Ekipler bölgeye sevk edildi

İhbarın ardından İzmir Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Dairesi Başkanlığı ile İzmir Orman Bölge Müdürlüğü ekipleri yangın bölgesine yönlendirildi. İzmir Büyükşehir Belediyesi de Mordoğan’daki yangına karşı yoğun bir söndürme çalışması yürütüldüğünü açıkladı. Belediyenin açıklamasında İzmir İtfaiyesi’nin yanı sıra Orman Bölge Müdürlüğü ekipleri, arazözler, su tankerleri ve orman gönüllülerinin de mücadeleye destek verdiği bildirildi.

Alevlerin yayılmaması için yoğun mücadele

Bölgedeki çalışmaların temel amacı alevlerin daha geniş ormanlık alanlara ulaşmasını engellemek. Sosyal medyaya yansıyan görüntülerde de yangın bölgesinde yoğun duman ve ekiplerin müdahalesi görülüyor. Yangının çıkış nedeni konusunda şu aşamada teyit edilmiş resmi bir açıklama bulunmuyor. Aynı şekilde tahliye kararı veya can kaybına ilişkin doğrulanmış bir bilgi de henüz paylaşılmış değil. Bu nedenle bölgede yaşayan vatandaşların resmi kurumların açıklamalarını takip etmesi önem taşıyor.

Mordoğan’da gözler yangın bölgesinde

Karaburun ve Mordoğan, yaz aylarında yoğun bitki örtüsü ve rüzgâr nedeniyle yangın riski yüksek bölgeler arasında bulunuyor. Akşam saatlerinde başlayan son yangın da bölgede yeniden büyük endişe yarattı. Ekiplerin alevleri kontrol altına almak için mücadelesi sürerken, yangının yayılımı ve zarar gören alanın büyüklüğüne ilişkin resmi açıklamaların gelmesi bekleniyor.

Seferihisar’da 37 kişi karaya çıkarıldı

Seferihisar ilçesi açıklarında durdurulan lastik bottaki 2’si çocuk 37 düzensiz göçmen, Sahil Güvenlik ekipleri tarafından karaya çıkarıldı. Yakalanan düzensiz göçmenler, işlemlerinin tamamlanmasının ardından İl Göç İdaresi Müdürlüğüne gönderildi.

Küçükbahçe Muhtarlığı ile Yaylaköy sakini Mustafa Şenbahar tarafından Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı aleyhine İzmir 7. İdare Mahkemesi nezdinde açılan davada, imar planlarının iptali ve yürütmesinin durdurulması talep edilmişti. Proje sahasında gerçekleştirilen keşif ve teknik incelemelerin ardından hazırlanan raporda; projeye ait 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı’nın üst ölçekli plan kararlarına, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygun olmadığı görüşüne yer verildi.

Özel çevre koruma bölgesinde zeytinlik ve tarım arazileri tehdit altında

Bilirkişi heyetinin hazırladığı kapsamlı raporda öne çıkan en dikkat çekici hususlardan biri, planlama alanının statüsü oldu. Söz konusu alanın "Karaburun - Ildır Körfezi Özel Çevre Koruma Bölgesi" sınırları içerisinde yer aldığına işaret eden uzmanlar, üst ölçekli koruma kararlarının alt ölçekli planlarla çiğnendiğini kaydetti. Üst ölçekli 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı’nda kısmen "Zeytinlik Alan" olarak tescillenen arazilerin, alt ölçekli imar düzenlemeleriyle enerji üretim alanı olarak değiştirilmesinin hiyerarşik plan kararlarına tamamen zıt olduğu ifade edildi.

Toplamda 139 hektarlık devasa bir büyüklüğe sahip olan ve Yaylaköy yerleşim alanının doğu ile batı yönlerini kuşatan proje sahasında, nitelikli tarım topraklarının korunmasının esas olduğu hatırlatıldı. Raporda, özellikle Yaylaköy’ün batı bölümünde kalan 624 bin 624 metrekarelik tarımsal niteliği korunacak özel ürün arazisinin sanayi ve enerji odaklı yapılaşmaya açılmasının koruma ilkeleriyle bağdaşmadığının altı çizildi.

Hukuki süreç tamamlanmadan imar planlarının onaylanmasına tepki gösterildi

Bilirkişi raporunun mahkeme dosyasına girmesinin ardından yazılı bir değerlendirme yayımlayan Karaburun Sivil İnisiyatifi, ÇED süreci ve adli yargı kararları kesinleşmeden imar planlarının askıya çıkarılmasına tepki gösterdi. Açıklamada, Çevre Kanunu’nun ilgili maddeleri gereğince ÇED Olumlu kararı hukuken kesinleşmeden herhangi bir projeye ilişkin onay, izin veya yapı ruhsatı verilemeyeceği, sahada yatırıma başlanamayacağı kamuoyuna anımsatıldı.

