SİNAN GENÇ/ İzmir Enternasyonal Fuarı’nın hikayesi, Cumhuriyet’in ekonomik bağımsızlık arayışının başladığı yıllara dayanıyor. 17 Şubat 1923’te toplanan İzmir İktisat Kongresi, Türkiye’nin yeni ekonomik yol haritasının belirlendiği önemli dönüm noktalarından biri oldu. Kongre kapsamında düzenlenen yerli ürünler sergisi, ilerleyen yıllarda İzmir’de uluslararası nitelikte bir fuar düzenlenmesi fikrinin temelini oluşturdu. 1927 yılında “9 Eylül Sergisi” adıyla başlayan organizasyon, kısa sürede büyüyerek yabancı ülkelerin de katıldığı uluslararası bir yapıya kavuştu. 1936 yılında Kültürpark’ın açılmasıyla birlikte fuar bugünkü kimliğine yaklaşırken, 1937 yılında “İzmir Enternasyonal Fuarı” adıyla yeni bir döneme girdi.
Kültürpark sadece fuar değil, İzmir’in yaşam alanı oldu
İzmir Fuarı, yıllar içinde yalnızca ürünlerin sergilendiği bir alan olmaktan çıktı. Kültürpark; konserleri, gazinoları, lunaparkı, sergileri ve sosyal alanlarıyla İzmirlinin hayatında özel bir yere sahip oldu. Özellikle 1960’lı, 1970’li, 1980’li ve 1990’lı yıllarda fuara gitmek, İzmir’de yaz aylarının en önemli geleneklerinden biri haline geldi. Şehir dışından insanlar fuarı görmek için İzmir’e gelirken, kentte “fuar zamanı” ayrı bir hareketlilik yaşanırdı. Oteller dolar, esnafın yüzü güler, aileler fuar gezisini yıllık bir alışkanlık haline getirirdi.
Dünyanın ülkeleri İzmir’de buluştu
İzmir Enternasyonal Fuarı, Türkiye’nin dünyaya açılan en önemli vitrinlerinden biri oldu. Yıllar boyunca ABD, Sovyetler Birliği, Almanya, Japonya, İngiltere, Fransa, İtalya, Çin, Hindistan, Mısır, Yugoslavya, Bulgaristan ve Romanya gibi birçok ülke fuarda yer aldı. Özellikle Soğuk Savaş döneminde ABD ve Sovyetler Birliği gibi karşıt bloklarda yer alan ülkelerin aynı fuar alanında temsil edilmesi, İzmir’in uluslararası önemini gösteren dikkat çekici örneklerden biri oldu. Yabancı ülke pavyonları, fuar ziyaretçilerinin dünyayı tanıdığı alanlar haline geldi.
Ay taşından ilk teknolojilere: Fuarda unutulmayan anlar
İzmir Fuarı, geçmişte Türkiye’de birçok yeniliğin ilk kez görüldüğü yer oldu. 1973 yılında ABD’nin Ay’dan getirilen taş örneğini İzmir Fuarı’nda sergilemesi, dönemin en çok konuşulan olaylarından biri olarak hafızalara kazındı. Binlerce İzmirli ve fuar ziyaretçisi, insanlığın uzaydaki en büyük başarılarından birinin simgesi olan Ay taşını görmek için Kültürpark’a akın etti. Fuar alanında yeni otomobiller, elektronik cihazlar, sanayi ürünleri ve dönemin teknolojik gelişmeleri de ilk kez vatandaşlarla buluştu. Bir dönem Türkiye’de birçok kişi yürüyen merdiven, farklı ulaşım araçları ve modern teknolojilerle ilk kez fuarda tanıştı.
