SEMİ TEKTAŞ / Türkiye'de iş cinayetleri 2026 yılında ağır bir tablo ortaya koyarken, İzmir'in Aliağa ilçesinde meydana gelen HABAŞ faciası Ege Bölgesi'nin ölüm bilançosunu değiştirdi. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği (İSİG) Meclisi'nin yayımladığı raporlara göre yılın ilk 10 ayında Türkiye genelinde en az 1.930 işçi yaşamını yitirdi. Kasım ayının ilk 11 gününde belirlenebilen ölümlerle birlikte toplam can kaybı en az 1.958'e ulaştı. Yılın ilk 10 ayında 260 işçinin hayatını kaybettiği Ege Bölgesi'nde, HABAŞ'taki 19 ölümlü patlama ve aynı fabrikada 5 Kasım'da yaşanan bir başka ölümün eklenmesiyle bilanço 280'e yükseldi. Böylece Ege, 267 işçinin hayatını kaybettiği Karadeniz Bölgesi'ni geride bırakarak mevcut verilerin karşılaştırılmasında Marmara'nın ardından ikinci sıraya yerleşti. Ancak diğer bölgelerin kasım ayı kayıtları henüz tamamlanmadığı için sıralama geçici nitelik taşıyor. İzmir'deki can kaybı ise 73'e ulaştı. İSİG Meclisi'nden Mustafa Güven, iş cinayetlerinin önlenememesinin temelinde denetimsizlik, taşeron çalışma koşulları ve sendikaların işçilerden uzaklaşmasının bulunduğunu savundu.
Ege işçi ölümlerinde ikinci sıraya yükseldi
İSİG Meclisi'nin 2026 yılına ilişkin aylık raporlarındaki il dağılımları Türkiye'nin yedi coğrafi bölgesine göre incelendiğinde, iş cinayetlerinde en fazla can kaybının Marmara Bölgesi'nde yaşandığı görüldü. Ocak-ekim döneminin il kayıtlarında Marmara 495 ölümle ilk sırada yer alırken Karadeniz 267 ölümle ikinci, Ege 260 ölümle üçüncü sırada bulunuyordu. Bu bölgeleri Bununla birlikte Marmara, Karadeniz ve diğer bölgelerin kasım ayındaki tüm ölümleri henüz bölgesel toplamlarına eklenmediğinden bu sonuç kesinleşmiş bir ocak-kasım sıralaması olarak değerlendirilmiyor.
Türkiye'de 10 ayda 1.930 işçi yaşamını yitirdi
İSİG Meclisi'nin 10 Kasım 2026 tarihinde yayımladığı rapora göre Türkiye'de ocak ayında 155, şubatta 129, martta 151, nisanda 190, mayısta 214, haziranda 228, temmuzda 216, ağustosta 227, eylülde 227 ve ekimde 193 işçi hayatını kaybetti. Böylece yılın ilk 10 ayında toplam can kaybı 1.930'a ulaştı. Haziran ayı, 228 ölümle 2026'nın en fazla işçi kaybının yaşandığı dönem oldu. Mayıs, haziran, temmuz, ağustos ve eylül aylarının tamamında ölümlerin 200'ün üzerine çıkması dikkat çekti. Geçen yılın aynı döneminde 1.737 olarak açıklanan can kaybı, 2026'da 193 kişi artarak yaklaşık yüzde 11 yükseldi. Veriler, Türkiye'de yılın ilk 10 ayında her gün ortalama 6'dan fazla işçinin çalışırken yaşamını yitirdiğini gösterdi. Kasım ayının ilk 11 gününde belirlenebilen 28 yeni ölümün de eklenmesiyle yılbaşından itibaren belgelenebilen toplam can kaybı en az 1.958'e ulaştı. Bu son rakam, İSİG'in yayımladığı kesin bir kasım bilançosu değil, aylık raporlarla ölüm haberlerinin birleştirilmesiyle oluşturulan geçici alt sınır niteliği taşıyor.
