Ekonomide yaşanan daralma ve alım gücündeki gerileme, vatandaşın harcama alışkanlıklarını da kökten değiştirdi. Bankalararası Kart Merkezi (BKM) verilerine göre, şubat ayında kredi kartı, banka kartı ve ön ödemeli kartlarla yapılan toplam ödeme tutarı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 47 artarak 2 trilyon 241 milyar liraya ulaştı.
Toplam harcamaların büyük bölümü kredi kartları üzerinden gerçekleşti. Şubat ayında yapılan ödemelerin 1 trilyon 919,6 milyar lirası kredi kartlarıyla, 313,5 milyar lirası banka kartlarıyla, 7,9 milyar lirası ise ön ödemeli kartlarla yapıldı.
Kart sayısı arttı, yük büyüdü
Türkiye genelinde kart kullanımının da hızla yaygınlaştığı dikkat çekti. Şubat ayı itibarıyla kredi kartı sayısı 144,7 milyon, banka kartı sayısı 213,4 milyon, ön ödemeli kart sayısı ise 111,5 milyon olarak kayıtlara geçti. Toplam kart sayısı yüzde 6 artışla 469,6 milyona ulaştı.
Kredi kartı sayısındaki yüzde 10’luk artış, vatandaşın harcamalarını daha fazla borçlanma yoluyla karşıladığını ortaya koyarken; banka kartlarında yüzde 8’lik artış yaşandı. Ön ödemeli kartlardaki gerileme ise dikkat çekici bir diğer veri oldu.
İnternetten alışverişte patlama
Kartlı harcamalardaki artışın en çarpıcı boyutu ise online alışverişte görüldü. Şubat ayında internet üzerinden yapılan kartlı ödemeler, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 52 artarak 675 milyar liraya yükseldi.
Online harcamaların toplam içindeki payı yüzde 31’e ulaşırken, işlem sayısı da yüzde 8 artarak 224,9 milyon oldu. Bu veriler, dijital alışverişin artık günlük hayatın vazgeçilmez bir parçası haline geldiğini bir kez daha ortaya koydu.
Temassız ödeme alışkanlığı kalıcı hale geldi
Veriler, temassız ödeme kullanımının da hız kesmeden arttığını gösterdi. Şubat ayında kartlarla yapılan temassız ödeme sayısı yüzde 10 artarak 1 milyar 32,9 milyon olurken, ödeme tutarı yüzde 48 artışla 714,5 milyar liraya ulaştı.
Özellikle mağaza içi işlemlerde temassız ödeme oranının dikkat çekici seviyelere ulaştığı görüldü. Buna göre, yapılan her 5 kartlı ödemenin 4’ü temassız gerçekleşti.
Artışın arkasında kriz etkisi
Uzmanlar, kartlı harcamalardaki bu hızlı yükselişi yalnızca tüketim artışıyla değil, aynı zamanda ekonomik koşullarla ilişkilendiriyor. Artan fiyatlar, sabit gelirlerin erimesi ve nakit yetersizliği, vatandaşları kredi kartına yönlendiriyor.
Ekonomistler, özellikle kredi kartı kullanımındaki yükselişin, hane halkının borçlanma eğilimini artırdığına dikkat çekiyor. Kartlı harcamalardaki büyümenin, tüketim canlılığından çok zorunlu harcamaların krediyle karşılanmasının bir göstergesi olabileceği ifade ediliyor.