TBMM Genel Kurulu’nda, Karayolları Trafik Kanunu’nda değişiklik öngören ve trafik cezalarını sert biçimde yükselten düzenlemenin 10 maddesi daha kabul edildi. Kabul edilen maddeler, bir yandan ağır tonajlı ve özel yük taşımacılığına ilişkin yeni bedel ve izin kuralları getirirken, diğer yandan trafikte “agresif” davranışları hedef alarak makas atma, ters yönde sürüş, konvoyla yolu kapatma, dur ihtarına uymama, kırmızı ışık ihlali, alkollü ve uyuşturucu etkisinde araç kullanma gibi başlıklarda para cezalarını ciddi biçimde artırıyor.
Özel yük taşımacılığına izin ve karayolu kullanım bedeli geliyor
Yeni düzenlemeyle, ağırlık ve boyutları bakımından “özelliği olan” ve başka ulaşım sistemleriyle taşınması mümkün olmayan, ayrıca taşıma sınırlarını aşmasına rağmen taşınması zorunlu olan yükleri taşıyan araçlar için Karayolları Genel Müdürlüğü’nden izin alınması zorunlu hale geliyor. Bu araçların trafiğe çıkışı artık “özel izin” mekanizmasına bağlanıyor.
Bununla birlikte, özel yük taşıyan ve özel izinle trafiğe çıkan araçlardan, yolun yapım, bakım ve işletilmesinden sorumlu kurum tarafından karayolu kullanım bedeli alınacak. Bu bedelin hesaplanmasında; dingil başına tonaj, dingil sayısı, taşıma mesafesi ve karayolunun proje ömrünün azalmasına karşılık gelen değerler esas alınacak. Bedel, her takvim yılı için Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından belirlenip ilan edilecek.
Trafik zabıtası desteğine günlük 16 bin TL hizmet bedeli
Özel yük taşımalarında trafik güvenliği açısından trafik zabıtası desteği gerektiğinde, destek verilecek her gün için 16 bin TL hizmet bedeli alınacak. Bu tutar, her yıl yeniden değerleme oranına göre artırılarak uygulanacak ve genel bütçeye gelir kaydedilecek. Bu başlık, özellikle ağır ve geniş yük taşıyan firmalar için maliyet kalemlerini belirgin şekilde büyüten bir düzenleme olarak öne çıkıyor.
Ehliyetsiz sürüşe 40 bin TL, ehliyeti geri alınana 200 bin TL
Paketin en sert kalemlerinden biri de ehliyetsiz araç kullanma ve ehliyete ilişkin yasaklara rağmen direksiyon başına geçme fiilleri oldu.
-
Sürücü belgesi olmadan motorlu araç kullananlara 40 bin TL idari para cezası uygulanacak.
-
Mahkeme, savcılık veya yetkili makamlarca sürücü belgesi geçici/tedbiren geri alındığı halde araç kullananlara 200 bin TL ceza verilecek.
-
Ehliyeti iptal edildiği halde araç kullananlara da 200 bin TL ceza uygulanacak.
Ayrıca, ehliyetsiz veya ehliyeti geri alınmış bir kişinin aracı kullanmasına izin veren “işleten” de tescil plakası üzerinden 40 bin TL idari para cezasıyla karşı karşıya kalacak.
Şerit disiplini sıkılaşıyor, ters istikamet ağır yaptırıma bağlanıyor
Düzenleme, özellikle belirli araç grupları için şerit izleme kurallarını netleştiriyor. Motosiklet, otomobil, kamyonet, panelvan, minibüs ve otobüs dışındaki kamyon ve çekici gibi araçlarda, aksine bir işaret yoksa sürücülerin aynı yönde gitme zorunluluğu vurgulanıyor.
Buna göre sürücüler;
-
İki şeritli yollarda geçme ve dönme dışında soldaki şeridi kullanamayacak,
-
İkiden fazla şeritli yollarda geçme dışında sağdan ikinci şeridi kullanamayacak,
-
İkiden fazla şeritli yollarda sola dönme dışında en sağdaki iki şerit dışındaki şeritleri kullanamayacak.