Yarımada yüzölçümünün yüzde 89 gibi ezici bir oranını kapsayan RES projelerine şimdi de GES yatırımlarının eklenmek istenmesinin bölgedeki ekolojik dengeyi geri dönülmez şekilde bozacağını belirten çevre aktivistleri, geçmiş yargı kararlarını örnek gösterdi. Daha önce açılan ÇED iptal davalarında da benzer şekilde kamu yararı bulunmadığı yönünde hükümler kurulduğunu hatırlatan yerel oluşumlar, Özel Çevre Koruma Bölgesi sınırlarında kalan zeytinlik, mera ve doğal yapısı korunacak alanlar üzerindeki bu planların mahkemece iptal edilmesini beklediklerini dile getirdi.

Yaşanan gelişmeler değerlendirmeyi zorunlu kıldı

Cumhuriyet Halk Partisi çatısı altında uzun yıllar büyük bir inanç ve emekle mücadele ettiklerini belirten Erdoğan, son dönemde parti içinde yaşanan gelişmelerin yeni bir değerlendirme yapılmasını zorunlu hale getirdiğini söyledi. Cumhuriyetin kurucu değerlerine, demokrasiye, hukukun üstünlüğüne, liyakate ve sosyal belediyecilik anlayışına bağlılıklarından hiçbir zaman vazgeçmediklerini vurgulayan Erdoğan, bundan sonraki süreçte de aynı ilkeler doğrultusunda hareket edeceklerini kaydetti.

Tüm CHP’li meclis üyeleriyle ayrıldık

Erdoğan, alınan istifa kararını şu sözlerle kamuoyuna duyurdu: “İnandığımız değerlerle ve inandığımız yolda yürümek adına, bugün itibarıyla şahsım ve tüm Cumhuriyet Halk Partili meclis üyelerimiz, Cumhuriyet Halk Partisi üyeliğimizden ayrılma kararı almış bulunuyoruz.” Kararın geçmişe sırt çevirmek ya da birlikte siyaset yaptıkları kişilere duydukları saygıyı azaltmak anlamına gelmediğini belirten Erdoğan, Karaburun’a hizmet etme iradelerinin aynı kararlılıkla devam edeceğini söyledi.

Bu adım umudun adımıdır

Önceliklerinin dün olduğu gibi bugün de Cumhuriyetin temel değerleri ile Karaburun’un geleceği olduğunu dile getiren Erdoğan, açıklamasında şu ifadelere yer verdi: “Bugün attığımız adım, bir ayrılığın değil; inandığımız değerleri daha güçlü savunabilme iradesinin ve geleceğe duyduğumuz umudun adımıdır.” Karaburun halkına kendilerine gösterdikleri güven dolayısıyla teşekkür eden Erdoğan, alınan kararın ilçeye karşı taşıdıkları sorumluluk anlayışını değiştirmeyeceğini vurguladı. İlkay Girgin Erdoğan açıklamasını, “Egemenliği var eden binalar veya mekânlar değil, halkın iradesidir” sözleriyle tamamladı.

İlkay Girgin Erdoğan'ın açıklaması şöyle:

İhbar üzerine bölgeye İzmir Orman Bölge Müdürlüğü’ne bağlı arazözler, İzmir Büyükşehir Belediyesi İtfaiyesi ekipleri ve çok sayıda gönüllü sevk edildi. Ekiplerin ve vatandaşların yoğun çabası sonucu yangın kontrol altına alındı.

Başkan İlkay Girgin Erdoğan Sahadaydı

Yangın felaketinin yaşandığı ilk andan itibaren sahaya inen Karaburun Belediye Başkanı İlkay Girgin Erdoğan, söndürme ekiplerine destek vererek çalışmalara bizzat katıldı. Hortumu eline alarak yangın söndürme sürecinde aktif rol üstlenen Başkan Erdoğan, çalışmaları yerinde koordine etti.

Yangın sonrası sosyal medya hesabından açıklamada bulunan Erdoğan, yeşil alanların yanı sıra bölgedeki yaban hayatının da büyük zarar gördüğünü belirterek şu ifadeleri kullandı:

"Bugün Salman Mahallemizde yol kenarında başlayan ve yerleşim alanlarına ulaşan yangın hepimizin yüreğini yaktı. Yalnızca yeşil alanlarımız zarar görmedi; yuvaları alevlerin arasında kalan tavşanlar, yavruları ve doğada yaşayan birçok canlı bu felaketten etkilendi. Alanda karşılaştığımız manzara, bir anlık dikkatsizliğin ne kadar büyük acılara yol açabileceğini gösterdi."

