Çalışanların en önemli güvencelerinden biri olan kıdem tazminatı, belirli şartların yerine getirilmesi halinde emeklilik yaşından önce de alınabiliyor. Sosyal güvenlik mevzuatında yer alan bazı düzenlemeler, yaş şartı dışında emeklilik koşullarını tamamlayan çalışanlara işten ayrılırken kıdem tazminatı alma imkanı tanıyor. Bir çalışanın kıdem tazminatına hak kazanabilmesi için aynı işyerinde en az 1 yıl çalışmış olması gerekiyor. Bunun yanında iş sözleşmesinin işveren tarafından haksız şekilde sona erdirilmesi veya çalışanın haklı bir nedenle işten ayrılması gibi şartların da oluşması gerekiyor.
Askerlik ve evlilik de kıdem hakkı sağlıyor
Çalışanlar bazı özel durumlarda kendi istekleriyle işten ayrılsalar bile kıdem tazminatı alabiliyor. Erkek çalışanlar askerlik nedeniyle işten ayrıldığında, kadın çalışanlar ise evlilik tarihinden itibaren bir yıl içinde iş sözleşmesini sonlandırdığında kıdem tazminatı hakkından yararlanabiliyor. Ayrıca ücretin eksik veya hiç ödenmemesi, çalışma koşullarının işçi aleyhine değiştirilmesi gibi haklı fesih nedenleri de kıdem tazminatı alma hakkı doğurabiliyor.
Yaş dışında emeklilik şartları belirleyici
Emeklilik yaşını beklemeden kıdem tazminatı almanın en önemli yollarından biri, yaş dışındaki emeklilik şartlarını tamamlamak. Bu noktada çalışanın ilk sigorta giriş tarihi, toplam prim gün sayısı ve sigortalılık süresi önem taşıyor.
3600 gün şartı kimleri kapsıyor?
8 Eylül 1999’dan önce ilk kez sigortalı olan çalışanlar, 15 yıllık sigortalılık süresi ve 3600 prim gününü tamamlamaları halinde SGK’dan kıdem tazminatı alabileceklerine dair yazı alarak işverene başvurabiliyor. Bu yazının işverene sunulmasının ardından çalışan, işten ayrılarak kıdem tazminatı talep edebiliyor. Ancak 3600 gün şartı tüm çalışanlar için geçerli değil. İlk sigorta giriş tarihine göre farklı prim ve sigortalılık süreleri uygulanıyor.
2008 sonrası sigortalılar dikkat
30 Nisan 2008 sonrasında ilk kez sigortalı olan çalışanlarda şartlar işe giriş tarihine göre değişiyor. Bu grupta gerekli prim günü kademeli olarak artarken, bazı çalışanlarda 4 bin 500 ile 5 bin 400 gün arasında değişen prim şartları aranıyor. 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında sigorta girişi bulunan çalışanlar için ise iki farklı seçenek bulunuyor.
Bunlardan ilki:
- 25 yıl sigortalılık süresi ve 4 bin 500 prim günü
İkincisi ise:
- 7 bin prim günü şartı.
Bu şartları tamamlayan çalışanlar, yaş dışındaki emeklilik koşullarını yerine getirdiklerine dair SGK yazısı alarak kıdem tazminatı talep edebiliyor.
SGK yazısı olmadan işlem yapılamıyor
Kıdem tazminatı almak isteyen çalışanların öncelikle SGK’dan gerekli yazıyı alması gerekiyor. SGK’dan alınan belgenin işverene sunulmasının ardından çalışan, yaş dışındaki emeklilik şartlarını tamamladığını belirterek iş sözleşmesini sona erdirebiliyor. Uzmanlar, işverenle ileride yaşanabilecek anlaşmazlıkların önüne geçmek için fesih bildiriminin yazılı yapılmasını, mümkünse noter aracılığıyla gerçekleştirilmesini öneriyor.