Ayrıca yerleşim yerleri içinde bölünmüş yollarda da, otoyollarda da ters istikamette araç sürmek açık biçimde yasaklanıyor ve ağır cezai sonuçlara bağlanıyor.
Yaya yoluna araçla girene de net yasak
Yeni maddeler, yaya yolu, bisiklet yolu ve bisiklet şeridi kullanımına ilişkin yasağı sert biçimde tarifliyor. Yaya yollarında araç sürülemeyecek; bisiklet yolu ve şeridinde ise bisiklet ve elektrikli skuter dışındaki taşıtların kullanımına izin verilmeyecek. Taşıt trafiğine kapalı ya da belirli taşıtlar için ayrılmış yollarda, izin verilenler dışında araç sürmek de ihlal olarak değerlendirilecek.
Makas atana 90 bin TL: Ehliyet 60 gün gidiyor, araç 30 gün men
Trafiği tehlikeye sokacak şekilde ardı ardına şerit değiştirme, yani kamuoyunda bilinen adıyla makas, artık çok daha ağır bir yaptırımla karşılık buluyor.
Bu kapsamda;
-
Trafiği aksatacak veya tehlikeye sokacak biçimde ardışık şerit değiştirenlere 90 bin TL idari para cezası,
-
Sürücü belgesinin 60 gün geri alınması,
-
Aracın 30 gün trafikten men edilmesi uygulanabilecek.
Aynı yaptırım seti; otoyollarda veya yerleşim yeri dışındaki bölünmüş yollarda ters istikamette sürüş ve konvoy ya da münferit şekilde trafiğin akışını engelleyecek biçimde yolu kapatma gibi fiiller için de öngörülüyor.
Yol kesen konvoya da ceza: Trafiği keyfi biçimde durdurana ağır yaptırım
Düzenleme, sürücülerin araçlarını kol veya grup halinde, konvoy şeklinde ya da tek tek kullanırken diğer araçların geçişini zorlaştıracak, tehlikeye sokacak keyfi hareketlerle trafiği engellemelerini de hedef alıyor. Trafiğin akışını kısmen ya da tamamen engelleyecek şekilde aracı yol üzerinde durdurmak, para cezası ve ek yaptırımlarla karşılanacak ihlaller arasında.
Araçtan inip saldırana 180 bin TL: “Takip” ve “yol kavgası” hedefte
Paketin en çok konuşulan başlığı, trafikte saldırgan davranışları doğrudan hedef alan madde oldu. Buna göre;
-
Trafikte saldırı amacıyla başka bir aracı ısrarla takip eden sürücülere,
-
Bu amaçla araçtan inen sürücülere,
180 bin TL idari para cezası uygulanacak.
Bu fiillerde ayrıca;
-
Sürücü belgesi 60 gün süreyle geri alınacak,
-
Araç 30 gün süreyle trafikten men edilebilecek.
Bu kapsamda ehliyeti geri alınan sürücülerde, belgenin iadesi için psikoteknik değerlendirme şartı da devreye giriyor.
Trafik ışığında ceza kademeli büyüyor
Düzenleme, kırmızı ışık ihlali yapan sürücüler için tekrar halinde “kademeli ceza” sistemini getiriyor. İlk ihlale uygulanan para cezasının ardından, 1 yıl içinde tekrar eden ihlallerde tutar hızla yükseliyor:
-
1 yıl içinde 2. ihlal: 10 bin TL
-
3. ihlal: 15 bin TL
-
4. ihlal: 20 bin TL
-
5. ihlal: 30 bin TL
-
6. ihlal: 80 bin TL
Kırmızı ışık ihlali yaparak kazaya sebebiyet verenlerin ehliyeti 60 gün geri alınacak. Aynı yıl içinde 3, 4 ve 5 kez ihlal edenlerde ehliyete el koyma süreleri artarken; 6 kez ihlal tespitinde ehliyet iptali gündeme gelecek. İptal sonrası yeniden ehliyet için sürücü kursu ve sınav şartı yanında, psikoteknik ve psikiyatri muayenesi gibi ek süreçler öngörülüyor.
