TÜRSAB’ın, Kültür ve Turizm Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğü (DÖSİMM) aleyhine açtığı davada; müze ve örenyeri giriş ücretlerinin yabancı ziyaretçiler için döviz bazlı belirlenmesi, elektronik rehberlik sistemi ücret tarifesi ve Efes Örenyeri ile Dijital Deneyim Müzesi biletlerinin birleştirilmesine ilişkin kararın iptali talep edilmişti.

Mahkeme, özellikle Efes Örenyeri giriş bileti ile özel bir işletmeye ait “Dijital Deneyim Müzesi” biletinin zorunlu olarak tek bilet şeklinde sunulmasına yönelik uygulama hakkında yürütmeyi durdurma kararı aldı.

Mülkiyet hakkına aykırı

Kararın gerekçesinde, yabancı ziyaretçilerden ziyaret etmedikleri bir müze için peşin ücret alınmasının mülkiyet hakkına aykırı olduğu vurgulandı. Ayrıca, söz konusu uygulamanın özel bir işletmeye dolaylı ziyaretçi garantisi sağladığı ve bunun da mevcut mevzuata aykırılık oluşturduğu ifade edildi.

Bu kararla birlikte, yabancı ziyaretçilerin Efes Örenyeri’ne girişte Dijital Deneyim Müzesi bileti satın alma zorunluluğu kaldırılmış oldu.

TÜRSAB tarafından yapılan açıklamada, üyelerin ticari faaliyetlerini zorlaştıran uygulamalara karşı hukuki mücadelenin kararlılıkla sürdürüleceği belirtildi.

Sosyal destekler bir lütuf değil kent hakkıdır

Başkan Sengel, sunumunda Efes Selçuk Belediyesi’nin dar gelirli vatandaşlara yönelik yürüttüğü sosyal destek projelerine geniş yer ayırdı. Yapılan yardımların bir siyasi malzeme değil, vatandaşın en temel "kent hakkı" olduğunu vurgulayan Sengel, kemoterapi hastalarına sunulan ücretsiz ulaşım desteğinden, yeni doğan bebek paketlerine kadar pek çok hizmetin devam ettiğini belirtti. Yardımları teşhir etmeden ama ihtiyacı olanın ulaşabilmesi için anlatarak sürdürdüklerini ifade eden Başkan, belediyenin halkın en zor anında yanında olan bir kale olduğunu söyledi.

Çocuklar için gıda dayanışması büyüyor

Eğitimde fırsat eşitliğini sağlamak adına hayata geçirilen "Efes Selçuk Çocuklar için Gıda Dayanışması" projesi, faaliyet raporunun en dikkat çeken başlıkları arasında yer aldı. Her hafta düzenli olarak çocukların beslenme çantalarına konulmak üzere hazırlanan gıda kolilerinin dağıtıldığını hatırlatan Filiz Ceritoğlu Sengel, "Bu desteğin ne anlama geldiğini en iyi, çocuğunun beslenme çantasını o kolilerle hazırlayan anne bilir. Çocuklarımızın sağlıklı gıdaya erişimi bizim önceliğimizdir" dedi. Projenin eşitlikçi bir anlayışla yürütüldüğünü ve ilçedeki hiçbir çocuğun yatağa aç girmemesi için kaynakların seferber edildiğini ekledi.

Türkiye’de bir ilk: Mama üreten doğal yaşam parkı

Başkan Sengel, belediyenin çevreci ve hayvan dostu projeleri kapsamında Efes Selçuk Hayvan Rehabilitasyon Merkezi’nin artık bir "doğal yaşam parkına" dönüştürüldüğü müjdesini verdi. İzmir ve Ege Bölgesi’nde bu alanda ruhsatlandırılan ilk merkez olma özelliğini taşıyan tesis, teknolojik yatırımlarla da güçlendirildi. Türkiye Belediyeler Birliği hibesi ile alınan mama üretim makinesi sayesinde, belediyenin artık kendi mamasını üreteceğini duyuran Sengel, bu sayede hem maliyetlerin düşeceğini hem de can dostlarının beslenme ihtiyacının sürdürülebilir bir şekilde karşılanacağını vurguladı.

