Dünyanın enerji damarlarından biri olarak görülen Hürmüz Boğazı, İran’ın kapatma kararıyla birlikte küresel ekonominin en sıcak başlığı haline geldi. Küresel petrol ticaretinin önemli bir bölümünün geçtiği bu stratejik rota üzerindeki belirsizlik, piyasalarda sert fiyat hareketlerini beraberinde getirdi.
İran Devrim Muhafızları tarafından yapılan açıklamalarda petrol fiyatlarının 200 dolara kadar çıkabileceği yönündeki ifadeler, enerji piyasalarında tedirginliği artırdı. Uzmanlar, arz tarafında yaşanacak olası kesintilerin zincirleme etki yaratabileceğini vurguluyor.
Petrol ve doğal gaz fiyatlarında sıçrama beklentisi
Enerji piyasalarındaki gelişmeleri değerlendiren ekonomistler, özellikle petrol fiyatları ve doğal gaz fiyatları tarafında sert artış ihtimaline dikkat çekiyor. Küresel arzın önemli bir bölümünün Hürmüz hattından sağlandığı düşünüldüğünde, kısa süreli bir duraksamanın bile fiyatları yukarı taşıyabileceği belirtiliyor.
Ekonomist Erdal Sağlam, yaptığı değerlendirmede sürecin uzaması halinde dünya ekonomisinin ağır bir fatura ile karşılaşabileceğini ifade etti. Sağlam’a göre, bir aylık bir kesinti ihtimali dahi doğal gaz fiyatlarının iki katından fazla artmasına yol açabilir.
Altın yeniden güvenli liman
Jeopolitik gerilimin tırmanmasıyla birlikte yatırımcıların yöneldiği ilk adres yine altın fiyatları oldu. Son haftalarda bir miktar geri çekilen altının, savaşın uzaması halinde yeniden güçlü bir yükseliş trendine girebileceği belirtiliyor.
Uzmanlar, enerji fiyatlarındaki artışın enflasyon beklentilerini yukarı çekeceğini, bunun da altını destekleyen unsurlar arasında yer alacağını vurguluyor. Küresel risklerin devam etmesi halinde altın piyasasında dalgalanmanın sürebileceği ifade ediliyor.
Türkiye ekonomisine olası etkiler
Yaşanan gelişmelerin Türkiye’ye yansımaları da yakından takip ediliyor. Türkiye’nin enerji tedarikinde Katar ve farklı ülkelerle alternatif kaynaklara sahip olduğu belirtilse de, küresel fiyat artışlarının iç piyasaya yansımaması mümkün görünmüyor.
Erdal Sağlam, uluslararası finans kuruluşlarının tahminlerine atıf yaparak petrol fiyatlarındaki artışın Türkiye’nin cari açığını ciddi ölçüde artırabileceğini dile getirdi. JP Morgan’ın öngörülerine göre mevcut seviyelerin korunması halinde cari açığa 18 milyar dolara varan ek yük oluşabileceği belirtiliyor.
Ayrıca petrol fiyatlarında yaşanacak her 10 puanlık artışın, enflasyona yaklaşık yüzde 1 ila 1,5 arasında katkı yapabileceği hesaplanıyor. Bu durum, önümüzdeki dönemde fiyat istikrarı açısından yeni bir sınav anlamına geliyor.
Motorine 5 liralık zam iddiası
Enerji piyasalarındaki sert hareketin ilk yansıması akaryakıt tarafında görülüyor. Piyasalarda konuşulan bilgilere göre motorin fiyatı için salı akşamı 5 ila 5,6 lira arasında zam beklentisi bulunuyor.
Uzmanlar, Türkiye’de akaryakıt fiyatlarının küresel petrol fiyatlarına ve döviz kuruna bağlı olarak hızlı yükseldiğini, ancak gerileme dönemlerinde aynı hızda düşmediğini hatırlatıyor. Olası zam, nakliye ve üretim maliyetleri üzerinden birçok sektöre zincirleme etki yapabilir.