ABD-İsrail ile İran arasında tırmanan gerilim, yalnızca askeri değil ekonomik sonuçlarıyla da küresel piyasaları tehdit ediyor. Uzmanlara göre uzayan çatışma, başta petrol fiyatları olmak üzere enerji maliyetlerinde sert artışlara yol açarak yeni bir küresel krizin fitilini ateşleyebilir.
Enerji arzında yaşanabilecek aksaklıkların, dünya genelinde üretimden tüketime kadar birçok alanda zincirleme etki yaratacağı belirtiliyor.
Avrupa için eski kabus geri dönebilir
Yeni bir enerji şoku ihtimali, Avrupa’da 2022’de yaşanan krizleri yeniden gündeme taşıdı. Özellikle Almanya ve İtalya gibi sanayi ağırlıklı ekonomiler, artan enerji maliyetlerinden doğrudan etkilenebilir.
İngiltere ise doğalgaza olan yüksek bağımlılığı nedeniyle elektrik fiyatlarında ciddi artış riskiyle karşı karşıya. Uzmanlara göre bu durum, enflasyonu artırırken büyümeyi baskılayabilir.
Hürmüz Boğazı kritik eşik
Krizde en kritik noktalardan biri ise Hürmüz Boğazı. Dünya petrol ticaretinin önemli bir bölümünün geçtiği bu hattın risk altına girmesi, küresel enerji akışını ciddi şekilde sekteye uğratabilir.
Özellikle Japonya ve Hindistan gibi enerji ithalatına bağımlı ülkeler, bu senaryoda en kırılgan ekonomiler arasında yer alıyor.
Körfez ve gelişmekte olan ülkeler doğrudan etkilenecek
Çatışmanın merkezine en yakın bölgeler olan Körfez ülkeleri, ekonomik olarak en hızlı etkilenecek kesim olarak öne çıkıyor. Petrol ve gaz ihracatında yaşanacak aksaklıklar, büyüme beklentilerini tersine çevirebilir.
Bununla birlikte Sri Lanka, Pakistan ve Mısır gibi daha önce ekonomik kriz yaşamış ülkeler, artan enerji maliyetleri nedeniyle yeniden ciddi bir baskı altında kalabilir.
Türkiye için çift yönlü risk
Uzmanlara göre Türkiye, bu krizden hem ekonomik hem de jeopolitik açıdan etkilenebilecek ülkeler arasında yer alıyor. İran’a komşu olması nedeniyle olası gelişmelerin doğrudan yansıması beklenirken, enerji fiyatlarındaki artışın enflasyon üzerinde baskı yaratacağı belirtiliyor.
Ayrıca geçmiş dönemde yaşanan ekonomik dalgalanmaların etkilerinin halen hissedildiği Türkiye’de, merkez bankası politikalarının da bu süreçten doğrudan etkileneceği ifade ediliyor.
Küresel büyüme yavaşlayabilir
Artan enerji maliyetleri, üretim giderlerini yükselterek küresel büyümeyi yavaşlatabilir. Bu durum, yatırım ve tüketim harcamalarını baskılayarak dünya ekonomisinde geniş çaplı bir durgunluk riskini gündeme taşıyor.
Uzmanlar, bu sürecin yalnızca enerji piyasalarıyla sınırlı kalmayacağını, gıda fiyatlarından sanayi üretimine kadar birçok alanda etkisini hissettireceğini belirtiyor.
Ekonomik faturanın boyutu büyüyor
İran merkezli gerilimin uzaması, ekonomik faturanın giderek ağırlaşacağına işaret ediyor. Enerji fiyatları üzerinden yayılan bu etki, küresel ekonominin hemen her alanına dokunabilecek potansiyele sahip.
Bu nedenle hem hükümetler hem de merkez bankaları, olası bir enerji krizine karşı yeni önlemler üzerinde çalışıyor.