Ege Bölgesi'nin özgün mimari dokusunu günümüze kadar korumayı başarmış nadide yerleşim merkezlerinden biri olan İzmir'in Ödemiş ilçesi, geleceğe ışık tutacak önemli bir akademik çalışmaya ev sahipliği yapıyor. Bölgede yer alan geleneksel Türk evleri ile sivil mimarlık örneklerinin zamanın tahribatına yenik düşmesini engellemek ve bu yapıları özgün halleriyle yarınlara aktarmak amacıyla başlatılan belgeleme hamlesi tüm hızıyla devam ediyor. Bu kapsamda, Konya Teknik Üniversitesi Mimarlık ve Tasarım Fakültesi Mimarlık Bölümü son sınıf öğrencileri, kent hafızasını ve mimari kimliği kayıt altına almak üzere Ödemiş'te sahaya indi.
Bademli Mahallesi'nde dört günlük akademik saha mesaisi
Geleceğin mimarlarını tarihle buluşturan teknik gezi, Ödemiş Belediyesi iş birliği ve ev sahipliğinde organize edildi. Üniversitenin Restorasyon Projesi dersi kapsamında bölgeye gelen 23 kişilik öğrenci grubu, mimari zenginliğiyle dikkat çeken Bademli Mahallesi sınırları içerisinde dört gün süren yoğun bir çalışma yürüttü. Alanında uzman akademisyenlerin rehberliğinde yürütülen saha araştırmalarında, ahşap ve kerpiç dokulu geleneksel konutlar ile tarihi kamusal yapılar yerinde incelenerek mimari özellikleri kayıt altına alındı.
Saha çalışması süresince öğrenciler, mimari ölçüm aletleri ve teknik çizim ekipmanları vasıtasıyla yapıların mevcut durumlarını hassasiyetle çizimlere döktü. Elde edilen bu kapsamlı verilerin, yapıların mevcut durumunu tüm detaylarıyla ortaya koyan rölöve projelerine, yapıların geçmişteki özgün mimari formunu araştıran restitüsyon süreçlerine ve gelecekte gerçekleştirilecek koruma temelli restorasyon uygulamalarına temel veri oluşturması hedefleniyor.
Kültürel mirasın korunmasında akademik ve yerel idare dayanışması
Çalışmanın koordinatörlüğünü üstlenen Prof. Dr. Mustafa Korumaz, Ödemiş ve çevresindeki tarihi yerleşimlerde yürütülen belgeleme faaliyetlerinin uzun yıllara dayanan bir birikimin ürünü olduğunu vurguladı. 2016 yılından bu yana Ege'nin bu tarihi coğrafyasında kesintisiz çalışmalar yürüttüklerini belirten Korumaz, UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan Birgi merkezli başlayan araştırmaların zamanla genişleyerek Tire, Bademli ve Ovacık mahallelerine yayıldığını dile getirdi.
Bölgedeki yerel yönetimlerle kurulan güçlü diyalogların önemine dikkat çeken Prof. Dr. Mustafa Korumaz, belgelenmeye ve acil müdahaleye ihtiyaç duyan tarihi yapılar ile tarihi camiler üzerinde yoğunlaştıklarını ifade etti. Saha çalışmalarında elde ettikleri tüm rölöve ve teknik çizim verilerini ilgili resmi kurumlar ve belediye yetkilileriyle paylaştıklarını belirten Korumaz, bu sayede hem öğrencilerin teorik bilgilerini gerçek saha uygulamalarıyla pekiştirdiklerini hem de yerel yönetimlere koruma imar planları ve restorasyon süreçlerinde doğrudan katkı sağlayan çift taraflı bir fayda modeli oluşturduklarını belirtti.
Afrika'dan Ege'ye uzanan mimarlık yolculuğu
Saha çalışmasına katılan öğrenciler arasında uluslararası isimler de dikkat çekti. Benin Cumhuriyeti vatandaşı olan son sınıf öğrencisi Beyane Danle, Ege’nin köklü mimari birikimini yerinde incelemenin kendisi için eşsiz bir tecrübe olduğunu ifade etti. Bademli mevkisinde yer alan ve özgün mimarisiyle öne çıkan tarihi Hayrettin Efendi Camisi başta olmak üzere mahalledeki tescilli yapıların harika bir uygulama alanı sunduğunu söyleyen Danle, bu çalışmanın mesleki geleceği açısından dönüm noktası olduğunu belirtti.
Mezuniyetinin ardından edindiği tecrübeleri kendi ülkesine taşımayı hedeflediğini dile getiren Beyane Danle, Ege mimarisinde uygulanan geleneksel ahşap ve taş koruma tekniklerini öğrenerek Benin'deki tarihi eserlerin restorasyonunda kullanmak istediğini vurguladı. Dört günlük teknik incelemelerin ve çizim süreçlerinin tamamlanmasının ardından elde edilen tüm ham veriler, teknik kurul değerlendirmesi ve proje çizimleri yapılmak üzere Konya'ya taşındı. Üniversitelilerin hazırlayacağı kapsamlı teknik raporların ardından projeler Ödemiş Belediyesi arşivine teslim edilecek.
