Eski fotoğrafların tuhaf bir güzelliği vardır. Yıllar geçer, insanlar değişir, şehirler büyür, sokakların isimleri bile unutulur. Ama bir fotoğrafın içindeki gülümseme, geçmişi bugüne taşımaya yeter. İşte İzmir’in köklü ailelerinden Baradanların yıllar öncesinden kalan siyah-beyaz fotoğrafı da böyle bir hatıra... Dört kardeş, en güzel kıyafetlerini giymiş, objektife gülümsüyor. Soldan sağa Ali Ulvi Baradan, Mustafa Remzi Baradan, Hüseyin Avni Baradan ve Ahmet Remzi Baradan. Fotoğrafın çekildiği günün ayrıntılarını bilmiyoruz. Ancak o karedeki iki kardeşin, yıllar boyunca milyonlarca insanın hayatına dokunacağını biliyoruz. Biri besteleriyle evlere konuk olacak, diğeri beyazperdede canlandırdığı karakterlerle hafızalara kazınacaktı. Üstelik Baradan ailesinin sanat yolculuğu bu iki kardeşle de sınırlı kalmayacaktı.
Bir İzmirli besteci: Ali Ulvi Baradan
Fotoğrafın en solunda duran Ali Ulvi Baradan, 1915 yılında İzmir’de dünyaya geldi. Müziğin insan hayatında önemli bir yer tuttuğu yıllarda yetişti. Ud çaldı, Türk musikisinin inceliklerini öğrendi, İzmir’in musiki çevrelerinde bulundu. Rakım Elkutlu gibi önemli isimlerle aynı sanat ortamını paylaştı. İzmir Musiki Cemiyeti’nin kuruluşunda yer alan Ali Ulvi Baradan, yaşamını yalnızca müziğe adamış bir sanatçı değildi. Bir dönem demiryollarında çalıştı. Daha sonra İzmir’in eski ticaret merkezlerinden Kestelli Caddesi’nde fotoğrafçılık yaptı. Bir başka deyişle, hem İzmir’in gündelik hayatının hem de sanat dünyasının içindeydi. Ancak onu yıllar sonra bile hatırlatan, notalara döktüğü melodiler oldu.
“Yemeni Bağlamış Telli Başına, Zülüfleri Düşmüş Hilal Kaşına...”
Türk sanat müziğini sevenlerin belleğine yerleşen bu şarkının bestecisi Ali Ulvi Baradan’dı. Sözleri Hüseyin Avni Ozan’a ait olan eser, yıllar boyunca farklı sanatçıların sesinden dinlendi. Bir zamanlar radyolardan yükselen, plaklarda çalınan, aile toplantılarında söylenen bu melodi, İzmirli bir bestecinin kuşaklara bıraktığı en güzel hatıralardan biri oldu. Ali Ulvi Baradan, 1984 yılında doğduğu kent İzmir’de hayata veda etti. Ama bestesi yaşamaya devam etti.
Yeşilçam’ın unutulmaz yüzü: Hüseyin Baradan
Fotoğrafta soldan üçüncü sırada, kendine özgü bıyığı ve gülümsemesiyle duran Hüseyin Avni Baradan ise Türk sinemasının unutulmaz karakter oyuncularından biriydi. 1932 yılında İzmir’de doğdu. Onu milyonlarca insan Yeşilçam filmlerinden tanıdı. Sert bakışları, kendine özgü mimikleri ve özellikle kötü adam rolleriyle sinema tarihimizde yer edindi. Ancak Hüseyin Baradan’ın hayatında sinemadan önce gazetecilik vardı.
İzmir’de Demokrat İzmir, Hürriyet ve Ege Ekspres gazetelerinde foto muhabirliği yaptı. Haber peşinde koştu, fotoğraf makinesiyle kentin sokaklarını dolaştı. Gazete bürolarının telaşını, haber yetiştirmenin heyecanını yaşadı. Sonra yolu sinemaya düştü. Yüzlerce filmde oynadı. Kimi zaman seyirciyi kızdıran, kimi zaman korkutan, kimi zaman da güldüren karakterlere hayat verdi. 1965 yılında çekilen “Hüseyin Baradan Çekilin Aradan” filmi, onun sinemadaki ününün en dikkat çekici örneklerinden biri oldu.
