Türkiye'de alkol ve tütün ürünlerinin reklam ile tanıtımına yönelik yasal düzenlemeler dijital platformları da kapsayacak şekilde genişletilerek uygulanıyor. Son dönemde bireysel sosyal medya hesaplarından paylaşılan fotoğraf ve videolarda yer alan alkollü içecek unsurları, kamu denetçilerinin merceğine takıldı. Tarım ve Orman Bakanlığı Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığı tarafından yürütülen incelemelerde, kişisel hesaplardan yapılan paylaşımların dahi alkollü içki tanıtımı veya özendirme niteliği taşıdığı gerekçesiyle idari yaptırımlar uygulanmaya başlandı.
Ticari bir iş birliği olmaksızın sadece arkadaş ortamında ya da günlük yaşamdan kesitler sunarken paylaşılan görsellerde içki markalarının ve şişelerin yer alması, kanun kapsamında mevzuata aykırı kabul ediliyor. Tüketicinin korunması ve alkol kullanımının teşvik edilmemesi gerekçesiyle kesilen cezalar, kısa sürede sosyal medya kullanıcıları arasında büyük endişe yarattı.
Sinema oyuncusu Yiğit Dören'e markalı paylaşım nedeniyle ceza kesildi
Denetimlerin hedefi haline gelen isimlerden biri de Muğla'nın Menteşe ilçesinde yaşamını sürdüren sinema oyuncusu Yiğit Dören oldu. Sosyal medya hesabından günlük hayatına dair kareler yayımlayan oyuncu, paylaştığı fotoğraf ve videolarda bir alkol markasının logosunun açıkça görülmesi nedeniyle cezai işlemle karşı karşıya kaldı.
Tarım ve Orman Bakanlığı Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığı müfettişleri, Dören'in hesabında yer alan bu içeriklerin kanuna aykırı şekilde alkollü içki reklamı ve örtülü tanıtım teşkil ettiğini raporladı. Yapılan resmi değerlendirmenin ardından ünlü oyuncuya 82 bin 244 lira tutarında idari para cezası tebliğ edildi. Hakkında uygulanan bu idari para cezasına karşı yasal haklarını kullanarak karara itiraz eden Dören, paylaşımların hiçbir şekilde reklam, sponsorluk veya ticari bir gayet taşımadığını, tamamen kişisel yaşamına ait içerikler olduğunu belirterek kararın iptalini talep etti.
Bireysel kullanıcılara 103 bin liradan başlayıp milyonları bulan cezalar tebliğ ediliyor
Yasal yaptırımlarla karşılaşan tek isim ünlü sanatçı olmadı. Sosyal medya hesabından alkollü içeceklerin yer aldığı bir fotoğraf karesini paylaşan sıradan bir vatandaş da 103 bin TL ceza ödemek zorunda kaldı. Denetim makamları, cezanın verilme gerekçesini açıklarken uygulamanın yalnızca doğrudan marka reklamı yapanları kapsamadığını; alkol kullanımını özendirici, teşvik edici veya normalleştirici her türlü görselin kanun nezdinde ihlal sayıldığını beyan etti.
Uygulamanın kapsamı ve ceza tutarlarının büyüklüğü, emekli vatandaş Şükrü Mısırlıoğlu'nun karşı karşıya kaldığı soruşturmayla yeni bir boyut kazandı. Evinde arkadaş grubuyla kurduğu içkili sofranın fotoğrafını sosyal mecralarda paylaşan Mısırlıoğlu hakkında "alkollü içki reklamı yasağını ihlal ettiği" suçlamasıyla idari süreç başlatıldı. Bakanlık, Mısırlıoğlu hakkında 3 milyon 291 bin liraya varan idari para cezası istemiyle resmi savunma talep etti.
Dijital mecralarda örtülü tanıtım ve özendirme sınırları yeniden tartışılıyor
Mevzuat gereği alkollü içecek firmalarının her türlü basın, yayın ve dijital ortamda doğrudan veya dolaylı reklam yapması kesin hükümlerle yasaklanmış durumda. Ancak bireysel kullanıcıların kendi hesaplarında markaların etiketlerini veya şişelerini göstermesinin örtülü reklam kapsamına alınıp alınmayacağı hukuki bir tartışma konusu olmaya devam ediyor.
Uzmanlar, sosyal medya kullanıcılarının paylaşımlarında marka amblemleri, şişe tasarımları veya kadeh görselleri yer aldığında tespiti halinde yüksek meblağlı yaptırımlarla karşılaşabilecekleri uyarısında bulunuyor. İçeriğin ticari amaç taşıyıp taşımadığına bakılmaksızın "kamuya açık" profillerden yapılan bu tür görsellerin alkollü içki reklamı ve özendirme olarak değerlendirilmesi, bireysel kullanıcıları paylaşımlarında daha dikkatli olmaya zorluyor.
