Bir de hep söyleriz zaten; bizim Alaçatı bölgesinde, Çeşme’de rezervasyonlar genellikle son dakika gerçekleşir. Dün ve bugün gelen rezervasyonlarla da bu oranın yüzde 100 doluluğu yakalayacaklarını düşünüyorum. Bayram iyi geçiyor” dedi.

“Beklediğimiz rakamı bulduk”

Bayramda istedikleri doluluk oranlarını yakaladıklarını ifade eden Ünsal,

“Beklediğimiz rakamı bulduk. İklim de gayet iyi. Beach’ler de açılışlarını yaptı, birçoğu açıldı. Bu da tatilciler için önemli bir kriter. İşletmelerin de büyük bölümü açıldı; restoranlar vesaire” diye konuştu.

Mutlak butlan turisti etkilemedi

CHP’de mutlak butlanın kamuoyunda geniş bulmasının turizmi etkilemediğini ifade eden Ünsal,

“Dediğim gibi, bu 9 günlük tatil daha öncesinden duyurulduğu için rezervasyonlar zaten gerçekleşmişti. Bu konuya ben de önem veriyorum. Bugün zaten “Herhangi bir iptal vesaire var mı?” diye ona da baktım. Çünkü bu gelişmelerin sıralaması tatil planlarından sonra oldu. Ama elbette endişemiz var. “Bundan sonraki süreçte bundan etkilenir miyiz?” diye düşünüyoruz. Çünkü her ne olursa olsun, tatil yapmak isteyen birinin o durumun içinde yer alan biri olduğunu düşünelim mesela; mecburen iptal etmek zorunda kalabilir. Maalesef ülkemizde turizm sektörü çok ince bir çizgiye bağlı. Geçen yıl yangın, susuzluk, su kesintileri gibi konulardan dolayı problemler yaşamıştık. Bu sene iyi bir başlangıç oldu, güzel gidiyor derken bu durum çıktı karşımıza. Umarım etkilemez. Çünkü turizm sektörü en hassas sektörlerden biri; ülkedeki ekonomik ve siyasi krizlerden, çalkantılardan doğrudan etkileniyor” diye konuştu.

“Bu seneye dair ümidimiz yüksek”

Yaz sezonu ile ilgili olarak beklentilerinin yüksek olduğunu ifade eden Başkan Ünsal,

“Sezonla ilgili durum da bayramdaki gibiydi. Güzel ve erken rezervasyonlar alıyorduk; hâlâ da alıyoruz. O yüzden bu seneye dair ümidimiz yüksek. Tabii bizde döviz kurunun sabit kalması, rakip ülkelerle aramızda ciddi bir sıkıntı oluşturuyor. Ama buna rağmen güzel rezervasyon oranları söz konusu. Yanı başımızdaki savaş tartışmaları… Bizim bulunduğumuz konumdan dolayı Antalya ile bizim durumumuz biraz farklı. Antalya gibi etkilenmiyoruz bu süreçten. Ama Antalya’da da şöyle bir durum oluyor: Eğer Antalya dış pazarda istediği oranı ve doluluğu yakalayamazsa iç pazara yöneliyor. O zaman bizim rekabet etme şansımız kalmıyor. Bu da bizi etkiliyor. Yani iç pazardaki rekabetten dolayı sıkıntı yaşıyoruz. Şu ana kadar savaştan kaynaklanan herhangi bir iptal ya da olumsuzlukla karşılaşmadık” değerlendirmesinde bulundu.

“Sadece deniz, kum, güneş yok”

Ünsal, “Diğer taraftan zaten tanıtım faaliyetlerimizi de bu yönde geliştiriyoruz. Diyoruz ki: Bizim bulunduğumuz bölge, destinasyon olarak her anlamda çok yüksek zenginliklere sahip. Çünkü bizde sadece deniz, kum, güneş yok. Burada sanat var, kültür var. Burası aslında 12 ay boyunca turizme uygun bir yer. Bunu olabildiğince fazla dış pazarda anlatmaya çalışıyoruz. Bu yıl bununla ilgili faaliyetlerimiz çok yoğun. Dediğim gibi, şu güne kadar herhangi bir olumsuzlukla karşılaşmadık. Daha da artması yönünde çabalarımız devam ediyor. Yazla ilgili beklentimiz de iyi yönde” ifadelerini kullandı.

