Sosyal güvenlik sistemine yönelik kapsamlı değişiklik önerileri gündemdeki yerini koruyor. Gazeteci Faruk Erdem’in değerlendirmelerine göre, olası reform paketinde aile destekleri, prim düzenlemeleri ve emeklilik şartlarının yeniden ele alınması bekleniyor. Düzenleme kapsamında özellikle çalışma hayatına katılamayan ev hanımları ile EYT kapsamı dışında kalan sigortalılar için yeni formüller tartışılıyor. Yeni düzenleme önerilerinin önemli başlıklarından biri ev hanımlarının sosyal güvenceye dahil edilmesi. Bu kapsamda emekli olmak isteyen ev hanımlarının isteğe bağlı sigorta primlerinin bir bölümünün devlet tarafından karşılanması yönünde bir model üzerinde durulduğu belirtiliyor. Bu destekle birlikte herhangi bir işte çalışmayan kadınların uzun vadede emeklilik hakkına ulaşmasının kolaylaştırılması hedefleniyor.
Annelere emeklilikte avantaj modeli
Gündemdeki bir diğer başlık ise annelere yönelik özel düzenlemeler. Önerilen modele göre çocuk sahibi kadınların emeklilik şartlarında çocuk sayısına bağlı bazı avantajlar sağlanması değerlendiriliyor. Bu kapsamda doğum nedeniyle iş hayatından uzak kalan kadınların kaybettikleri sürelerin telafisine yönelik uygulamalar gündeme gelebilir. Çalışan anneler için ise uzaktan çalışma modelleri ve bakım desteği gibi sosyal desteklerin artırılması öneriliyor. Emeklilik sisteminde uzun süredir tartışılan konulardan biri de SSK ve Bağ-Kur arasındaki prim gün farkı. Mevcut sistemde Bağ-Kur’luların daha fazla prim günü doldurması gerekiyor. Yeni düzenleme önerilerinde ise Bağ-Kur’luların prim şartlarının SSK seviyesine yaklaştırılması konusu öne çıkıyor. Bu değişiklik hayata geçerse özellikle küçük esnaf ve kendi adına çalışan vatandaşlar için emeklilik koşullarında değişiklik yaşanabilecek.
EYT sonrası kademeli emeklilik beklentisi
EYT düzenlemesinden yararlanamayan ve 8 Eylül 1999 sonrası sigorta girişi bulunan vatandaşların talepleri de reform tartışmalarının önemli başlıklarından biri. Önerilen kademeli emeklilik modelinde;
- İşe giriş tarihinin belirleyici olması,
- Prim gün sayısının tamamlanması,
- Sigortalılık süresinin dikkate alınması
gibi kriterler üzerinde duruluyor. Öneriler arasında 7 bin veya 7 bin 200 prim günü, kadınlarda 20 yıl, erkeklerde 25 yıl sigortalılık süresi gibi şartlar yer alıyor.
Sosyal güvenlik sistemi sadeleşecek mi?
Uzman değerlendirmelerinde Türkiye’de sosyal güvenlik mevzuatının karmaşık yapısına da dikkat çekiliyor. Mevcut sistemde 2000 öncesi, 2000-2008 arası ve 2008 sonrası dönemlere göre farklı aylık bağlama oranlarının uygulanması, emekli maaşı hesaplamalarında farklılık oluşturuyor. Yeni dönemde hedeflenen başlıklardan biri de daha anlaşılır ve tek standartlı bir emeklilik sistemi oluşturulması. Reform paketinin kapsamı ve yürürlüğe girip girmeyeceği ise yapılacak resmi açıklamalarla netleşecek.
