Türkiye ekonomisinde hane halkı borçluluğunun yönetilebilir seviyelerde tutulması ve finansal istikrarın sağlanması adına Ankara'dan beklenen hamle geldi. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), son dönemde artan bireysel borçluluk oranlarına neşter vurarak, hem ödeme güçlüğü çeken vatandaşları rahatlatacak hem de kredi musluklarını disipline edecek yeni bir yönetmelik setini devreye aldı. Yapılan düzenleme, sadece mevcut borçların temizlenmesini değil, aynı zamanda gelecekte oluşabilecek kredi balonlarının da önüne geçmeyi hedefliyor. Özellikle kredi kartı limitlerinin, vatandaşın gerçek geliriyle uyumlu hale getirilmesi zorunluluğu, bankacılık sektöründe yeni bir dönemin kapılarını aralıyor.
Borç sarmalından çıkış bileti: 48 aya yayılan ödeme planı
Ekonomik dalgalanmaların etkisiyle ödeme dengesi bozulan ve borçlarını çevirmekte zorlanan vatandaşlar için en önemli haber yapılandırma kanadından geldi. BDDK'nın aldığı karara göre, dönem borcunun asgari tutarını dahi ödeyemeyen veya borcunun tamamını kapatamayan bireysel kredi kartı sahiplerine can suyu verilecek. Benzer şekilde, anapara veya faiz ödemesi 30 günden fazla geciken ihtiyaç kredileri de bu kapsamda değerlendirilecek.
Borçlu vatandaşların bu imkandan yararlanabilmesi için yapılandırma başvurusunu, kararın yürürlüğe girdiği tarihteki borç bakiyesi üzerinden üç ay içinde yapması gerekiyor. Bankaya başvuran vatandaşların borçları, ödeme güçlerine göre planlanarak azami 48 ay vade ile taksitlendirilecek. Bu hamleyle, icra takibine düşme riski taşıyan milyonlarca dosyanın yeniden sisteme kazandırılması ve vatandaşın finansal sicilinin korunması amaçlanıyor.
Kart limitlerinde 'ayağını yorganına göre uzat' dönemi başlıyor
Düzenlemenin en dikkat çekici maddelerinden biri de kredi kartı limitlerinin belirlenmesinde bankalara getirilen sıkı denetimler oldu. Sektörde sıklıkla eleştirilen "gelirin çok üzerinde kart limiti verilmesi" uygulamasına son veriliyor. Mevcut kural olan; kart limitlerinin ilk yıl için aylık ortalama gelirin iki katı, sonraki yıllar için ise dört katı olması şartı titizlikle uygulanacak. Ancak asıl değişiklik, yeni kredi kartı başvurularında ve limit artış taleplerinde yaşanacak.
Bankalar, müşterilerine yeni kart verirken veya limit artırırken, kişinin beyanına dayalı değil, doğrudan gelir düzeyi tespiti yaparak hareket etmek zorunda kalacak. Geliri, bankalarca kabul edilen resmi belgelerle teyit edilemeyen müşterilerin limitleri artırılmayacak. Bu durum, özellikle kayıt dışı geliri olan veya geliri düşük olmasına rağmen yüksek limitli kart kullanan kesimi doğrudan etkileyecek.
Yüksek limitli kartlara özel mercek ve 2027 takvimi
BDDK, tüm bankalardaki toplam kredi kartı limiti 400 bin TL’yi aşan üst segment kullanıcılar için de ayrı bir parantez açtı. Buna göre, yüksek limitli kart sahiplerinin harcama alışkanlıkları mercek altına alınacak. Son bir yıl içindeki en yüksek harcama tutarı baz alınarak, atıl durumda bekleyen ve kullanılmayan kart limitleri bankalar tarafından kısmen düşürülebilecek. Sektörün bu yeni düzene adapte olması için ise bir geçiş süreci tanındı. Bankaların, portföylerindeki tüm müşterilerin kart limitlerini, aylık veya yıllık ortalama gelirleriyle tam uyumlu hale getirmesi için son tarih olarak 1 Ocak 2027 belirlendi. Bu tarihe kadar bankaların, müşterilerinin gelir-limit dengesini kademeli olarak revize etmesi bekleniyor.
Eksi hesaplara da fren: Maaşın iki katını geçemeyecek
Halk arasında "eksi hesap" veya "avans hesap" olarak bilinen Kredili Mevduat Hesapları (KMH) da yeni düzenlemeden nasibini aldı. Özellikle nakit sıkışıklığında vatandaşın ilk başvurduğu kaynak olan KMH limitleri, artık kontrolsüzce büyüyemeyecek. Yeni açılacak hesaplarda veya mevcut limit artışlarında, KMH limiti müşterinin belgelenebilir aylık gelirinin en fazla iki katı olabilecek. Ancak bu kısıtlamada önemli bir istisna yapıldı; eğitim harcamaları için bankalarla eğitim kurumları arasında yapılan anlaşmalar kapsamındaki limitler bu kuralın dışında tutulacak. Ayrıca, bankaların risk yönetimini güçlendirmek adına, bireysel müşterilerin kullanmadığı KMH limitleri için ayrılması gereken sermaye yükümlülükleri artırıldı, bu da bankaların "bol keseden" limit dağıtmasının önüne geçecek.