“Yabacı turist sezon öncesi ve sonrasını tercih ediyor”

Ünsal, “Ağırlıklı olarak iç pazardan talep alıyoruz. Bunu yüksek sezon için söylüyorum. Yüksek sezonda Alaçatı, iç pazar ve yurt dışında yaşayan gurbetçi misafirlerimizden oluşuyor. Yabancılar zaten normalde de sezon öncesi ve sezon sonrası, daha sakin olan dönemi tercih ediyor. Bu bizim için de daha iyi aslında. Çünkü sezonda zaten bir şekilde dolulukları yakalıyoruz. Önemli olan o süreyi uzatabilmek. Yabancı turistlerle ilgili artış olduğunda da bu yönde avantaj sağlamış olacağız” dedi.

Plaj tartışmaları

Plajlarda yüksek giriş fiyatları tartışmaları hakkında konuşan Ünsal,

“Bir de plajlarla ilgili genelde Alaçatı’da sıkıntı olurdu. Fiyat politikası vesaire...Plajlarımız da politika değiştirdi. Birçoğu ya giriş ücreti almıyor ya da çok sembolik rakamlarla ilerliyor. O yüzden pahalılık konusu bu sene çok karşımıza çıkmayacak. Aslında öyle olmadığı hâlde de bu algı vardı. Alaçatı’nın kaderi bu. Yani ben basındaki arkadaşlardan da bunu defalarca rica ettim ama herhâlde bir haber değeri yaratıyor diye gidip en pahalı yerdeki en pahalı şeyi ortaya koyuyorlar. Sanki Alaçatı’nın tamamı böyleymiş gibi bir algı oluşuyor. Hele ki konaklama konusunda... Bakın, şu an bir internet sitesine girip İzmir yazın, fiyatları düşükten yükseğe doğru sıralayın; en düşük fiyatlarda Alaçatı çıkar. Yani İzmir’deki kötü yerlerden bile daha düşük fiyata otel bulabilirsiniz. Aslında her tüketicinin kullanabileceği, fiyatı uygun konaklayabileceği, yemek yiyebileceği ve tatil yapabileceği seçenekler var. Bir de Alaçatı’nın zaten dünyanın en ucuz yeri olmak gibi bir iddiası yok. Her kategoride tesis var, her kategoride restoran var. Herkes bütçesine göre tercih yapabilir” diyerek sözlerini tamamladı.

​Genç kadınlar işgücü piyasasında barajlara takılıyor

​Raporda paylaşılan güncel verilere bakıldığında, İstanbul’da 18-29 yaş grubundaki gençlerin genel olarak işgücüne katılım oranı yüzde 69,1 gibi yüksek bir seviyeye ulaşmış durumda. Bu hareketlilikte en dikkat çeken unsur, iş aramaya ve üretmeye hevesli genç kadınların dinamizmi oldu. Kentteki genç kadınların işgücüne katılımı, Türkiye genel ortalamasının tam 10,4 puan üzerine çıkarak rekor kırdı. Ne var ki bu yüksek motivasyon, istihdam kapılarının ardına kadar açılmasına yetmiyor. İstanbul genelinde 15-24 yaş grubunu kapsayan genç işsizlik oranı yüzde 16,3 gibi yüksek bir kronik seviyede seyrederken, bu veri genç kadınlar özelinde incelendiğinde tablo çok daha vahim bir hal alarak yüzde 20,7’ye fırlıyor. Yükseköğrenim görmüş olmak, kadınların iş bulma sürecini kolaylaştırmadığı gibi, piyasadaki cinsiyet temelli işe alım bariyerlerini de yıkmaya yetmiyor.

