Orta Doğu’da tırmanan gerilim, enerji piyasalarında sert dalgalanmalara yol açtı. Irak’ın başkenti Bağdat ve Erbil’de duyulan patlama sesleriyle birlikte bölgedeki güvenlik endişeleri artarken, bu gelişmeler petrol fiyatlarına doğrudan yansıdı.
S&P Global Platts verilerine göre Dubai ham petrolü varil başına 153,25 dolar seviyesine çıkarak tarihi bir eşiği aştı. Bu yükselişle birlikte, 2008 yılında görülen Brent petrolün 147,50 dolarlık rekoru geride bırakıldı.
Benzer şekilde Umman ham petrolü de 147,79 dolarla kendi zirvesini yeniledi. Uzmanlar, fiyatlardaki bu sert yükselişin temel nedeninin Hürmüz Boğazı’nda sevkiyatın aksaması olduğunu vurguluyor.
Sevkiyat durdu, rafineriler üretimi kısmaya başladı
Bölgedeki çatışma riski nedeniyle Hürmüz Boğazı’ndan petrol geçişlerinin durma noktasına gelmesi, küresel arz zincirinde ciddi bir boşluk yarattı. Asya’ya yapılan petrol sevkiyatında keskin bir düşüş yaşandı.
Şubat ayında günlük yaklaşık 19 milyon varil olan sevkiyat, Mart ayında 11,6 milyon varile geriledi. Bu düşüş, yüzde 30’un üzerinde bir kayba işaret ediyor.
Artan maliyetler ve ham madde tedarikindeki sıkıntılar nedeniyle birçok Asya rafinerisi üretim kısıntısına gitmek zorunda kaldı. Uzmanlar, mevcut fiyat seviyelerinin sınırlı ticaret nedeniyle “doğal olmayan” bir noktaya ulaştığını belirtiyor.
Ayrıca Dubai petrolünün swap primi de dikkat çekici şekilde yükseldi. Şubat ayında yalnızca 90 sent olan primin Mart ayında 56 dolara kadar çıkması, piyasalardaki arz sıkışıklığını gözler önüne serdi.
Alternatif kaynaklara yönelim hızlandı
Orta Doğu kaynaklı arzın daralmasıyla birlikte rafineriler rotasını farklı bölgelere çevirdi. Özellikle Brezilya ve Batı Afrika petrolü, artan talep nedeniyle öne çıkan alternatifler arasında yer aldı.
Bu gelişmeyle birlikte Brezilya ham petrolünün varil başına primi 12 ila 15 dolar bandına çıkarak rekor seviyelere ulaştı. Benzer şekilde Batı Afrika petrollerinde de ciddi bir fiyat artışı gözlemlendi.
Uzmanlara göre küresel enerji piyasasında yaşanan bu yön değişimi, önümüzdeki süreçte fiyatların seyrini belirleyecek en önemli faktörlerden biri olacak.
Artan jeopolitik riskler ve arz sıkıntısı nedeniyle petrol fiyatları üzerindeki baskının kısa vadede devam etmesi bekleniyor.