"Araçlardan Atılan Bir İzmarit Geleceğimizi Tehdit Ediyor"

Sıcak ve rüzgarlı havalarda vatandaşların çok daha tedbirli olması gerektiğinin altını çizen Karaburun Belediye Başkanı, tüm vatandaşları duyarlı olmaya davet etti:

"Araçlardan yol kenarına atılan bir izmarit, söndürülmeden bırakılan küçük bir ateş ya da basit görülen bir ihmal; doğamızı, canlılarımızı, evlerimizi ve geleceğimizi tehdit edebilir. Yangında büyük bir özveriyle görev yapan Orman Bölge Müdürlüğü ekiplerine, İzmir Büyükşehir Belediyesi itfaiye ekiplerimize, gönüllülerimize ve destek veren tüm vatandaşlarımıza yürekten teşekkür ediyorum. Karaburun’umuza geçmiş olsun."

Bölgede soğutma çalışmalarının tamamlandığı ve yangının çıkış nedeni ile ilgili inceleme başlatıldığı bildirildi.

Rakamlar ne söylüyor?

Çeşme'nin yaşadığı değişim yalnızca yüzdelik artışlarla değil, mutlak rakamlarla da dikkat çekiyor.

• Resmî nüfus: 51 bin 902 kişi
• Normal yaz sezonu: Yaklaşık 500 bin kişi
• Bayram ve zirve dönemleri: 1 milyona yaklaşan nüfus
• Dönemsel artış oranı: Yaklaşık 20 kat

Karşılaştırma yapıldığında tablo daha da çarpıcı hale geliyor.

Toplam ziyaretçi sayısında Bodrum ve Alanya daha yüksek rakamlara ulaşsa da, yerleşik nüfusa göre büyüme oranında Çeşme açık ara öne çıkıyor.

Çeşme neden bu kadar büyüyor?

Uzmanlara göre bunun arkasında üç temel neden bulunuyor.

İlk olarak, ilçede ikinci konut ve yazlık yoğunluğu oldukça yüksek. Türkiye'nin dört bir yanından, özellikle İzmir ve İstanbul'dan on binlerce yazlık sahibi yaz aylarında aynı anda ilçeye geliyor.

İkinci olarak, Çeşme'nin otel turizminden çok yazlık konut turizmiyle büyümesi, sezonluk nüfusun çok daha hızlı artmasına neden oluyor.

Üçüncü neden ise günübirlik ziyaretçiler.

İzmir kent merkezine otoyolla yaklaşık 45 dakikalık mesafede bulunan ilçe, hafta sonlarında yüz binlerce kişinin deniz, eğlence ve gastronomi için tercih ettiği ilk destinasyonlardan biri haline geliyor.

Otoyol hafta sonu nefes alamıyor

Bu yoğunluk en çok ulaşımda hissediliyor.

İzmir-Çeşme Otoyolu'nda cuma akşamı saat 17.00-21.00 arasında başlayan araç yoğunluğu, cumartesi sabahı da devam ediyor.

Asıl çile ise pazar akşamları yaşanıyor.

Saat 18.00 ile 22.00 arasında Çeşme, Alaçatı ve Urla'dan İzmir'e dönüş yapan araçlar nedeniyle kilometrelerce kuyruk oluşuyor.

Normalde 45 dakika süren yolculuklar, yoğunluk ve kazaların etkisiyle 2 ila 3 saate kadar uzayabiliyor.

İlçe merkezinde ise Alaçatı, Ilıca ve Marina çevresinde akşam saatlerinde otopark bulmak neredeyse imkânsız hale geliyor.

Sadece trafik değil, tüm altyapı zorlanıyor

Yaz nüfusundaki patlama yalnızca ulaşımı etkilemiyor.

Su tüketimi katlanıyor.

Kanalizasyon sistemleri tam kapasite çalışıyor.

Günlük toplanan evsel atık miktarı birkaç kat artıyor.

Sağlık hizmetlerinden zabıtaya, temizlikten güvenliğe kadar birçok kamu hizmeti birkaç aylık süreçte normal kapasitesinin çok üzerinde talep görüyor.

Başka bir ifadeyle, yaklaşık 52 bin kişiye göre planlanan altyapı, yaz aylarında zaman zaman 1 milyona yaklaşan nüfusa hizmet vermeye çalışıyor.

İzmir'in diğer turizm ilçeleri de büyüyor

Çeşme zirvede yer alırken, İzmir'in diğer sahil ilçeleri de yaz aylarında önemli nüfus artışları yaşıyor.

