Çeşme’de kuşaktan kuşağa aktarılan Sakız koyunu yetiştiriciliğinin yaşayan temsilcilerinden 90 yaşındaki Ekrem Çelik, ilerleyen yaşına rağmen üretimden kopmuyor. Ovacık Tarım ve Sakız Koyunu Şenliği kapsamında gerçekleştirilen yarışmada Çelik’in yetiştirdiği hayvanlar iki ayrı kategoride dereceye girdi. Ekrem Çelik, yetişkin koç kategorisinde birincilik elde ederken yetişkin koyun kategorisinde üçüncü oldu. Çelik’in başarısı, yalnızca aldığı derecelerle değil, onlarca yıldır sürdürdüğü yetiştiricilik geleneğiyle de şenliğin dikkat çeken hikâyelerinden biri oldu.
90 yaşında üretimden kopmadı
Ailesi, yarışmanın ardından yaptığı paylaşımda Ekrem Çelik’i “koca çınar” sözleriyle anlattı. Çelik’in 90 yaşına rağmen Sakız koyununa duyduğu merakı ve emeği sürdürdüğüne dikkat çekilirken, bölgede çok sayıda üreticinin bu yetiştiricilik kültürüyle tanışmasında da katkısı bulunduğu ifade edildi. Çelik’in koç kategorisindeki birinciliği ve koyun kategorisindeki üçüncülüğü, uzun yıllara dayanan yetiştiricilik deneyiminin yeni bir sonucu oldu.
43 hayvan yarıştı
Çeşme’de düzenlenen 11. Ovacık Tarım ve Sakız Koyunu Şenliği’nde “En İyi Sakız Koyunu Yarışması” yoğun ilgi gördü. Yarışmaya 15 yetiştirici toplam 43 hayvanla katıldı. Sakız koyunları; dişi toklu, erkek toklu, yetişkin koyun ve yetişkin koç kategorilerinde değerlendirildi. Hayvanların ırk özellikleri ve fiziki yapıları, veteriner hekimler, zooteknistler ve üreticilerden oluşan jüri tarafından incelendi. Ekrem Çelik yetişkin koç kategorisinde birinciliği kazanırken aynı yarışmanın yetişkin koyun kategorisinde de üçüncü sırada yer aldı.
Çeşme’de bir üretim geleneği
Ovacık Tarım ve Sakız Koyunu Şenliği, bölgedeki tarımsal üretimin ve yerel hayvan ırklarının yaşatılması amacıyla düzenleniyor. Şenlik programında Sakız koyunu yarışmasının yanı sıra Çeşme kavunu yarışması, üretici buluşmaları, tarım söyleşileri, gastronomi etkinlikleri ve çeşitli atölyeler de yer aldı. Sakız koyunu yetiştiriciliği ise etkinliğin en önemli başlıklarından biri oldu. Çeşme ve çevresi, Türkiye’de bu ırkın geleneksel yetiştirme alanlarının başında geliyor.
Sakız koyununu özel yapan ne?
Sakız koyunu, özellikle yüksek döl ve süt verimi nedeniyle diğer birçok yerli koyun ırkından ayrılıyor. Irkın beyaz gövdesi üzerinde göz, burun, kulak ve bacak çevresindeki siyah lekeler belirgin fiziksel özellikleri arasında bulunuyor. Koçlarında ise büyük ve spiral biçimli boynuzlar dikkat çekiyor. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’nün verilerine göre uluslararası literatürde “Chios” adıyla bilinen Sakız koyunu, dünyanın en yüksek döl verimine sahip koyun ırklarından biri olarak kabul ediliyor. FAO kaynaklarında ortalama doğum başına yaklaşık 2,3 kuzuya ulaşabildiği belirtiliyor. 2026’da yayımlanan bilimsel bir çalışmada da Sakız koyunlarında çoklu doğum oranı yüzde 88,9 olarak hesaplanırken, ikinci laktasyondaki koyunlarda yaklaşık 234 günlük dönemde ortalama 217,7 litre süt verimi kaydedildi.
Dünyada emsali var mı?
Sakız koyununun dünyada tamamen “emsalsiz” olduğunu söylemek doğru olmaz. Lacaune, East Friesian ve Assaf gibi yüksek süt verimine sahip koyun ırkları; Romanov ve Finnsheep gibi yüksek döl verimiyle bilinen başka ırklar da bulunuyor. Ancak Sakız koyununun farkı, yüksek süt verimi ile yüksek çoğuz doğum kabiliyetini aynı ırkta güçlü biçimde birleştirmesi. Bilimsel çalışmalarda Chios/Sakız koyunu, dünyanın en verimli ve en yüksek döl kabiliyetine sahip sütçü koyun ırkları arasında gösteriliyor. Irk yalnızca Türkiye’nin Ege kıyılarında değil, Yunanistan ve Kıbrıs başta olmak üzere farklı Akdeniz ülkelerinde de yetiştiriliyor. Kıbrıs’ta Sakız koyunlarının yüksek süt üretimi, yüksek döl verimi ve çevre koşullarına uyum kabiliyeti nedeniyle uzun yıllardır damızlık programlarında kullanıldığı belirtiliyor. Çeşme’de ise bu özelliklerin ötesinde Sakız koyunu aynı zamanda bölgenin yerel üretim kültürünün yaşayan parçalarından biri. 90 yaşındaki Ekrem Çelik’in yarışmada elde ettiği çifte derece de bu geleneğin hâlâ sürdüğünü gösteren örneklerden biri oldu.
