SİNAN GENÇ/ İzmir'in tarihine geçen 4 Ağustos 1959 günü, dünya siyasetinin, iş dünyasının ve sanat hayatının ünlü isimleri aynı yatın güvertesinde buluştu. İngiltere'nin eski Başbakanı Winston Churchill, eşi Clementine Churchill, İzmir doğumlu armatör Aristotle Onassis ve dünyaca ünlü soprano Maria Callas'ı taşıyan Christina yatı, sabah saatlerinde İzmir Limanı'na giriş yaptı. Dönemin basınında geniş yer bulan ziyarette Churchill'in karaya çıkması beklenirken, 84 yaşındaki devlet adamı rahatsızlığı nedeniyle yatından inmedi. İzmirli gazetecilerin yoğun çabalarının ardından güvertede görünen Churchill, kendisini görüntülemeye çalışan basın mensuplarını selamladı. İzmir'in dünya tarihine uzanan bu kısa ziyareti, 67 yıl sonra dönemin gazete arşivleri ve tarihî fotoğraflarıyla yeniden gündeme geldi.

913929904 10245226623549610 9031576879713948879 N

Churchill'i görmek için Pasaport'ta toplandılar

Liberya bayraklı Christina yatı, 4 Ağustos Salı günü saat 09.30 sıralarında İzmir Limanı'na girdi. Akdeniz ve Ege adalarını kapsayan özel gezinin bir durağı olan İzmir'de, Churchill'in gelişi kısa sürede duyuldu. Pasaport Rıhtımı çevresinde gazeteciler ve meraklı vatandaşlar toplandı. Dönemin Milliyet gazetesi, henüz yat limana gelmeden Churchill'in Onassis ile birlikte Türkiye'ye doğru yol aldığını okurlarına duyurmuştu. Limandaki hareketlilik sırasında eski İngiltere Başbakanı'nın İzmir'i gezip gezmeyeceği merak konusu oldu. Saat 10.30 sıralarında Christina'nın motoru kıyıya yanaştığında ise gazetecileri beklenmedik bir sürpriz karşıladı. Motorda Churchill yoktu. Onassis, ünlü konuğunun sağlık durumunun karaya çıkmasına uygun olmadığını bildirdi. Bunun üzerine Churchill yatta kalırken diğer davetliler İzmir turuna çıktı.

5 Agustos Milliyet

Gazeteciler denizden yaklaştı, Churchill 'V' işareti yaptı

Churchill'in karaya çıkmaması üzerine gazeteciler bu kez yatın çevresinde fotoğraf çekebilmek için harekete geçti. Milliyet'in İzmir özel muhabiri Doğan Özgüden'in 5 Ağustos 1959 tarihli haberinde, Churchill'i görüntüleyebilmek için yaşanan güçlükler ayrıntılarıyla anlatıldı. Gazetecilerin yatın yakınında motorla dolaşarak defalarca görüşme talebinde bulunduğu, ancak bu girişimlerin güvenlik görevlileri tarafından geri çevrildiği belirtildi. Sonunda Churchill'in eşi Clementine Churchill'in aracılığıyla kısa süreli görüntü alınmasına izin verildi. Beyaz kıyafetleri ve şapkasıyla güverteye çıkan Churchill, görevlilerin yardımıyla bir koltuğa oturdu. Dönemin gazetesinde, yaşlı devlet adamının İzmir'i dürbünle izlediği de aktarıldı. Christina yatı limandan ayrılırken gazetecilerin yaptığı 'V' işaretine Churchill'in de karşılık vermesi, ziyaretin en dikkat çekici anlarından biri olarak kayıtlara geçti.

Milliyet Gazetesi

Karataş'ta doğdu, dünyanın en zengin armatörlerinden oldu

Churchill'in İzmir ziyaretinin arkasında kent açısından çok daha kişisel bir hikâye vardı. Christina yatının sahibi Aristotle Onassis, 1906 yılında İzmir'in Karataş semtinde dünyaya gelmişti. Varlıklı bir tütün tüccarı ailesinin çocuğu olan Onassis, çocukluğunu ve gençlik yıllarını İzmir'de geçirmişti. 1922'de henüz 16 yaşındayken kentten ayrılan Onassis, daha sonra Arjantin'e giderek ticaret hayatına atılmış, deniz taşımacılığına yönelerek dünyanın en tanınmış armatörlerinden birine dönüşmüştü. 1959 yılında Christina yatıyla İzmir'e gelişi, bu nedenle yalnızca ünlü konukların katıldığı bir gezi değildi. Onassis, çocukluk yıllarının geçtiği kente yaklaşık 37 yıl sonra geri dönmüştü. Dünyanın farklı limanlarını dolaşan milyarder iş insanının yolculuğunda İzmir'in özel bir yere sahip olması, ziyaretin kent tarihi bakımından önemini artırdı.