Zeki Müren’den Sezen Aksu’ya yıldızların sahnesi
İzmir Fuarı’nın hafızalarda yer eden en önemli bölümlerinden biri de konserleri oldu. Türkiye’nin en büyük sanatçıları yıllar boyunca Kültürpark sahnelerinde İzmirlilerle buluştu. Zeki Müren, Ajda Pekkan, Barış Manço, Cem Karaca, Sezen Aksu, MFÖ, Bülent Ersoy, Ferdi Tayfur, İbrahim Tatlıses ve daha birçok sanatçı fuarın unutulmaz isimleri arasında yer aldı. Özellikle Zeki Müren’in fuar sahnesindeki gösterileri, yıllarca İzmir’in kültürel hafızasında yer etti. Bir dönem sanatçıların kariyerlerinde önemli bir basamak olarak görülen İzmir Fuarı sahneleri, milyonlarca kişinin müzikle buluştuğu adreslerden biri oldu.
Milyonların akın ettiği yıllar
İzmir Fuarı’nın en parlak dönemleri 1970’li, 1980’li ve 1990’lı yıllar oldu. Fuar dönemlerinde Kültürpark’ın kapılarında uzun kuyruklar oluşur, milyonlarca kişi fuarı ziyaret ederdi. Aileler çocuklarını lunaparka götürmek, konser izlemek, yabancı ülke stantlarını gezmek ve yeni ürünleri görmek için fuarı beklerdi. Fuar, sadece İzmir’in değil Türkiye’nin en büyük sosyal etkinliklerinden biri olarak kabul edilirdi.
Savaşlara, krizlere ve darbelere rağmen ayakta kaldı
95 yıllık tarihinde İzmir Enternasyonal Fuarı, Türkiye’nin en önemli dönemlerine tanıklık etti. İkinci Dünya Savaşı’nın etkileri nedeniyle 1942 yılında fuar düzenlenmedi. Savaş koşulları ve uluslararası ilişkiler nedeniyle bazı yıllarda yabancı katılım azalsa da organizasyon yeniden devam etti. 1974 Kıbrıs Barış Harekatı döneminde Türkiye ile bazı ülkeler arasındaki siyasi gerilim fuar atmosferine de yansıdı ancak İzmir Fuarı faaliyetlerini sürdürdü. 12 Eylül 1980 askeri darbesinin ardından Türkiye genelinde birçok etkinlikte olduğu gibi fuar sürecinde de kısıtlamalar yaşandı. Ancak organizasyon tamamen sona ermedi ve ilerleyen yıllarda yeniden düzenlenmeye devam etti.
Fuarın ruhu değişti, gelenek devam etti
Yıllar içinde alışveriş alışkanlıkları, teknoloji ve fuarcılık anlayışı değişti. Eskiden ay boyunca açık kalan ve milyonları ağırlayan fuar, bugün daha çok kültür, sanat, teknoloji ve eğlence odaklı bir organizasyon olarak yoluna devam ediyor. Ancak değişmeyen şey, İzmirlinin fuarla kurduğu bağ oldu.
95’inci yılda fuar yeniden kapılarını açıyor
İzmir Enternasyonal Fuarı, 2026 yılında 95’inci kez ziyaretçileriyle buluşacak. “Fuar Şehrin Kalbinde” sloganıyla düzenlenecek organizasyon, 5-13 Eylül 2026 tarihleri arasında Kültürpark’ta gerçekleştirilecek. Dokuz gün sürecek fuarda konserler, kültür-sanat etkinlikleri, spor aktiviteleri, teknoloji deneyimleri ve farklı etkinlik alanları ziyaretçilerle buluşacak.Bu yılın en dikkat çeken bölümlerinden biri yine Çim Konserleri olacak.
Program kapsamında;
- 7 Eylül: Yıldız Tilbe
- 8 Eylül: Mert Demir
- 9 Eylül: Athena
- 10 Eylül: Gülşen
- 11 Eylül: Teoman
- 12 Eylül: Semicenk
İzmirli müzikseverlerle buluşacak. 95 yıl önce Cumhuriyet’in ekonomik vizyonuyla doğan İzmir Enternasyonal Fuarı, bugün de geçmişin anılarını ve geleceğin yeniliklerini aynı çatı altında buluşturmaya devam ediyor. Bir zamanlar dünyaya açılan pencere olan fuar, 95 yıl sonra da İzmir’in ortak hafızası olmayı sürdürüyor.