​Her beş gençten biri mezun olduğu alana yabancı kalıyor

​Eğitim sistemi ile piyasa talepleri arasındaki uçurumu gösteren en net gösterge, raporda geniş yer bulan beceri uyumsuzluğu verileri oldu. İstanbul’daki genç çalışan nüfusun yalnızca yüzde 59,5’i üniversitede ya da meslek liselerinde eğitimini aldığı alanla doğrudan uyumlu işlerde istihdam edilebiliyor. Geriye kalan kitle ise hayatta kalabilmek adına çok farklı sektörlere savruluyor; nitekim yaklaşık her 5 gençten biri tamamen alan dışı işlerde çalışmak zorunda kalıyor. Özellikle sosyal bilimler, işletme, sanat ve tasarım gibi branşlardan mezun olan gençlerin işgücü piyasasında çok daha büyük bir duvara çarptığı görülüyor. İşverenlerin ısrarla sürdürdüğü "deneyim" beklentisi, yeni mezunların kendilerini kanıtlayabilecekleri başlangıç pozisyonlarının son derece sınırlı olmasıyla birleşince, diplomalar duvardaki birer süsten ileriye gidemiyor. Bu durum üniversite mezunu kadınlarda daha da derinleşiyor; zira üniversite mezunu erkeklerin yüzde 85,7'si bir şekilde istihdamda yer bulabilirken, kadın mezunlarda bu oran yüzde 65,9 sınırında kalıyor.

​Ağır sanayi ve inşaat sektörleri genç erkekleri kaybediyor

​Ekonomik dönüşüm ve gençlerin çalışma kültüründeki değişim, İstanbul’un geleneksel üretim kollarındaki istihdam haritasını da kökten değiştirdi. Rapor, son 10 yıllık periyotta gençlerin sektör tercihlerinin radikal biçimde farklılaştığını kanıtlıyor. Ağır çalışma koşulları ve güvencesizlikle anılan inşaat sektöründe çalışan genç erkeklerin, toplam erkek işgücü içindeki payı yüzde 25,3’ten yüzde 15,9’a kadar geriledi. Benzer bir daralma ve yapısal dönüşüm kadın istihdamının kalesi sayılan alanlarda da yaşanıyor. Geçmişte genç kadınların yoğun olarak kümelendiği hazır giyim ve tekstil gibi imalat sanayii kollarındaki küçülme, doğrudan kadın emeğini vurdu. İstanbul sanayisinde ter döken genç kadınların oranı son 10 yılda yüzde 36,3’ten yüzde 23,2’ye çakıldı. Bu keskin düşüşte hazır giyim sektöründeki küresel ve yerel pazar daralmalarının yanı sıra, genç kadınların daha yüksek oranda yükseköğrenime yönelerek fabrika bantlarından uzaklaşması başrolü oynuyor.

​Yüksek yaşam maliyetleri gençleri aile evine hapsediyor

​Ekonomik krizle birlikte tırmanışa geçen fahiş kira fiyatları ve genel hayat pahalılığı, İstanbul’da tek başına ayakta kalmayı neredeyse imkansız hale getiriyor. Rapora göre, 18-29 yaş grubundaki her 10 gençten yaklaşık 6’sı (yüzde 58,2) ekonomik yetersizlikler nedeniyle halen ailesiyle birlikte yaşamaya devam ediyor. Kendi düzenini kuramayan gençler, iş tercihlerini yaparken de özgür hareket edemiyor. Kent içi ulaşım altyapısının getirdiği yük de cabası; her altı genç çalışandan biri her gün iki saatten fazla zamanını sadece işe gidip gelirken yollarda harcıyor. Öte yandan, genç kadınların işgücü piyasasının tamamen dışına itilmesinde bakım yükü en büyük görünmez engel olarak kalmaya devam ediyor. Çalışma hayatının dışında kalan genç kadınların yüzde 64’ünün evli olduğu, istihdama katılamama gerekçesi olarak doğrudan "çocuk bakımını" gösteren kadınların ise yüzde 96'sının evli olduğu anlaşıldı. Kreş hizmetlerinin yetersizliği ve esnek çalışma modellerinin eksikliği, nitelikli kadın gücünün evlere hapsolmasına yol açıyor.