Faaliyet raporu oy çokluğuyla kabul edildi

Konuşmasının sonunda Efes Selçuk’un kısıtlı olanaklara rağmen yenilenen ve kültürel derinliğini koruyan bir kent olduğunu belirten Sengel, belediyenin mali disiplin ve dayanışma ile ayakta kaldığını söyledi. Yapılan müzakerelerin ardından Efes Selçuk Belediyesi 2025 Yılı Faaliyet Raporu, meclis üyelerinin oylamasına sunuldu. Rapor, mecliste grubu bulunan üyelerin oy çokluğu ile kabul edildi. Başkan Sengel, kabul kararının ardından tüm çalışma arkadaşlarına ve meclis üyelerine teşekkür ederek, Efes Selçuk vizyonunu ileriye taşıma kararlılığını yineledi.

Kent belleğinin izlerini taşıyan mekânda açılan sergi, izleyiciyi gündelik hayatın çoğu zaman fark edilmeyen detaylarına davet etti. Sokakların kıyısında kalan yüzler, unutulmaya yüz tutmuş mekânlar ve zamanın sessizce akıp gittiği anlar, kareler aracılığıyla yeniden görünür hale geldi. Sergide yer alan çalışmaların büyük bölümünün geleneksel yöntemlerle, özellikle kutu kamera kullanılarak çekilmiş olması ise dikkat çekti. Bu tercih, teknolojinin hızla dönüştürdüğü fotoğraf dünyasında geçmişle kurulan bağı daha da anlamlı kıldı.

Fotoğraf nedir? sorusu üzerinden başlayan yolculuk

Sergi açılışı öncesinde gerçekleştirilen söyleşide fotoğraf sanatçısı Baytekin Kara, “Fotoğraf nedir, ne değildir?” başlığıyla katılımcılarla buluştu. Kara’nın anlatımı, fotoğrafın yalnızca teknik bir üretim değil, aynı zamanda düşünsel bir ifade biçimi olduğuna vurgu yaptı. Fotoğrafın tarihsel gelişim sürecinden dijital çağın getirdiği dönüşümlere kadar geniş bir perspektif sunan Kara, özellikle fotoğrafın 200 yıllık tarihi boyunca geçirdiği evrimi örneklerle aktardı.

Katılımcılar, ilk fotoğraf denemelerinden günümüzün mobil fotoğrafçılığına uzanan süreçte yaşanan değişimleri dinlerken, görsel üretimin toplum üzerindeki etkisini de tartışma fırsatı buldu. Kara, fotoğrafın yalnızca bir belge değil, aynı zamanda bir bakış biçimi olduğunu ifade ederek, karelerin ardındaki düşünceye dikkat çekti. Bu yaklaşım, serginin temasıyla da örtüşerek, izleyiciyi yalnızca bakmaya değil, görmeye davet etti.

Görsel okuryazarlık vurgusu dikkat çekti

Söyleşide en çok öne çıkan başlıklardan biri görsel okuryazarlık oldu. Baytekin Kara, günümüzde okuryazarlığın yalnızca metinlerle sınırlı olmadığını belirterek, görsel dünyayı doğru okumak için fotoğrafın önemli bir araç olduğunu söyledi. Kara’ya göre fotoğraf, bakmak ile görmek arasındaki farkı ortaya koyan güçlü bir ifade biçimi. Bu nedenle fotoğrafları yalnızca estetik açıdan değil, içerdiği hikâyeler üzerinden değerlendirmek gerekiyor.