Kemal Anadol'dan umut veren haber! Yoğun bakımdan çıktı dostlara mesaj yolladı
Kemal Anadol'dan umut veren haber! Yoğun bakımdan çıktı dostlara mesaj yolladı
İçeriği Görüntüle

Images-772

Onasis 2

Ekran Görüntüsü 2026 11 21 225431

Onassis İzmir sokaklarını gezdi, Churchill yatta kaldı

Churchill'in yatından ayrılmadığı saatlerde Onassis ve beraberindeki davetliler otomobillerle İzmir'i gezdi. Pasaport çevresinden başlayan turda Güzelyalı, İnciraltı ve Kadifekale ziyaret edildi. Davetliler saat 13.00 sıralarında yata döndü. Ünlü soprano Maria Callas da İzmir'de gazetecilerin ilgisiyle karşılaştı. Dönemin basınında Callas'ın İzmir'i beğendiğini ve daha uzun süre kalmak istediğini söylediği aktarıldı. Ancak seyahat programı nedeniyle bu mümkün olmadı. Gazetecilerin en büyük ilgisi Churchill'e yöneldiğinden, doğduğu şehre dönen Onassis'in İzmir'deki gezisi ikinci planda kaldı. Ünlü armatörün çocukluk yıllarının geçtiği sokaklarla yeniden karşılaşması ise ziyaretin en dikkat çekici ayrıntılarından biri olarak tarihe geçti.

Images-773

Dünyaca ünlü yatın içinde neler vardı?

Christina, 1950'li yılların en ünlü ve lüks yatlarından biriydi. Onassis'in satın aldığı eski bir askerî gemiyi dönüştürerek hazırlattığı yat, dönemin siyasetçilerini, iş insanlarını ve sanatçılarını ağırlamasıyla tanınıyordu. Yatın içinde havuz, değerli sanat eserleri, çeşitli deniz araçları ve konuklara özel yaşam alanları bulunuyordu. Ağustos 1959'da İzmir'e gelişi sırasında da bu özellikleri basının ilgisini çekti. Dönemin gazeteleri Christina'yı yalnızca bir ulaşım aracı olarak değil, deniz üzerinde dolaşan lüks bir yaşam alanı olarak anlattı. İzmir Limanı'nda demirleyen yatta Churchill ve eşi Clementine'in yanı sıra Onassis ailesi, Maria Callas ve diğer davetliler bulunuyordu.

Ekran Görüntüsü 2026 11 21 225512

İzmir'den İstanbul'a, Menderes'le görüşmeye

Yaklaşık dört saat İzmir Limanı'nda kalan Christina, 4 Ağustos günü öğle saatlerinde kentten ayrılarak İstanbul'a yöneldi. Yat, ertesi gün Büyükada açıklarına ulaştı. Churchill'in İstanbul ziyareti, İzmir'dekinden farklı olarak diplomatik temaslara da sahne oldu. Dönemin Başbakanı Adnan Menderes ile Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu, eşleriyle birlikte Churchill'i Christina yatında ziyaret etti. İngiltere'nin Türkiye Büyükelçisi Bernard Burrows'un da katıldığı buluşma, Türkiye ile İngiltere arasındaki ilişkiler açısından ilgiyle takip edildi. İstanbul'da karaya çıkan Churchill, Onassis'e ait otomobille şehir turu da yaptı. Böylece İzmir'de yatından inmeyen eski İngiltere Başbakanı, yolculuğunun İstanbul ayağında halkın karşısına çıktı.

67 yıl önceki ziyaret gazete manşetlerinde

Churchill'in İzmir'e gelişinin en somut belgeleri, 1959 yılının ağustos ayında yayımlanan gazetelerde bulunuyor. Milliyet'in 4 Ağustos 1959 tarihli nüshasında ziyaret henüz gerçekleşmeden duyurulurken, 5 Ağustos tarihli sayısında Doğan Özgüden imzasıyla Churchill'in İzmir'e gelişi ve karaya çıkamaması anlatıldı. Gazetenin devam sayfasında gazetecilerin motorla yata yaklaşma çabaları, Churchill'in güverteye çıkışı, Maria Callas'ın İzmir gezisi ve Onassis'in açıklamaları geniş yer buldu. Akis dergisinin 11 Ağustos 1959 tarihli sayısı da ziyareti ayrıntılarıyla değerlendirdi. Arşivlere yansıyan fotoğraflar ve haberler, İzmir'in 1959 yazında dünya çapında tanınan isimleri ağırladığı bu sıra dışı günün izlerini bugüne taşıyor.

Kaynak: HABER MERKEZİ