Dünya Kadınlar Günü olan 8 Mart nedeniyle iki kadın şairden söz etmek istiyorum: Enheduanna ve Sapfo
Enheduanna: İnsanlık tarihinin bilinen ilk şairi!
(Gaziantep’te yaşayan ve çok yönlü bir iş kadını olan Gamze Erden, geçenlerde “Mezopotamya’dan Hediye” (Ark Kitapları)adını verdiği kitabını gönderdi bana. Kendi deyimiyle “Şiirimsi fragmanlar, masallar ve hikayelerin” bulunduğu kitapta, Akad Kralı Sargon’un kızı olan; şair, baş rahibe ve siyasetçi Enheduanna baş rolde!
*
M.Ö. 2300-2250 yıllarında yaşamış olan Enheduanna, Mezopotamya’da Ur kentinde Ay Tanrıçası İnanna’nın baş rahibesi. Tanrıça (ve elbette Kral Sargon) onun şiirleri sayesinde Mezopotamya’da ün kazanmışlar.
Kral Sargon, üç kızına da büyük görevler vererek onları halk üzerindeki ağır baskılarına alet etmiş. Özellikle de Enheduanna’nın dinsel ve siyasi gücünü fazlasıyla kullanınca Akad halkı isyan etmiş ve Enheduanna’yı sürgüne göndermiş.
*
Yazdığı 42 tapınak ilahisinin yanı sıra 153 satırlık ünlü eserini işte bu sürgünde yazmış. Şiirlerinde hem İnanna’yı yücelterek ondan yardım isteği var, hem de yaşadığı sürgünün yalnızlığı ve duygusal kırılmaları… Bir alıntı:
Tanrıça İnanna, korkunç gücünle gökleri kaplarsın
Senin adın söylenince dağlar titrer
Ben Enheduanna senin kulun
Tapınağımdan kovuldum, sürgüne gönderildim.
Geceleri ağladım senin için, sabahları sana yakardım
Beni yeniden kutsal yere döndür, ey büyük İnanna!
*
Bunun mitolojik uydurma olduğunu düşünenler olabilir. Ama kanıtlı, belgeli!
Mezopotamya’daki Ur kentinde bulunan “Enheduanna diski” bugün Pennsylvania’da Penn Müzesi’ndeymiş. Üzerinde; “Enheduanna, İnanna’nın Başrahibesi” diye yazıyormuş…
VE KADIN ŞAİR SAPFO
Batı uygarlığı, Enheduanna’yı görmezden gelir ve sürekli Sapfo’yu pompalar. Oysa Sapfo Enheduanna’dan en az 1700 yıl sonra Midilli’de yaşamış bir kadın şair. Onun şiirlerinde, Aşk Tanrıçası Afrodit dışında hiçbir ilahi yan yok; aşk, arzu, özlem ve ayrılık var. İşte bir örnek:
Bana tanrı gibi görünüyor o adam, senin yanında oturan…
Sesini dinleyen ve gülüşünü seyreden
Çünkü seni gördüğüm anda dilim tutuluyor
İçimde ince bir ateş dolaşıyor!
Bu 8 Mart Kadınlar Günü için bir güzelleme yapmak yerine, Sevgili Gamze Erden’den alıntı yapmak istedim. Kadınlarımız için, erkeklerin şiddetinden korunacakları bir gelecek diliyorum!