Artan fiyatlar nedeniyle kurban kesmek birçok emekli için hayal olurken, vatandaşların adresi bu kez uygun fiyatlı satış yapılan Et ve Süt Kurumu mağazaları oldu. Bayram ikramiyelerinin hesaplara yatırılmasıyla birlikte çok sayıda emekli, piyasa fiyatlarının altında satılan dondurulmuş kıyma ve kuşbaşı ürünlerine yöneldi.

“Torunlarımıza harçlık veremiyoruz”

Emekli İbrahim Yılmaz, emeklilerin bir bayrama daha ekonomik sıkıntılar içerisinde girdiğini belirterek şunları söyledi:

“Sofralara et çok etkiliyor üzerinden kuruyorum ama… Evet, emekliler bu bayramı nasıl karşılayacak? Emekliler için yine buruk bir bayram olacak. Emekliler ikramiyede artış bekledi ancak maalesef iktidar emeklilerin sesine kulak vermedi.

Yine geçen bayramdaki tabloyla karşı karşıyayız. Emekliler şu anda bırakın kurban kesmeyi, evine şeker bile almakta zorlanıyor. Torunlarına harçlık veremeyecek durumdalar. Yani yine hüzünlü bir bayram geçirecekler.

Et fiyatlarına baktığımızda artık vatandaşın 100-200 liralık kıyma istediğini görüyoruz. İnsanlar kilogramla değil, gram hesabıyla et almaya çalışıyor.

Uygun fiyatlı satış yapılan yerlere yönelmekten başka çareleri yok. Çünkü aldıkları maaş ancak çok sınırlı bir alışveriş yapmalarına yetiyor. Bazıları sadece biraz kıyma alabiliyor, bazılarıysa kurban kesen komşularından pay gelmesini bekliyor.

Bugün yarım kilo et almak bile emekli için uzun uzun düşünülmesi gereken bir masraf haline geldi. Birçok emeklinin kira, fatura ve temel ihtiyaç giderleri var. Çarşı pazar zaten ateş pahası. Bu nedenle kurban kesmek bir yana, et almak için bile bütçe ayıramıyorlar.

Birçok emekli kırmızı et yerine daha ucuz olduğu için beyaz ete yöneliyor. Protein ihtiyacını tavukla karşılamaya çalışıyor.”

“İkramiye değil, sadaka”

Bayram ikramiyelerine ilişkin beklentilerini de dile getiren Yılmaz, emeklilerin yıllardır insanca yaşayabilecek bir gelir talep ettiğini söyledi.

Yılmaz, “Bizim ikramiye konusundaki beklentimiz yıllardır aynı. Bayram ikramiyesinin en az asgari ücret seviyesinde olması gerektiğini savunuyoruz. Bunun altında verilen rakamlar ikramiye değil, adeta sadakadır. Yandaş şirketlere aktarılan kaynaklar, faiz ödemeleri ve vergi afları yerine emekliye kaynak ayrılsa, emeklilerin insanca yaşayabileceği bir düzen kurulabilir. Büyük şirketlerin vergileri silinirken emekliye kaynak yok denilmesini kabul etmiyoruz.

Belki bizim talep ettiğimiz gibi bir maaş tutarında ikramiye verilmeyebilir ama en azından 15 bin lira seviyesinde bir ikramiye olmalıydı. Geçen bayram yapılmadı, bu bayram da yapılmadı. Emekliler artık gerçekten insaf bekliyor” dedi.

