İzmir'de toplu ulaşımın en önemli kurumlarından ESHOT Genel Müdürlüğü'nün 2027 yılı bütçe tasarısının ayrıntıları belli oldu. İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay'ın imzasıyla Büyükşehir Belediye Meclisi'ne sunulan tasarıda, kurumun gider bütçesi 37 milyar 600 milyon lira, gelir bütçesi ise 24 milyar 400 milyon lira olarak hesaplandı. Aradaki 13 milyar 200 milyon liralık farkın finansman kaynaklarıyla karşılanması öngörülürken yeni otobüs alımları, elektrikli ulaşım yatırımları ve işletme giderleri bütçenin öne çıkan başlıkları oldu.
ESHOT'un bütçesinde 13,2 milyarlık fark
ESHOT'un 2027 yılı için hazırladığı mali tabloda giderlerin gelirlerden yaklaşık yüzde 54 daha yüksek olması dikkat çekti. Toplam 37,6 milyar liralık gider bütçesine karşılık 24,4 milyar liralık gelir hedeflenirken ortaya çıkan 13,2 milyar liralık finansman ihtiyacının çeşitli kaynaklardan karşılanması planlandı. Bu tutar, toplam gider bütçesinin yaklaşık yüzde 35,1'ine karşılık geliyor. Ancak söz konusu finansman ihtiyacı, tamamının doğrudan yeni borçlanmayla karşılanacağı anlamına gelmiyor. Kullanılacak finansman araçlarının bütçe ve borçlanma kararları doğrultusunda netleşmesi bekleniyor.
En büyük harcama kalemi 24,2 milyar lirayı aştı
Bütçede en yüksek payı 24 milyar 267 milyon 975 bin lirayla mal ve hizmet alım giderleri oluşturdu. Bu kalem, toplam giderlerin yaklaşık yüzde 64,5'ine karşılık geliyor. Sermaye giderleri için 8 milyar 402 milyon 381 bin lira ayrılırken personel giderleri 849 milyon 60 bin lira olarak öngörüldü. Sermaye giderlerinin bütçedeki payı yüzde 22,3 seviyesinde gerçekleşirken kurumun işletme faaliyetleri ve yeni yatırımları için önemli miktarda kaynak ayrılması dikkat çekti.
Aslan payı Otobüs İşletme Dairesi'ne
ESHOT'un harcama birimleri arasında en yüksek ödenek 13 milyar 911 milyon 588 bin lirayla Otobüs İşletme Dairesi Başkanlığı'na ayrıldı. Kurumun günlük toplu taşıma faaliyetlerini yürüten birimin bütçedeki payı yaklaşık yüzde 37 oldu. İkinci sırada ise 9 milyar 325 milyon 539 bin lirayla Makine ve Malzeme İkmal Dairesi Başkanlığı yer aldı. İki daireye ayrılan toplam kaynak 23,2 milyar lirayı aşarak ESHOT'un toplam gider bütçesinin yaklaşık yüzde 61,8'ini oluşturdu.
İzmir'e 600 otobüs ve 30 midibüs geliyor
2027 yılı bütçe tasarısının en dikkat çekici başlıklarından biri de toplu ulaşım filosunun yenilenmesine yönelik hedefler oldu. ESHOT'un yıl içerisinde 600 otobüs ve 30 midibüs satın alması planlandı. Toplam 630 yeni aracın filoya kazandırılması hedeflenirken kurumun hizmetlerinde kullanılmak üzere arazi araçları ve farklı sınıflarda kamyon alımları da bütçeye dahil edildi. Planlanan alımların hayata geçirilmesi halinde İzmir'in toplu taşıma filosunda önemli bir yenilenme yaşanabilecek. Ancak araçların hangi tarihlerde teslim edileceği ve hangi hatlarda kullanılacağına ilişkin ayrıntılar henüz açıklanmadı.
400 elektrikli otobüs için dış kredi gündemde
ESHOT'un çevreci ulaşım hedefleri doğrultusunda 400 elektrikli otobüs alımı projesi de bütçe kararnamesinde yer aldı. Kamu yatırım programında bulunan proje kapsamında dış finansman kullanılması öngörüldü. Bu doğrultuda uluslararası finans kuruluşlarıyla görüşmeler yapılması, kredi sözleşmelerinin imzalanması ve gerekli işlemlerin yürütülmesi için İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay'a yetki verilmesi planlandı. Elektrikli otobüs projesinin finansman koşulları ve uygulama takvimi ise ilerleyen süreçte netleşecek. Bütçe tasarısında yer alan 400 elektrikli otobüsün, 600 otobüslük alım hedefinden ayrı olup olmadığı da açıklığa kavuşturulması gereken konular arasında bulunuyor.
2,8 milyar liraya kadar iç borçlanma yetkisi
Bütçe kararnamesinde ESHOT'un otobüs alımları ile görev ve hizmetlerinden kaynaklanan giderlerinin karşılanması amacıyla 2 milyar 800 milyon liraya kadar nakdi veya gayri nakdi iç borçlanmaya gidebilmesine ilişkin düzenleme de yer aldı. Kredilerin bankalar ve finans kuruluşlarından sağlanması, borçlanma işlemlerinin yürütülmesi ve gerekli sözleşmelerin yapılması konusunda Büyükşehir Belediye Başkanı'nın yetkilendirilmesi öngörüldü. Söz konusu 2,8 milyar liralık tutar, 13,2 milyar liralık toplam finansman ihtiyacından farklı olarak bütçe kararnamesinde açıkça belirtilen iç borçlanma üst sınırını oluşturuyor.
Gelirlerin büyük bölümü yardım ve özel gelirlerden
ESHOT'un 24 milyar 400 milyon liralık gelir bütçesinin 17 milyar 506 milyon liralık bölümünün alınan bağış ve yardımlar ile özel gelirlerden karşılanması hedeflendi. Bu kalem toplam gelirlerin yaklaşık yüzde 71,7'sini oluştururken teşebbüs ve mülkiyet gelirleri 6 milyar 714 milyon 342 bin lira olarak hesaplandı. Teşebbüs ve mülkiyet gelirlerinin toplam gelir bütçesindeki payı ise yaklaşık yüzde 27,5 oldu. Böylece kurumun bütçesinde yalnızca kendi faaliyetlerinden elde edeceği gelirlerin değil, diğer gelir ve finansman kaynaklarının da önemli rol oynaması öngörüldü.
Gözler Büyükşehir Belediye Meclisi'nde
ESHOT'un 2027 yılı bütçe tasarısı, İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi'ndeki görüşmelerin ardından karara bağlanacak. Özellikle 13,2 milyar liralık finansman ihtiyacının nasıl karşılanacağı, 630 araçlık filo yenileme hedefinin hangi takvimle uygulanacağı ve 400 elektrikli otobüs projesinin finansman koşulları görüşmelerin öne çıkan başlıkları arasında yer alıyor. Tasarının kabul edilmesi halinde ESHOT'un 2027 yılı boyunca gerçekleştireceği yatırımların ve harcamaların mali çerçevesi belirlenmiş olacak.