Kara, sergide yer alan çalışmaların büyük bölümünün bu bakış açısıyla üretildiğini vurgulayarak, iki yüzyıldır fotoğrafın hayatın kenarında kalan anları kayıt altına aldığını ifade etti. Özellikle gündelik yaşamın gözden kaçan ayrıntılarının karelere yansıması, serginin ana temasını oluşturdu. Katılımcılar, fotoğrafın yalnızca bir görüntü değil, aynı zamanda bir hafıza taşıyıcısı olduğunu bu anlatım sayesinde daha net biçimde kavradı.

Dijital sunumda geçmişin izleri yeniden canlandı

Söyleşinin ardından sergide yer alan fotoğraflar dijital ortamda izleyicilere sunuldu. Sunum sırasında özellikle Nazilli Basma Fabrikası’nda çekilen kareler büyük ilgi gördü. Endüstriyel mirasın izlerini taşıyan bu fotoğraflar, geçmişte üretimin kalbinin attığı mekânların bugünkü sessizliğini gözler önüne serdi. Katılımcılar, fabrikanın farklı dönemlerine ait görüntüler aracılığıyla hem bir sanayi tarihine tanıklık etti hem de zamanın mekân üzerindeki etkisini yakından hissetti.

Dijital gösterimde yer alan diğer fotoğraflar da benzer biçimde, gündelik hayatın çoğu zaman fark edilmeyen sahnelerini ortaya çıkardı. Sokaklarda bekleyen insanlar, deniz kıyısında yalnız kalan sandallar, kapalı dükkânlar ve eski yapıların gölgesinde kalan ayrıntılar, izleyicilerde güçlü bir etki yarattı. Görüntüler, fotoğrafın belgesel niteliğini öne çıkarırken, aynı zamanda duygusal bir bağ kurmayı da başardı.

Kent belleği mekânı sanatçılara kapı açtı

Merdiven Toplumsal Girişim ve Gelişim Derneği Başkanı Oya Baştürk Akhan, serginin Selçuk Efes Kent Belleği’nde açılmasının ayrı bir anlam taşıdığını belirtti. Akhan, bu mekânın yalnızca bir sergi alanı değil, aynı zamanda kentin hafızasını yaşatan önemli bir merkez olduğunu vurguladı. Kent belleğinin fotoğrafla buluşmasının, geçmişin izlerini geleceğe taşımak açısından değerli olduğunu ifade etti.

Akhan, serginin hazırlanma sürecinde farklı temalarla çekilmiş fotoğrafların bir araya getirildiğini, bu sayede çok katmanlı bir anlatı oluşturulduğunu söyledi. Çalışmaların hem analog hem de dijital tekniklerle üretilmesi, sergiye farklı bir dinamizm kazandırdı. Bu çeşitlilik, fotoğrafın yalnızca bir teknik değil, farklı bakış açılarını bir araya getiren bir sanat dili olduğunu bir kez daha ortaya koydu.

İki yüz yıllık serüven ziyaretçilerini bekliyor

“Kıyı, Köşe, İki Yüz” fotoğraf sergisi, 22 Nisan tarihine kadar Selçuk Efes Kent Belleği’nde sanatseverlerin ziyaretine açık olacak. Sergi, fotoğrafın iki yüzyıllık yolculuğunu hatırlatırken, aynı zamanda günümüzün hızla değişen görsel dünyasında durup bakmayı öneriyor. Ziyaretçiler, sergi boyunca yalnızca fotoğrafları izlemekle kalmayacak, aynı zamanda kentin ve yaşamın farklı yüzleriyle de karşılaşacak.

Sözcü'nün haberine göre, ancak skandalın asıl çarpıcı kısmı, firmanın yasal yaptırımlardan sıyrılmak ve raflarda kalmaya devam etmek için başvurduğu yöntem oldu. Tespit edilen her sahtecilik sonrası bir markası ifşa olan işletme, operasyonuna ara vermek yerine tam 46 farklı marka ismiyle faaliyetlerini sürdürmeye devam etti. Bu devasa hile çarkı, zeytinyağı sektöründeki denetim mekanizmalarının ve caydırıcılığın yeniden tartışılmasına neden oldu.