8 yılda eriyen bayram ikramiyesi

DİSK Araştırma Merkezi’nin (DİSK-AR) yayımladığı “Emekli Bayram İkramiyesi Araştırma Bülteni” de emeklilerin yaşadığı gelir kaybını gözler önüne serdi. Araştırmaya göre 2018’de 1000 TL olarak belirlenen emekli bayram ikramiyesi, net asgari ücretin yüzde 62,4’üne denk gelirken, 2026 itibarıyla bu oran yüzde 14,2’ye kadar geriledi. Raporda, emekli bayram ikramiyesinin asgari ücret artışı esas alınarak hesaplanması halinde bugün en az 17 bin 514 TL olması gerektiği vurgulandı.

DİSK-AR’ın hesaplamalarına göre bayram ikramiyesi yalnızca resmi enflasyon oranında artırılmış olsaydı 11 bin 752 TL’ye, gıda enflasyonuna göre artırılmış olsaydı ise 15 bin 421 TL’ye ulaşacaktı.

Raporda ayrıca emekli bayram ikramiyesinin son 8 yılda ciddi bir alım gücü kaybına uğradığına dikkat çekildi. Bayram ikramiyesinin asgari ücrete göre toplam kaybının 76 bin TL’yi aştığı belirtilirken, yalnızca enflasyon karşısındaki kaybının ise 41 bin TL’ye yaklaştığı ifade edildi.

DİSK-AR raporunda, emekli bayram ikramiyelerinin “ikramiye olmaktan çıkıp sembolik bir harçlığa dönüştüğü” değerlendirmesi yapılarak, mevcut tutarın emeklilerin temel ihtiyaçlarını karşılamaktan uzak kaldığı kaydedildi.

Küresel piyasalarda Brent petrolün varil fiyatı 98 doların üzerine çıkarken, ABD ham petrolü WTI ise 92 dolar seviyelerinde işlem görmeye başladı.

Uzmanlar, bölgede yaşanabilecek olası bir kriz derinleşmesinin enerji piyasalarında yeni fiyat şoklarını beraberinde getirebileceği uyarısında bulunuyor.

Hürmüz Boğazı piyasaların odağında

Dünya petrol ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı, son günlerde yeniden küresel piyasaların merkezine yerleşti. ABD ile İran arasında sürdürülen görüşmelerde boğazın yeniden güvenli şekilde açılması ve deniz trafiğinin normale dönmesi en önemli başlıklardan biri olarak öne çıkıyor.

Ancak İran’ın boğaz üzerindeki deniz trafiğinde daha fazla kontrol talep etmesi, Washington yönetimi ile Batılı ülkelerin sert tepkisine neden oluyor.

Uzmanlara göre boğazda yaşanabilecek en küçük aksama bile küresel enerji arzında ciddi risk oluşturuyor.

Görüşmeler sürüyor ancak belirsizlik devam ediyor

Marco Rubio, Hindistan’da yaptığı açıklamada tarafların müzakereleri sürdürdüğünü belirtti. Rubio, ilk taslak metin üzerindeki görüşmelerin devam ettiğini ve sürecin birkaç gün daha sürebileceğini ifade etti.

Öte yandan Donald Trump’ın yaptığı açıklamalar da piyasaların yönü üzerinde etkili oldu. Trump’ın görüşmelerin olumlu ilerlediğini söylemesine rağmen başarısızlık halinde yeni askeri hamleler konusunda uyarıda bulunması, petrol fiyatlarında yeniden yükselişi tetikledi.

Piyasalarda özellikle “ateşkes sağlanabilecek mi?” sorusu fiyatlamalarda belirleyici hale geldi.

Petrol piyasasında mayıs dalgalanması

Mart ve nisan aylarında yükseliş eğiliminde olan petrol fiyatları, mayıs ayında da sert hareketler yaşamayı sürdürüyor. Analistler, küresel stokların azalmasına rağmen Orta Doğu’daki jeopolitik risklerin piyasaları daha kırılgan hale getirdiğini belirtiyor.

