SEMİ TEKTAŞ/ İzmir Büyükşehir Belediyesi Eylül ayı meclis toplantısında, ESHOT Genel Müdürlüğü’nün raporda belirtilen kooperatiflerle 24 aya kadar süreli ve kilometre bazlı toplu taşıma hizmet alımı ihalesi gerçekleştirmesine ilişkin Plan ve Bütçe Komisyonu Raporu görüşüldü. Madde, mecliste oybirliğiyle kabul edildi. Görüşmeler sırasında söz alan CHP Grup Başkanvekili Candaş Yeter, ESHOT’un mali yapısı, artan akaryakıt ve yedek parça maliyetleri ile elektrikli otobüs yatırımlarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
ESHOT’A AKTARILAN KAYNAK 12,8 MİLYAR TL’YE YÜKSELDİ
Yeter, 2025 mali yılı gider bütçesinin cari transferler kaleminden ESHOT Genel Müdürlüğü’ne aktarılması planlanan 8,5 milyar TL’nin, akaryakıt fiyatlarındaki yaklaşık yüzde 58’lik artış ile yedek parça ve diğer girdi maliyetlerindeki yükseliş nedeniyle 12,8 milyar TL’ye çıktığını ifade etti. Yeter, “Gider bütçemizde, diğer hizmetlerimize bütçe tertiplerinden 4 milyar 300 milyon Türk Lirası, kıymetli İzmirlinin uygun fiyata, konforlu bir şekilde ulaşım hizmetinden faydalanması amacıyla harcanmıştır” dedi. ESHOT’un faaliyetlerini sübvanse etmek amacıyla bütçeden aktarılan toplam kaynağın gider bütçesinin yüzde 16,44’üne karşılık geldiğini belirten Yeter, bu hesaplamaya İZULAŞ, Metro, İZDENİZ ve İZBAN’a aktarılan kaynakların dahil olmadığını söyledi.
10 YOLCUDAN 6’SI İNDİRİMLİ YA DA ÜCRETSİZ
ESHOT’un maliyet-gelir dengesine ilişkin de bilgi veren Yeter, 2019 yılında 337 olan otobüs hattı sayısının 2025 itibarıyla 448’e yükseldiğini, personel sayısının ise 4 bin 275’ten 4 bin 852’ye çıktığını belirtti. Yeter, ulaşım hizmetlerinden yararlanan her 10 yolcudan 6’sının 4736 sayılı yasa kapsamında indirimli veya ücretsiz seyahat ettiğini ifade ederek, 2025 mali yılında ulaşım hizmetlerinden elde edilen gelirin toplam giderleri karşılama oranının yüzde 18,26 olduğunu açıkladı. Yeter, “2025 mali yılında, her 100 birimlik maliyetimize karşılık sadece 18,26 birim gelir elde etmişiz” ifadelerini kullandı.
400 ELEKTRİKLİ OTOBÜS İÇİN FİNANSMAN SÜRECİ
ESHOT’un yılda 52 milyon litre, İZULAŞ’ın ise 10 milyon litre olmak üzere toplam 62 milyon litre akaryakıt tükettiğini aktaran Yeter, yakıt, bakım ve onarım maliyetlerini azaltmak amacıyla 400 elektrikli otobüsün dış finansman yoluyla satın alınması için süreç başlatıldığını söyledi. Projenin Cumhurbaşkanlığı Yatırım Programı’na alındığını belirten Yeter, 100 elektrikli otobüsün yurt dışı finansmanıyla satın alınabilmesi amacıyla 19 Şubat 2024 tarihinde Hazine ve Maliye Bakanlığı Dış Ekonomik İlişkiler Genel Müdürlüğü’ne yazı gönderildiğini kaydetti. Yeter, aradan geçen 30 aya rağmen başvuruya olumlu bir geri dönüş yapılmadığını ifade etti.
20 ELEKTRİKLİ OTOBÜS 284 MİLYON TL TASARRUF SAĞLADI
2017 yılında ESHOT filosuna dahil edilen 20 elektrikli otobüsün bugüne kadar sağladığı tasarrufa da değinen Yeter, bu araçlarla 2026 yılına kadar 2 milyon 845 bin 204 litre akaryakıt tasarrufu sağlandığını belirtti. Yeter, söz konusu tasarrufun güncel parasal karşılığının yaklaşık 284 milyon TL olduğunu, elektrikli otobüsler sayesinde 7 bin 625 ton karbon salımının da önlendiğini söyledi. 400 elektrikli otobüs için 5 yıllık görev süresi üzerinden yapılan hesaplamayı da paylaşan Yeter, “Nakdi tasarruf tutarı bugünkü değeri ile yaklaşık 3 milyar 160 milyon Türk Lirası’dır. Salımı engellenen karbondioksit miktarı 84 bin 722 tondur” dedi.
“30 AYDIR NEDEN GERİ DÖNÜŞ YAPILMADI?”
Elektrikli otobüs projesinin temel hedeflerinin İzmir’de daha konforlu ve uygun maliyetli ulaşım sağlamak, çevrenin korunmasına katkıda bulunmak ve ESHOT’un mali yapısını güçlendirmek olduğunu belirten Yeter, finansman başvurusuna uzun süredir yanıt verilmemesini eleştirdi. Yeter, “Proje belli, amaçlanan belli. Ne istiyoruz? Kıymetli İzmirliler daha konforlu ve daha uygun bir bedelle ulaşım hizmetlerinden faydalansın istiyoruz. İzmir’imizin doğası, havası, suyu kirlenmesin, temiz kalsın istiyoruz. ESHOT’un mali yapısı güçlensin istiyoruz” diye konuştu.
“KATKI SUNAN BİR İKTİDAR GÖRMEK İSTİYORUZ”
Bakanlığa yapılan başvurunun 30 aydır sonuçlanmadığını dile getiren Yeter, şöyle konuştu: “Şu güzel proje ile amaçladıklarımızdan hangileri Bakanlığımızın hoşuna gitmedi de 30 aydır talep yazımıza geri dönüş yapılmadı? Dolayısıyla İzmir’in ve İzmirlilerin faydasına olacak yatırımların hayata geçirilmesi noktasında, engelleyen, sorun çıkaran, bariyer koyan değil; katkı sunan bir iktidar görmek istiyoruz. Bu güzel şehrin menfaati için çalışmak sadece bu meclisin mi görevidir?” Yeter, konuşmasının sonunda, “100 adet elektrikli otobüsün finansman onayı bile verilmeyen bir kentin yurttaşı olarak üzüntümü ifade etmek amacıyla söz aldım” ifadelerini kullandı.