“Dur” ihtarına uymayana 200 bin TL ve 60 gün men
Sabit ya da seyir halinde yürütülen denetimlerde polisin uyarı ve işaretlerine rağmen “dur” ikazına uymayıp kaçanlara200 bin TL idari para cezası uygulanacak. Bu sürücülerin:
-
Ehliyetine 60 gün el konulacak,
-
Araçları 60 gün trafikten men edilecek.
Alkol ve uyuşturucuya çok sert tablo: Ceza büyüyor, ehliyet iptal ediliyor
Düzenlemeyle birlikte alkollü araç kullanma cezaları ciddi biçimde yükseltiliyor. 0,50 promilin üzerinde alkollü araç kullandığı tespit edilen sürücülere uygulanan ceza 25 bin TL seviyesine çıkarılıyor. Tekrar halinde ceza artıyor:
-
İkinci kez yakalananlara 50 bin TL,
-
Üçüncü ve daha fazla tekrarda 150 bin TL ceza uygulanabilecek.
Uyuşturucu veya uyarıcı madde aldığı tespit edilen sürücülere ise 150 bin TL idari para cezası verilecek ve sürücü belgesi iptal edilecek. Bu kişiler hakkında ayrıca ceza mevzuatı kapsamında adli süreçlerin de işletilmesi öngörülüyor.
Ölçüm yaptırmayan da yanacak: 150 bin TL ve 5 yıl ehliyete el koyma
Alkol ya da uyuşturucu tespitine yönelik kolluğun ölçüm yapmasını reddeden, yani ölçüm yaptırmayan sürücüler için de ağır yaptırım var:
-
150 bin TL idari para cezası,
-
Sürücü belgesinin 5 yıl süreyle geri alınması.
Hız limitinde yeni ceza skalası: İhlal büyüdükçe bedel artıyor
Teklif, hız limitlerinde “aşım aralığına göre” ceza sistemini netleştiriyor. Yerleşim yeri içinde ve dışında hız sınırını aşanlar için farklı kademelerde para cezaları öngörülüyor. İhlal aralığı büyüdükçe ceza yükseliyor ve bazı eşiklerde her seferinde 30, 60, 90 gün gibi sürelerle ehliyete el koyma uygulanacak. Ayrıca ceza ödenmeden ehliyet iadesi yapılmaması yaklaşımı da güçlendiriliyor.
Radar uyarı cihazına yasak ve rekor ceza
Hız tespit cihazlarının yerini belirleyen veya sürücüyü ikaz eden her türlü cihazın imalatı, ithalatı ve araçta bulundurulması yasaklanıyor. Bu cihazları üreten veya ithal edenlere 370 bin TL, araçlarında bulunduran işletenlere ise 185 bin TL idari para cezası öngörülüyor. Cihazlara el konulması ve kamuya geçirilmesi de düzenlemede yer alan yaptırımlar arasında.
Geçiş üstünlüğü olan araca yol vermeyene ceza artıyor
Düzenleme, geçiş üstünlüğüne sahip araçlara yol vermeyen sürücüler için de yüksek para cezaları getiriyor. Ambulans, itfaiye ve acil durum araçları için “yol açmama” gibi davranışlar daha sert yaptırımlarla karşılık bulacak; bazı hallerde ehliyete el koyma ve trafikten men uygulamaları da devreye girecek.
Taşıt kullanma süresi ve takograf kuralları sıkılaşıyor
Takograf bulundurması ve kullanması zorunlu olan taşıtlarda, sürüş sürelerine aykırı kullanım yasaklanıyor. Günlük sürüş süresini aşma, haftalık sürüş süresini ihlal etme, dinlenme sürelerini bozmaya ilişkin ihlaller için de kademeli para cezaları öngörülüyor. Sürücünün aynı zamanda işleten olması halinde cezaların iki kat uygulanması gibi hükümler, özellikle ticari taşımacılıkta “işleten” sorumluluğunu artırıyor.