Özellikle Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına yönelik belirsizliklerin ve ateşkes görüşmelerinin sonuçsuz kalma ihtimalinin yatırımcıları tedirgin ettiği ifade ediliyor.

Enerji uzmanları, mevcut kriz ortamının devam etmesi halinde petrol fiyatlarının kısa vadede 100 dolar seviyesini yeniden test edebileceğini öngörüyor.

İran ile ABD arasında kritik pazarlık

Kulislere yansıyan bilgilere göre taraflar arasında yaklaşık iki aylık geçici ateşkes seçeneği de masada bulunuyor. Görüşmeler kapsamında Washington yönetiminin bazı yaptırımları gevşetmesi, İran’ın ise Hürmüz Boğazı’ndaki geçişleri yeniden güvenli hale getirmesi tartışılıyor.

Ancak taraflar arasındaki en büyük anlaşmazlık başlıklarından biri İran’ın deniz trafiği üzerindeki kontrol talebi olarak gösteriliyor. ABD ve Avrupa ülkeleri bu talebin kabul edilmesinin bölgesel dengeleri değiştireceğini savunuyor.

EN ÇOK KAZANDIRAN BİLİŞİM
Sektör endeksleri arasında en çok kazandıran yüzde 4,29 ile bilişim, en fazla kaybettiren ise yüzde 2,13 ile ticaret oldu. Küresel piyasalarda, ABD ile İran arasında uzlaşı olabileceğine yönelik artan iyimserlikler, küresel risk iştahını destekleyerek borsadaki yükselişe katkı sağladı. Yarın yurt içinde Kurban Bayramı dolayısıyla piyasalar erken kapanacak. Teknik açıdan, BIST 100 endeksinde 13.900 ve 14.000 seviyeleri direnç, 13.800 ve 13.700 puan seviyeleri ise destek olarak çalışıyor.

SGK “son 7 yıl kuralı” nedeniyle Bağ-Kur'dan emekli etmişti
Davaya konu olan olayda, üç ayrı statüde toplam 9 bin 272 gün primi bulunan bir vatandaşın prim dökümü şu şekildeydi: SSK (4A): 6.730 Gün, Emekli Sandığı (4C): 450 Gün, Bağ-Kur (4B): 2.092 Gün. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), emeklilikten önceki son 2 bin 520 prim günü (son 7 yıl) içinde en fazla Bağ-Kur primi ödenmesi gerekçesiyle vatandaşı Bağ-Kur statüsünden emekli etti. Ancak bu durum, vatandaşın daha düşük emekli maaşı almasına yol açtı.

“SSK şartlarını çoktan yerine getirdim” diyerek dava açtı
SGK'nin bu işlemine itiraz eden vatandaş, hukuk mücadelesi başlattı. Dilekçesinde; SSK'nin aradığı 25 yıl sigortalılık süresi ve 5 bin prim günü şartını çoktan tamamladığını belirtti. Sadece yaş şartı nedeniyle fazladan beklediği dönemde ödediği Bağ-Kur primlerinin kendisini bu statüye mahkum etmemesi gerektiğini savundu. Bağ-Kur nedeniyle emekli aylığının düşük kaldığını belirterek, SSK şartlarıyla emekli edilmesi gerektiğini ileri sürdü.

Mahkemeden emsal karar: Hem maaş farkı hem faiz ödenecek
Davaya bakan ilk derece mahkemesi, vatandaşın talebini haklı buldu. Mahkeme tarafından verilen kararda şu ifadelere yer verildi: “01.04.2002 tarihi itibarıyla yalnızca 506 sayılı Kanun (SSK) kapsamındaki hizmetler nedeniyle aylık bağlanması gerektiğinin tespitine...” Mahkeme ayrıca, emeklinin alması gereken asıl maaş ile bağlanan maaş arasındaki farkın hesaplanarak 8 bin 654 TL fark aylığı ve 6 bin 692 TL faiz alacağı ödenmesine hükmetti. SGK’nin itirazı üzerine İstinaf Mahkemesi de bu kararı hukuka uygun bularak onadı.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu son noktayı koydu
SGK'nin kararı temyiz etmesi üzerine dosya Yargıtay 10’uncu Hukuk Dairesine taşındı. Daire önce kararı bozsa da ilk derece mahkemesi ilk kararında direndi. Son sözü söyleyen Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, yerel mahkemenin direnme kararını yerinde bularak nihai onayı verdi ve emeklinin SSK şartlarına göre değerlendirilmesi gerektiğini kesinleştirdi.