Ege'de en çok işçi İzmir'de öldü
Ege Bölgesi'nde iş cinayetlerinin en fazla yaşandığı il İzmir oldu. İSİG Meclisi'nin ocak-ekim dönemine ilişkin il kayıtlarında İzmir'de 53, Manisa'da 45, Aydın'da 44, Denizli'de 39, Muğla'da 31, Kütahya'da 21, Uşak'ta 14 ve Afyonkarahisar'da 13 işçi hayatını kaybetti. Böylece bölgenin sekiz ilinde ilk 10 ayda toplam 260 ölüm belgelendi. Kasım ayında Aliağa'da meydana gelen 20 yeni ölümün eklenmesiyle İzmir'in bilançosu 73'e, Ege Bölgesi'nin toplamı ise 280'e ulaştı. Bölgenin önemli sanayi, tarım, madencilik, turizm ve lojistik merkezlerine ev sahipliği yapması, farklı işkollarında yaşanan iş cinayetlerini de gündeme taşıdı. Özellikle organize sanayi bölgeleri, demir çelik tesisleri, tarım alanları, madenler, mermer ocakları, tersaneler ve inşaat şantiyelerinde çalışan emekçilerin karşı karşıya kaldığı riskler, iş güvenliği önlemlerinin yeterliliğine ilişkin tartışmaları güçlendirdi.
En fazla işçi İstanbul'da hayatını kaybetti
Türkiye genelinde ocak-ekim dönemine ilişkin aylık il kayıtları birleştirildiğinde en fazla işçi ölümünün İstanbul'da yaşandığı görüldü. İstanbul'da 229 işçi yaşamını yitirirken Antalya'da 80, Ankara'da 70, Bursa'da 65, Gaziantep'te 56 ve İzmir'de 53 ölüm kaydedildi. Sakarya'da 50, Manisa'da 45, Aydın'da 44 ve Kocaeli'de 43 işçi hayatını kaybetti. İzmir, yılın ilk 10 ayına ilişkin bu il sıralamasında altıncı sırada yer aldı. Kasım ayında HABAŞ'ta yaşanan ölümlerle kentte belgelenebilen can kaybı 73'e yükselirken, bu artış İzmir'i Antalya'nın ocak-ekim toplamına da yaklaştırdı. Ancak diğer illerdeki kasım ölümleri henüz aynı kapsamda hesaplanmadığından İzmir'in güncel Türkiye sıralamasındaki kesin yeri belirlenemiyor. İl ve bölge toplamları, aylık raporların yayımlandıkları tarihlerdeki dökümlerden hesaplandığı için geçmişe yönelik veri güncellemeleriyle değişebiliyor.
HABAŞ faciasında can kaybı 19'a yükseldi
İzmir'in Aliağa ilçesinde 9 Kasım'da HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'nın çelikhane bölümünde meydana gelen patlama ve ardından çıkan yangın, 2026 yılının en ağır toplu işçi ölümlerinden biri oldu. İlk saatlerde açıklanan can kaybı sayısı ilerleyen günlerde artarken, hastanede tedavi gören ağır yaralı Abdullah Kılınç'ın da yaşamını yitirmesiyle bazı haberlerde 19 olarak duyuruldu. Patlamanın teknik nedenlerine ilişkin ilk değerlendirmelerde, bakım çalışmaları sırasında tavan vincinden düşen malzemelerin elektrik ark ocağına ulaşması ve doğalgaz ile oksijen hatlarının zarar görmesi ihtimali üzerinde duruldu. Patlamanın ardından başlatılan adli soruşturmada şirket yöneticileri ve teknik sorumluların da aralarında bulunduğu 11 şüpheli hakkında işlem yapıldı. Soruşturma kapsamında 9 kişi tutuklanırken HABAŞ Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Rüştü Başaran'ın da aralarında bulunduğu 2 kişi hakkında ev hapsi şeklinde adli kontrol kararı verildi. Olayın kesin oluş biçimi ve hukuki sorumlulukların belirlenmesi için yürütülen incelemeler devam ediyor.
Aynı fabrikada üç olayda 21 işçi öldü
HABAŞ'taki ölümler yalnızca 9 Kasım'daki büyük patlamayla sınırlı kalmadı. Fabrikada taşeron işçi olarak çalışan 55 yaşındaki Hakan Doğan, 21 Ekim'de yüksekten düşerek hayatını kaybetti. Yine taşeron çalışan 20 yaşındaki Eyüp Eğinli, 5 Kasım'da iş makinesi lastiğine hava basıldığı sırada meydana gelen patlama sonucu yaşamını yitirdi. Bu iki ölüm ile 9 Kasım'daki patlamada hayatını kaybeden 19 işçi birlikte değerlendirildiğinde, aynı fabrika ve alt işveren faaliyetlerinde 21 Ekim'den itibaren toplam 21 can kaybı yaşandığı belirlendi. Hakan Doğan'ın ölümü ekim ayı raporunda bulunduğundan kasım ayı hesabına yeniden eklenmedi. Üç haftadan kısa süre içerisinde meydana gelen bu olaylar, ağır sanayide bakım çalışmaları, yüksekten çalışma, iş ekipmanlarının güvenliği ve taşeron işçilerin çalışma koşullarını yeniden tartışmaya açtı.