Ege’nin her köşesini marka ismi olarak kullandılar

Haberin detaylarına göre, firmanın kullandığı yöntem oldukça sistematik işliyor. Sahte zeytinyağı üretiminde profesyonelleşen işletme; Ayvalık, Edremit, Gemlik ve Geyikli gibi zeytinyağı üretiminde dünyaca ünlü ve güven telkin eden bölgelerin isimlerini kullanarak tüketiciyi manipüle ediyor. Piyasaya sürülen markaların birçoğu, kooperatif ya da birlik çatısı altındaymış izlenimi uyandırarak "doğal" ve "organik" imajı çiziyor. Gıda dedektifi tarafından paylaşılan verilerle gün yüzüne çıkan listede; 1926 Mehmet Selim Efendi, Alatepe Organik, Arden Ayvalık, Ayvalık Kooperatif ve Ege Tarım Birlik gibi isimlerin yer aldığı görülüyor.

Firmanın kullandığı isimlerin çeşitliliği, market raflarında bir marka yasaklandığında veya tüketicinin güveni sarsıldığında, bir diğerinin anında devreye sokulduğunu kanıtlıyor. Sicilyağ Ege'den, Zeytinada, Yeni Mudanya Köy-Koop gibi bölgeye özgü isimlerle piyasaya sızan ürünlerin içinde zeytinyağından çok, maliyeti düşük tohum yağları bulunduğu laboratuvar analizleriyle tescillenmiş durumda.

Tüketiciyi yanıltmak için kooperatif imajı seçiliyor

Dolandırıcıların en sık başvurduğu yöntemlerden biri, markaların yanına eklenen "Köy-Koop", "Birlik" veya "Vakıf" gibi güven veren ibareler oldu. Tüketici, zeytinyağının gerçek maliyetini bildiği halde, bu tip isimlere güvenerek "üreticiden doğrudan satış" yapıldığı yanılsamasına düşüyor. Uzmanlar, özellikle fiyatı piyasa ortalamasının çok altında olan ürünlere karşı dikkatli olunması gerektiğini belirtiyor. Sektör temsilcileri, kaliteli bir sızma zeytinyağının üretim maliyetinin belli bir sınırın altına düşemeyeceğini, bu sınırın altındaki her ürünün yüksek ihtimalle tağşişli ürün kategorisinde olduğunu vurguluyor.

Denetimlerde ortaya çıkan bir diğer detay ise, firmanın sadece marka ismi değil, aynı zamanda ambalaj tasarımlarını da sürekli güncelleyerek denetçilerin ve bilinçli tüketicilerin radarına girmemeye çalışması. Zeytinören, Yeşil Ayvalık ve Gold Ayvacık gibi markalarla düzenlenen kampanyalar üzerinden binlerce litre sahte yağın internet ve yerel marketler aracılığıyla mutfaklara girdiği tahmin ediliyor.

Etiket okumak artık yeterli gelmiyor

Yaşanan bu süreç, gıda güvenliği konusunda gelinen noktanın vahametini gösteriyor. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yayımlanan ifşa listelerine rağmen, aynı firmanın farklı tabelalar ardına saklanarak satışa devam edebilmesi yasal boşlukları da gündeme getiriyor. Gıda sahteciliği yapan bu gibi işletmelerin sadece para cezalarıyla değil, kalıcı men cezaları ve ağır hapis yaptırımlarıyla karşı karşıya kalması gerektiği konusunda kamuoyunda büyük bir baskı oluşmuş durumda.

Zeytinyağı alırken tüketicilerin sadece "Ayvalık" veya "Sızma" ibarelerine bakmasının yeterli olmadığını ifade eden gıda mühendisleri, üretim izin numaralarının ve işletme kayıtlarının titizlikle sorgulanması gerektiğini hatırlatıyor. Aksi takdirde, 82 kez yakalanan bir firmanın 83. markasıyla yeniden sofralara konuk olması işten bile değil.