Bu karar ne anlama geliyor? Kimleri etkileyecek?
Sosyal güvenlik uzmanlarına göre bu karar, emeklilik planlaması yapan veya düşük maaş aldığını düşünen binlerce sigortalı için bir dönüm noktası. Kararın doğuracağı sonuçlar özetle şunlar: Otomatik uygulama dönemi bitti: Emeklilikte son 7 yıl kuralı artık otomatik olarak uygulanmayacak. Bütünsel değerlendirme yapılacak: Sigortalının tüm prim günleri ve hangi statünün emeklilik şartlarını önceden doldurduğu birlikte incelenecek. Bağ-Kur mağduriyeti önlenecek: Bir kişi SSK'den emekli olmak için gereken prim ve süre şartını zaten tamamlamışsa, sonradan ödediği Bağ-Kur primleri onun zorunlu olarak Bağ-Kur'dan emekli edilmesine gerekçe olamayacak. Uzmanlar, bu kararın emsal teşkil ettiğini ancak her somut olayın, prim gün sayısının ve çalışma geçmişinin farklı olduğunu hatırlatıyor. Benzer durumda olan vatandaşların hak kaybına uğramamak için kişisel dosya incelemesi yaptırmaları tavsiye ediliyor.

Dolarda kontrollü seyir beklentisi

Memiş’e göre tatil dönemlerinde serbest piyasada oluşan fiyatlamalar, normal dönemlere göre daha dalgalı seyredebiliyor. Bu nedenle özellikle bayram öncesi son işlem günlerinde acele kararlar yerine planlı hareket edilmesi önem taşıyor. Döviz piyasasına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Memiş, dolar/TL kurunda kontrollü hareketin sürdüğünü belirtti. Yıl sonuna yönelik beklentisini 50-52 lira bandı olarak açıklayan Memiş, dolar tarafında sert sıçramalardan çok kademeli bir yükseliş görünümünün öne çıktığını söyledi.

Euro tarafında ise daha farklı bir tabloya dikkat çeken Memiş, resmi kur ile Kapalıçarşı fiyatları arasındaki farkın yatırımcılar açısından izlenmesi gereken bir başlık olduğunu dile getirdi. Serbest piyasada euronun dolara kıyasla daha avantajlı fiyatlanabildiğini ifade eden Memiş, döviz alımı yapacakların bu tabloyu göz ardı etmemesi gerektiğini kaydetti.

Altında yaz ayları öne çıktı

Altın piyasasında küresel gelişmelerin belirleyici olmaya devam ettiğini belirten Memiş, özellikle ABD ile İran arasındaki diplomatik sürecin ons altın üzerinde etkili olduğunu söyledi. Jeopolitik gelişmelerin ve küresel risk iştahının altın fiyatlarında dalgalanmayı artırabileceğini aktaran Memiş, ons altında geniş bant aralığında hareketlerin sürebileceğini ifade etti.

Gram altın tarafında ise mevcut seviyeleri “toplama süreci” olarak değerlendiren Memiş, yaz aylarında yukarı yönlü hareketlerin hız kazanabileceğini belirtti. Uzun vadeli yatırımcıların kısa süreli düşüşleri fırsat olarak gördüğünü dile getiren Memiş, altına ilişkin beklentilerde yönün yukarı olduğunu kaydetti.