Kasım ayında ölümler peş peşe geldi
Kasım ayının ilk 11 gününde Türkiye'nin farklı kentlerinden de işçi ölüm haberleri geldi. Kahramanmaraş'ın Elbistan ilçesinde 23 yaşındaki Suriyeli işçi Muhammed El Salih, inşaatın üçüncü katından havalandırma boşluğuna düşerek hayatını kaybetti. Kocaeli'nin Çayırova ilçesinde metalurji tesisindeki soğutma havuzunu temizleyen 46 yaşındaki Sami Mustukal zehirlenerek yaşamını yitirdi. İstanbul'un Zeytinburnu ilçesinde 57 yaşındaki İlhan Cemaloğlu inşaatta düşerek, Bahçelievler'de 45 yaşındaki Kenan Özkan ise kamyon ile duvar arasında sıkışarak hayatını kaybetti. Mersin'in Tarsus ilçesinde bir fabrikanın çatısından düşen Ali Bolat ve Ahmet D. yaşamını yitirirken Akdeniz ilçesinde 21 yaşındaki Aziz Erol çalıştığı makarna fabrikasında bulgur kazanına düşerek öldü. Ankara'da 23 yaşındaki Furkan Yıldırım'ın işyerinde meydana gelen patlama sonucu hayatını kaybettiği haberi de kasım ayında kamuoyuna yansıdı. Aliağa'da Eyüp Eğinli'nin ölümüyle birlikte HABAŞ'taki büyük patlama dışında en az 9 can kaybı belirlenebildi. Bu ölümlerle patlamadaki 19 can kaybının toplamı, kasım ayının ilk 11 günü için 28'e ulaştı.
En fazla ölüm tarım ve inşaatta
İSİG Meclisi'nin ekim ayına ilişkin raporu, iş cinayetlerinin sektörel dağılımını da ortaya koydu. Ekim ayında hayatını kaybeden 193 işçinin 40'ı tarım ve orman, 38'i inşaat ve yol, 23'ü taşımacılık, 17'si gemi, tersane ve liman, 15'i konaklama ve eğlence sektörlerinde çalışıyordu. Madencilik ve metal işkollarında 12'şer, belediye ve genel işler alanında ise 10 ölüm kaydedildi. Ölüm nedenlerine bakıldığında 43 kişiyle ezilme ve göçük ilk sırada yer aldı. Trafik ve servis kazalarında 35, yüksekten düşme sonucu 30, kalp krizi ve beyin kanaması nedeniyle 20 işçi yaşamını yitirdi. Şiddet nedeniyle 16, patlama ve yanma nedeniyle 9, elektrik çarpması nedeniyle de 9 ölüm yaşandı. Veriler, yalnızca büyük sanayi tesislerinde değil, tarımsal üretimden taşımacılığa, inşaattan madenciliğe kadar çok sayıda işkolunda ölümcül risklerin sürdüğünü gösterdi.
Ölen işçilerin yüzde 94'ü sendikasız
Ekim ayında iş cinayetlerinde yaşamını yitiren 193 işçinin 178'inin erkek, 15'inin kadın olduğu belirlendi. Ölenler arasında 9 çocuk işçi ile 25 göçmen veya mülteci işçi de bulunuyordu. Rapordaki sendikalılık verileri ise dikkat çekti. Hayatını kaybeden işçilerin yalnızca 11'inin sendika üyesi, 182'sinin ise sendikasız olduğu kaydedildi. Böylece ekim ayında yaşamını yitiren işçilerin yaklaşık yüzde 94'ünün sendikalı olmadığı ortaya çıktı. İSİG Meclisi, bazı işyerlerinde sendika üyeliği durumunun kesin olarak belirlenemediğine de dikkat çekti. Sendikasız işçilerin ölüm vakaları içerisindeki ağırlığı, çalışma koşullarının denetlenmesi, işçilerin güvenlik taleplerini dile getirebilmesi ve sendikal örgütlenme konularını yeniden gündeme taşıdı.
