Endonezya’nın başkenti Cakarta’nın yaklaşık dört saat güneyinde yer alan Gunung Padang, yüzyıllardır yerel halk tarafından kutsal kabul ediliyor ve “Aydınlanma Dağı” olarak anılıyor. 19. yüzyılın sonlarında Hollandalı yerleşimcilerin teraslı taş yapıyı kayda geçirmesiyle bilim dünyasının dikkatini çeken bölge, 1979’dan itibaren Endonezyalı araştırmacılar tarafından sistemli biçimde incelenmeye başlandı.
Sönmüş bir volkanın zirvesine kurulu alan, taş merdivenlerle birbirine bağlanan beş ayrı terastan oluşuyor. Jeolog Danny Hilman Natawidjaja’nın öncülüğündeki ekip, yeraltı görüntüleme ve sondaj çalışmalarının yapının farklı dönemlerde oluşturulmuş katmanlar içerdiğini gösterdiğini öne sürüyor. Araştırmacılara göre en eski katman 27 bin yıl öncesine kadar uzanabilir. Yüzlerce kilogram ağırlığındaki andezit taşların düzenli dizilimleri ise bilinçli bir yerleştirme ihtimalini gündeme taşıyor.
Ancak bu iddialar arkeoloji dünyasında ciddi bir şüpheyle karşılanıyor. Ana akım görüşe göre karmaşık taş yapı teknikleri tarımın ortaya çıkışıyla, yaklaşık 11 bin yıl önce gelişti. Paleolitik dönemde yaşayan toplulukların böylesine gelişmiş taş işçiliğine sahip olduğu fikri birçok uzman tarafından fazla iddialı bulunuyor.
Arkeolog Flint Dibble, taşların doğal süreçlerle dizilmiş olabileceğini savunuyor. Yamaçtan aşağı yuvarlanan kaya parçalarının zamanla hizalanarak yapay bir görünüm oluşturabileceğini belirtiyor. Arkeolog Bill Farley ise toprak örneklerinde insan faaliyetlerine işaret eden kömür ya da kemik kalıntılarının bulunmamasını önemli bir eksiklik olarak değerlendiriyor.
Buna karşın Natawidjaja ve ekibi, katmanlı yapının tesadüfi bir taş yığını olmadığını ileri sürüyor. Çalışmalarda hançer biçiminde büyük bir taş parçası ile çevresindeki kayalardan farklı geometriye sahip blokların tespit edildiği belirtiliyor. Eleştirmenler ise doğal kırılma süreçlerinin de benzer şekiller oluşturabileceğini vurguluyor.
Popüler kültürün etkisi
Gunung Padang son yıllarda popüler medyanın da gündemine girdi. 2022 yapımı “Ancient Apocalypse” belgeselinde yazar Graham Hancock, alanı buzul çağında yok olmuş gelişmiş bir uygarlığın kalıntısı olabileceği iddiasıyla gündeme taşıdı. Pek çok arkeolog bu yorumları spekülatif bulurken, Endonezyalı arkeolog Lutfi Yondri bölgenin kültürel önemini kabul etmekle birlikte iddiaların dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini ifade ediyor.
Yeraltı taramalarında boşluklar ve olası odacıkların tespit edilmesi gizemi artırsa da, bu boşlukların volkanik süreçlerin sonucu mu yoksa mimari yapılar mı olduğu henüz netlik kazanmış değil. Guinness Dünya Rekorları hâlen Mısır’daki Basamaklı Djoser Piramidi’ni en eski piramit olarak kabul ediyor. Ancak bazı akademik çalışmalar Gunung Padang’daki katmanlardan birinin MÖ 25 binlere kadar uzanabileceğini öne sürüyor. Bu iddialar doğrulanırsa, insanlık tarihine dair bildiklerimiz yeniden yazılabilir.