Gümüşte güçlü performans vurgusu

Gümüş piyasasına da ayrı bir parantez açan Memiş, son aylarda gümüşün altına göre daha güçlü bir performans sergilediğini söyledi. Ons gümüşte yükseliş trendinin sürdüğünü belirten Memiş, gram gümüşte de yeni direnç seviyelerinin gündeme gelebileceğini ifade etti.

Uzun vadeli yatırımcıların gümüşe ilgisinin arttığını dile getiren Memiş, piyasada yaşanabilecek geri çekilmelerin alım fırsatı olarak değerlendirilebileceğini belirtti. Ancak tatil sürecinde oluşabilecek fiyat farkları nedeniyle yatırımcıların işlem zamanlamasına dikkat etmesi gerektiğini vurguladı.

Uzmandan yatırımcılara bayram mesajı

Memiş, bayram tatili öncesinde altın, gümüş ve döviz piyasasında işlem yapacak yurttaşlara “son güne bırakmayın” uyarısında bulundu. Tatil boyunca bankaların kapalı olması, piyasa derinliğinin azalması ve serbest piyasada makasların açılması nedeniyle fiyatların normal dönemlere göre daha farklı oluşabileceğini belirten Memiş, yatırımcıların ihtiyaçlarını önceden planlaması gerektiğini söyledi.

Dev bankalardan iki farklı senaryo: JPMorgan ve Goldman Sachs analizi

Türkiye'deki yeni risk tablosunun ardından küresel yatırım bankaları haziran ayı tahminlerini güncelledi:

• JPMorgan: Siyasi ve jeopolitik kırılganlıkların makro dengeleri zorlayacağını öngören banka, TCMB'nin haziran ayı toplantısında politika faizini 300 baz puan artırarak yüzde 37'den yüzde 40'a yükseltmesini beklediğini açıkladı.

• Goldman Sachs: Daha temkinli bir yaklaşım sergileyen banka, piyasada kalıcı ve derin bir dolarizasyon (dövize yönelim) baskısı oluşmadığı sürece yakın vadede faiz artırım adımının atılmasının zor olduğunu savunarak, haziran ayında faizlerin sabit tutulması senaryosunun daha olası olduğunu belirtti.

Borsada toparlanma var ancak tahvil faizleri yükseliyor

Piyasalardaki dalgalanmanın ana tetikleyicisi, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi’nin CHP’nin 2023 kurultay sonuçlarına ilişkin verdiği "mutlak butlan" kararı oldu. Kararın ardından Borsa İstanbul’da sert düşüşler yaşanırken, kamu bankalarının Türk lirasını desteklemek amacıyla piyasaya milyarlarca dolarlık döviz satışı yaparak rezervler üzerinden müdahalede bulunduğu öne sürüldü.

Hisse senedi piyasası ilk şokun ardından toparlanma eğilimi gösterse de yerel para cinsinden devlet tahvillerindeki satış baskısı durmadı ve tahvil faizleri yükselişini sürdürdü.

Enerji maliyetleri ve kredi freni gündemde

Nisan ayı itibarıyla yıllık enflasyonun yüzde 32,4 seviyesinde seyrettiği Türkiye'de, İran kaynaklı jeopolitik gerilimler nedeniyle yükselen enerji ithalatı maliyetleri fiyat istikrarını tehdit ediyor. Hatırlanacağı üzere TCMB, kısa süre önce yıl sonu enflasyon ara hedefini yüzde 16’dan yüzde 24’e revize etmişti.

Merkez Bankası, enflasyonist baskıyı hafifletmek ve iç talebi kısmak adına son haftalarda kredi büyümesini yavaşlatacak ilave makroihtiyati tedbirleri de devreye soktu. Bu kapsamda, genel ihtiyaç ve taşıt kredilerinde uygulanan sekiz haftalık büyüme sınırları aşağı çekildi. Piyasa aktörleri, 11 Haziran'daki PPK kararının yanı sıra karar metninde finansal istikrara yönelik verilecek mesajları da yakından takip edecek.