Güven: Denetimler sembolik hale geldi
İSİG Meclisi'nden Mustafa Güven, iş cinayetlerinin temel nedenlerinden birinin kamusal denetim mekanizmalarının yetersizliği olduğunu savundu. İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin sorumluluğun büyük ölçüde işverenlere ve iş güvenliği uzmanlarına bırakıldığını belirten Güven, “İşçi ölümlerinin temel nedenlerinden biri denetimlerin yetersizliği. İşverenlerin iş güvenliği önlemlerini alması gerekiyor ancak mevcut sistem bu sorumluluğu büyük ölçüde işverenin insafına bırakıyor. İş Sağlığı ve Güvenliği Yasası'yla birlikte denetim mekanizmaları da giderek işverenin sorumluluğuna devredildi, sorumluluk büyük ölçüde iş güvenliği uzmanlarının üzerine yüklendi. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile iş müfettişleri gerekli denetimleri ve müdahaleleri yeterince gerçekleştirmiyor. Sonuç olarak iş sağlığı ve güvenliği denetimleri sembolik bir uygulamaya dönüştü; işçilerin yaşamını koruyacak önlemler ise büyük ölçüde işverenlerin insafına bırakıldı” diye konuştu.
“Sendikalar da sorumluluklarını sorgulamalı”
İşçi ölümlerinin yalnızca işverenlerin ihmalleri ve kamu denetimindeki eksikliklerle açıklanamayacağını ifade eden Güven, sendikaların da sorumluluklarını yerine getirmesi gerektiğini söyledi. Özellikle Aliağa gibi sanayi üretiminin ve sendikal örgütlülüğün güçlü olduğu bölgelerde sendikaların daha etkin olması gerektiğini vurgulayan Güven, “Meselenin bir tarafında sermaye, diğer tarafında ise kamunun denetim sorumluluğu var. Ancak üçüncü ve önemli bir ayağı daha bulunuyor: İşçi sınıfı ve sendikalar görevlerini ne kadar yerine getiriyor?” ifadelerini kullandı. Türk Metal, Türk-İş ve DİSK gibi sendika ve konfederasyonların sorumluluklarına dikkat çeken Güven, “İş cinayetleri çoğunlukla sendikasız ve sigortasız çalışma alanlarında yaşanırken artık HABAŞ gibi örgütlü işyerlerinde de benzer facialarla karşılaşıyoruz. Oysa sendikal örgütlülüğün bulunduğu işletmelerde işçi sağlığı ve güvenliği önlemlerinin çok daha güçlü olması gerekiyor. Sendikaların temel görevi işçilerin haklarını korumak, çalışma koşullarını iyileştirmek ve iş güvenliği önlemlerinin eksiksiz uygulanması için mücadele etmektir. Bu noktada sendikaların kendi sorumluluklarını da sorgulaması gerekiyor. İğneyi, hatta çuvaldızı kendimize batırmalıyız” dedi.
“Sendikalar işçilerden uzaklaşıyor”
Türkiye'de sendikal hareketin giderek bürokratikleştiğini savunan Güven, sendika yöneticileri ile işçiler arasındaki mesafenin büyüdüğünü ileri sürdü. Sendikal mücadelenin işyerlerinden uzaklaşarak merkezi yönetimlerin görüşmelerine sıkıştığını belirten Güven, “Sendikalar, giderek bürokratikleşerek işçilerden uzaklaşıyor. Sendika yöneticileri zamanla kendi konforlu alanlarını oluşturuyor; temsil ettikleri işçilerin sorunlarından kopuyor. Kendi çıkarlarını işçilerin çıkarlarının önüne koyan bir sendikal anlayış ortaya çıkıyor. Yandaş sendikacılık da güçlendi” diye konuştu. Türkiye'nin geçmişte güçlü bir işçi hareketi geleneğine sahip olduğunu hatırlatan Güven, 1970'lerde yükselen ve 12 Eylül 1980 darbesiyle kesintiye uğrayan sendikal mücadelenin 1990'lı yıllarda yeniden güçlendiğini ancak bugün bu anlayışın zayıfladığını savundu. Güven, “Sendika yöneticileri hem ekonomik koşulları hem de yaşam biçimleri bakımından temsil ettikleri işçilerden uzaklaştı. Gelinen noktada işçi ölümlerinin önemli nedenlerinden biri de sendikal bürokrasidir. Sendikaların işçilerden kopması ve asli görevlerini yerine getirmemesi, işçi sağlığı ve güvenliği mücadelesini de zayıflatıyor” ifadelerini kullandı.