Fakat Hüseyin Baradan yalnızca bir film artisti değildi. Gazeteciliğini hiçbir zaman unutmadı. İzmir Gazeteciler Cemiyeti ile bağını sürdürdü. Meslek yaşamında gördüklerini, yaşadıklarını ve tanıklıklarını Bu Gözler Neler Gördü adlı kitabında anlattı. 2004 yılında İzmir’de yaşamını yitirdiğinde geride yüzlerce film, sayısız anı ve unutulmaz bir yüz bıraktı. Beyazperdede çoğu zaman kötü adamdı ama İzmir’in kültür ve basın tarihinde yeri olan bir sanatçıydı.
Mustafa Remzi ve Ahmet Remzi: Aynı fotoğrafın diğer iki kardeşi
Baradan ailesinin bu nostaljik fotoğrafında iki isim daha var: Mustafa Remzi Baradan ve Ahmet Remzi Baradan. Kardeşleri kadar sanat dünyasının önünde yer almasalar da onlar da bu aile hikâyesinin ayrılmaz parçaları. Fotoğrafta Mustafa Remzi ikinci sırada, Ahmet Remzi ise en sağda duruyor. Dört kardeşin birlikte verdiği bu poz, geçmişin aile bağlarını ve hatıralarını bugüne taşıyor. Aileden aktarılan bilgilere göre Remzi Baradan kardeşlerden birinin eşi, İzmir’in köklü sağlık kuruluşlarından Behçet Uz Çocuk Hastanesi’nde uzun yıllar başeczacı olarak görev yaptı.
Bu hatıra, Baradan ailesinin yalnızca sanat ve gazetecilikle değil, İzmir’in sağlık yaşamıyla da ilişkisinin bulunduğunu gösteriyor. Bugün Mustafa Remzi ve Ahmet Remzi Baradan’ın yaşamlarına ilişkin ayrıntılar, aile albümlerinde ve eski İzmir’in hatıralarında araştırılmayı bekliyor.
Sanatın yeni kuşağı: Ümran Baradan
Baradan ailesinin sanatla ilişkisi yalnızca dört kardeşin yaşadığı dönemle sınırlı kalmadı. Ali Ulvi Baradan’ın kızı Ümran Baradan, ailenin sanat mirasını başka bir alana taşıdı. Ressam ve seramik sanatçısı Ümran Baradan, yalnızca İzmir’de değil, Türkiye’de ve uluslararası sanat çevrelerinde tanınan bir isim oldu. Resimleri, seramik çalışmaları ve sanat dünyasına katkılarıyla kendine özgü bir yer edindi. Bugün İzmir’de onun adını taşıyan sanat kurumları ve müzeler, bu mirasın yeni kuşaklara ulaşmasını sağlıyor.
Bir tarafta Türk sanat müziğinin unutulmaz bestelerine imza atan baba Ali Ulvi Baradan, diğer tarafta resim ve seramik sanatında tanınan kızı Ümran Baradan... Ailenin bir başka kolunda ise Yeşilçam’ın unutulmaz oyuncusu, gazeteci Hüseyin Baradan... Aynı aileden müziğe, sinemaya, gazeteciliğe, resme ve seramiğe uzanan dikkate değer bir sanat yolculuğu.
Eski İzmir’in hatırası bu fotoğrafta
İzmir çok değişti. Bir zamanların fotoğraf stüdyoları, musiki toplantıları, eski sinemaları ve gazete büroları artık başka bir dönemin hatıraları arasında. Kestelli Caddesi’nde fotoğrafçılık yapan bir bestecinin, İzmir sokaklarında haber kovalayan bir foto muhabirinin, Yeşilçam setlerinde çalışan bir oyuncunun ve sanatını dünyaya taşıyan bir ressamın hikâyesi bugün aynı aile adı etrafında buluşuyor. Baradan ailesinin dört kardeşini gösteren o siyah-beyaz fotoğraf, bu nedenle yalnızca eski bir aile resmi değil.