• Seferihisar: 60 binden 250-300 bine (5 kat)
• Dikili: 55 binden 300-350 bine (6 kat)
• Foça: 50 binden 200-250 bine (5 kat)
• Karaburun: 14 binden 70-100 bine (6-7 kat)
• Urla: 82 binden 250-300 bine (3-4 kat)

Bu tablo, yaz aylarında yalnızca Çeşme'nin değil, İzmir'in tüm turizm aksının olağanüstü bir nüfus baskısıyla karşı karşıya kaldığını gösteriyor.

Yeni planlama kaçınılmaz

Uzmanlara göre Çeşme örneği, Türkiye'de turizm kentlerinin karşı karşıya kaldığı en önemli planlama sorunlarından birini gözler önüne seriyor.

Merkezi bütçe payları büyük ölçüde resmî nüfus üzerinden belirlenirken, yaz aylarında oluşan gerçek nüfus bunun katbekat üzerine çıkıyor. Bu durum belediyelerin su, ulaşım, çevre temizliği, otopark ve altyapı yatırımlarında ciddi finansman baskısıyla karşı karşıya kalmasına neden oluyor.

İklim değişikliğiyle uzayan yaz sezonu ve her geçen yıl artan iç turizm hareketliliği dikkate alındığında, uzmanlar turizm ilçelerinde planlamanın artık yalnızca kış nüfusuna göre değil, yaz aylarında oluşan fiili nüfus dikkate alınarak yapılması gerektiğini vurguluyor. Böylece Çeşme gibi ilçelerin, Türkiye'nin en önemli turizm destinasyonları arasında yer alırken yaşam kalitesini de koruyabileceği ifade ediliyor.

Seferihisar'daki olay tartışmaları büyüttü

Son günlerde Seferihisar'da bir plajda yaşanan şezlong tartışması, kıyılardaki kullanım sorununu yeniden ülke gündemine taşıdı. Olayın ardından başlatılan adli süreç, sosyal medyada da geniş yankı uyandırırken, kamuya açık sahillerin kimler tarafından ve nasıl kullanılacağı yeniden tartışılmaya başlandı. Uzmanlar, yaşanan olayın münferit olmadığını, her yaz benzer tartışmaların farklı sahillerde tekrarlandığını belirtiyor.

Kıyılar herkesin ortak kullanım alanı

Anayasa'nın 43. maddesi ile 3621 sayılı Kıyı Kanunu'na göre deniz kıyılarından yararlanma hakkı herkes için eşit. Kanun, kıyıların kamu yararına açık tutulmasını öngörürken, vatandaşların denize ulaşmasının engellenemeyeceğini hükme bağlıyor. Ancak uygulamada birçok işletmenin kıyının büyük bölümünü şezlong ve şemsiyelerle kapladığı, ücretsiz kullanım alanlarının ise oldukça daraldığı yönünde her yıl çok sayıda şikâyet geliyor.

Denetim yetkisi birçok kurum arasında

Uzmanlara göre sorunun büyümesindeki en önemli nedenlerden biri denetim mekanizmasının farklı kurumlar arasında paylaşılmış olması. Belediyeler, kaymakamlıklar, valilikler, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Milli Emlak birimleri farklı yetki alanlarında görev yaparken, bu durum uygulamada koordinasyon sorunlarına neden olabiliyor. Vatandaşlardan gelen şikâyetler üzerine zaman zaman denetimler yapılsa da, birçok işletmenin kısa süre sonra aynı düzeni yeniden kurduğu yönünde iddialar bulunuyor.

Vatandaş neden çaresiz kalıyor?

Uzmanlar, birçok kişinin kıyılardaki haklarını yeterince bilmediğini belirtiyor. İşletmelerin sahilin tamamını kapatamayacağını bilmeyen ya da tatil sırasında tartışma yaşamak istemeyen vatandaşlar, çoğu zaman durumu kabullenerek ücretli şezlong kiralamayı tercih ediyor.

Bu durum da fiili uygulamanın her sezon yeniden devam etmesine neden oluyor.

Çözüm için sürekli denetim çağrısı

Kıyı hakkı konusunda çalışma yürüten uzmanlar ve çevre örgütleri, yalnızca sezon başında yapılan denetimlerin yeterli olmadığını ifade ediyor. Yaz boyunca düzenli kontroller yapılması, ücretsiz kullanım alanlarının açık şekilde belirlenmesi ve ihlallerin tekrarlanması halinde daha caydırıcı yaptırımlar uygulanması gerektiği vurgulanıyor. Her yaz benzer görüntülerin yaşandığı İzmir sahillerinde vatandaşlar ise taleplerini tek cümlede özetliyor: "Denize girmek için değil, şezlongların arasından geçebilmek için mücadele etmek istemiyoruz."