“İşçilerin yaşam hakkı için mücadele edilmeli”
Sendikal örgütlenmenin yalnızca toplu iş sözleşmeleri ve ücret pazarlıklarıyla sınırlandırılmaması gerektiğini vurgulayan Güven, işyerlerinde çalışma koşullarının ve iş güvenliği önlemlerinin sürekli denetlenmesi gerektiğini belirtti. İşçilerin yüzde 94'ünün sendikasız olduğu bir tablonun yalnızca devletin ve işverenlerin politikalarıyla açıklanamayacağını savunan Güven, “Sendikaların işçileri örgütleyememesi, örgütlü oldukları işyerlerinde ise çalışanların haklarını ve güvenliğini korumak için yeterli mücadeleyi yürütmemesi de bu tablonun önemli nedenlerinden biridir” dedi. Güven, sendikaların denetimsizliğe ve alınmayan önlemlere karşı güçlü bir mücadele yürütmesi gerektiğini belirterek işçilerin yaşam hakkını koruyacak daha etkin bir mücadele hattı oluşturulması çağrısında bulundu.
Bir eğitim yılında 95 çocuk işçi öldü
İSİG Meclisi'nin çocuk işçiliğine ilişkin özel raporu da çalışma hayatındaki ağır tabloyu ortaya koydu. 1 Eylül 2025 ile 31 Ağustos 2026 arasındaki eğitim-öğretim döneminde en az 95 çocuk çalışırken yaşamını yitirdi. Bu çocukların 28'i 5-14, 67'si ise 15-17 yaş aralığındaydı. En fazla çocuk işçi ölümü 37 can kaybıyla tarım sektöründe yaşanırken sanayide 27, inşaatta 18 ve hizmet sektöründe 13 çocuk hayatını kaybetti. Eğitim dönemini kapsayan veriler, çocuk işçiliğinin özellikle tarımsal üretim, sanayi ve inşaat alanlarında ciddi bir sorun olmaya devam ettiğini gösterdi. Söz konusu 95 ölüm, farklı bir tarih aralığını kapsadığı için 2026 yılının ulusal toplamına ayrıca eklenmedi.
Ege'deki tablo denetim tartışmasını büyüttü
Türkiye'de yılın ilk 10 ayında 1.930 işçinin yaşamını yitirmesi ve kasımın ilk 11 gününde belirlenebilen ölümlerle toplamın en az 1.958'e ulaşması, iş cinayetlerinin boyutunu yeniden ortaya koydu. İzmir'de 73, Ege Bölgesi'nde ise 280 işçinin hayatını kaybetmiş olması, özellikle bölgenin sanayi ve tarım merkezlerindeki çalışma koşullarını gündeme taşıdı. Aliağa HABAŞ fabrikasında üç haftadan kısa sürede yaşanan üç ayrı ölümcül olay, iş güvenliği denetimlerinin etkinliği, taşeron çalışma düzeni ve işyerlerindeki risk yönetimi konularında yeni sorular doğurdu. Ege'nin mevcut karşılaştırmada Karadeniz'i geride bırakarak Marmara'nın ardından ikinci sıraya yükselmesi de bölgenin ağır ölüm bilançosunu görünür hale getirdi. İSİG Meclisi'nden Mustafa Güven'in açıklamaları ise iş cinayetlerinin önlenmesinde yalnızca işverenlerin değil, kamunun ve sendikaların sorumluluklarının da tartışılması gerektiğine işaret etti.
Yıl bitmeden işçi ölümleri 2 bin sınırına yaklaştı
İSİG Meclisi'nin güncellenmiş ocak-ekim raporları ile kasımın ilk 11 gününde belirlenebilen ölümler birlikte değerlendirildiğinde Türkiye'de 2026 yılında en az 1.958 işçinin hayatını kaybettiği hesaplandı. Ancak kasım ayının tamamına ilişkin rapor henüz yayımlanmadığı ve bütün ölüm vakaları basına yansımadığı için gerçek can kaybının daha yüksek olması mümkün. İSİG Meclisi'nin geçmiş aylara ait kayıtlarını yeni bildirimlerle güncellemesi de hem ulusal hem bölgesel toplamların değişebileceğini gösteriyor. Buna rağmen eldeki veriler, 2026 yılı bitmeden iş cinayetlerindeki can kaybının 2 bin sınırına yaklaştığını ortaya koyuyor. Ege Bölgesi'nde HABAŞ faciasının ardından oluşan ağır tablo ise işçilerin yaşam hakkını koruyacak önlemlerin ve etkili denetim mekanizmalarının önemini bir kez daha gündeme taşıdı.
