SEMİ TEKTAŞ/Çiğli ilçesinde belediyenin 2025 yılı mali işlemlerini ve faaliyetlerini inceleyen Sayıştay, belediyenin mali yapısının sürdürülebilirliği konusunda ciddi riskler bulunduğunu ortaya koydu. Ekim 2026 tarihli denetim raporunda, belediyenin bütçe açığının son altı yılda yaklaşık 11 kat artarak 968 milyon TL’yi aşması, toplam borçların yıllık gelirin üzerine çıkması ve taşınmazların büyük bölümüne haciz uygulanması dikkat çekti.
Raporda mali sorunların yanı sıra personel giderlerinin mevzuatta belirlenen sınırları aşması, kamu borçlarının zamanında ödenmemesi, ihale süreçlerindeki aykırılıklar, imar denetimlerindeki eksiklikler ve sosyal hizmetlere ilişkin yükümlülüklerin yerine getirilmemesi de sıralandı. Sayıştay, bazı uygulamaların belediyenin mali yükünü artırdığını ve temel hizmetlere ayrılabilecek kaynakları azalttığını belirtti.
Bütçe açığı 968,9 milyon TL’ye yükseldi
Sayıştayın verilerine göre Çiğli Belediyesi, 2025 yılında 3 milyar 362 milyon 807 bin TL gider gerçekleştirirken 2 milyar 393 milyon 885 bin TL gelir elde etti. Gelir ve gider arasındaki fark 968 milyon 922 bin TL oldu.
Belediyenin bütçe açığı 2020 yılında 88,7 milyon TL seviyesindeyken 2025 yılında yaklaşık 11 kat artarak 968,9 milyon TL’ye ulaştı. Altı yıllık dönemde her yıl bütçe açığı veren belediyenin mali dengesi giderek bozuldu.
Belediyenin 2025 yılı sonu itibarıyla toplam borcu ise 2 milyar 566 milyon 131 bin TL olarak hesaplandı. Bu borcun 2 milyar 221 milyon TL’sini kısa vadeli, 345 milyon TL’sini uzun vadeli yükümlülükler oluşturdu.
Kısa vadeli borçların toplam gelire oranı yüzde 92,78’e, toplam borçların gelire oranı ise yüzde 107,20’ye ulaştı. Böylece belediyenin toplam borç tutarı, bir yıllık gelirini aşmış oldu.
1.040 taşınmazın 842’sinde haciz var
Rapordaki en dikkat çekici tespitlerden biri belediyenin taşınmazları üzerindeki hacizler oldu. Sayıştay, belediyenin envanterinde bulunan 1.040 gayrimenkulün 842’si üzerinde haciz bulunduğunu belirledi.
Belediyenin finansman açığını kapatmak amacıyla bankalardan borçlandığı, kamu kurumlarına ve piyasaya olan yükümlülüklerini zamanında yerine getiremediği kaydedildi. Geciken ödemeler nedeniyle faiz ve gecikme zamlarının arttığı, belediyeye ait bazı gayrimenkullerin kamu borçları karşılığında takas edilmesinin de gündeme geldiği belirtildi.
Belediyenin bankalara olan toplam borcu, faizler dahil 283 milyon 284 bin TL’ye ulaştı. Bu tutarın 100 milyon 70 bin TL’sini kredi faizleri oluşturdu. Banka kredilerinde faizin anaparaya oranı yüzde 54,62 olarak hesaplandı.
Kamu kurumlarına vadesi geçmiş borçlar ise ana para ve gecikme faizleriyle birlikte 145 milyon 206 bin TL’ye yükseldi. Bu tutarın 67 milyon 482 bin TL’si gecikme faizi ve zamlarından oluştu.
Belediye şirketlerinin kamu borcu 3,9 milyar TL’yi aştı
Çiğli Belediyesinin mali tablosunda şirketlerin borçları da önemli yer tuttu. Sayıştay raporuna göre belediye şirketlerinin kamu kurumlarına olan borçları 2025 yılı sonunda faizler dahil 3 milyar 905 milyon 644 bin TL’ye ulaştı.
Bu tutarın yaklaşık 1 milyar 999 milyon TL’si ana para, 1 milyar 906 milyon TL’si ise gecikme faizi ve zamlardan oluştu. Böylece şirketlerin kamu borçlarının yüzde 95,32’si seviyesinde faiz ve gecikme yükü ortaya çıktı.
Sayıştay, belediyenin finansman açığı ve ödenemeyen yükümlülüklerinin hem belediyenin hem de şirketlerinin mali yapısını olumsuz etkilediğini vurguladı. Raporda, belediyenin toplam gelirlerinin yüzde 55,65’inin merkezi idareden aktarılan paylardan oluştuğu, öz gelirlerin payının ise yüzde 44,35’te kaldığı belirtildi.
Merkezi idare paylarına bağımlılığın yüksek olması nedeniyle bu gelirlerde yaşanabilecek bir kesintinin belediyenin temel giderlerini karşılamasını zorlaştırabileceği ifade edildi.
Personel giderleri yasal sınırı aştı
Belediyenin personel harcamaları da Sayıştay denetiminde öne çıkan başlıklar arasında yer aldı. Şirket çalışanları dahil 2025 yılı toplam personel gideri 1 milyar 302 milyon TL olarak hesaplandı.
Mevzuata göre hesaplanan personel gideri sınırı 992 milyon 515 bin TL olmasına rağmen gerçekleşen giderlerin bu tutarı aştığı belirtildi. Personel giderlerinin ilgili yasal hesaplamaya oranı yüzde 52,47’ye ulaştı. Mevzuatta öngörülen üst sınır ise yüzde 40 olarak uygulanıyor.
Raporda, personel giderleri yasal sınırı aşmasına rağmen işçi sayısının artırıldığı veya hizmet maliyetini yükselten örtülü iş artışları yapıldığı tespit edildi. Ayrıca personel şirketinin bazı ücret gruplarını belediyenin onayını almadan değiştirdiği ve ücretlerin belirlenmesinde sağlıklı, açık bir politikanın oluşturulamadığı kaydedildi.
Personel giderleri sınırının aşılmasına rağmen şirket bünyesinde doğrudan hizmet alımı kapsamında çalışan işçiler için ilgili bakanlıktan izin alınmadığı da raporda yer aldı.
Belediye personel şirketinde çalışan işçi sayısı 2020 yılında 843 iken 2023 yılında 1.329’a yükseldi. Bu sayı 2025 yılı sonunda 1.166 olarak kaydedildi.
Sosyal denge tazminatında 181,5 milyon TL’lik ek yük
Sayıştay raporunda belediyenin memurlarına ödediği sosyal denge tazminatları da incelendi. 2020-2025 döneminde yasal sınır dahilinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı toplamı 122 milyon 261 bin TL olarak hesaplandı.
Buna karşılık aynı dönemde yapılan toplam ödeme 303 milyon 835 bin TL’ye ulaştı. Böylece yasal tavanın üzerinde 181 milyon 574 bin TL ek mali yük oluştu.
Rapora göre 2025 yılında sosyal denge tazminatı ödemeleri, ilgili yasal limitin yüzde 163,51 üzerinde gerçekleşti. Sayıştay, mevzuatta belirlenen sınırların aşılmasının belediye bütçesine ek yük getirdiğine dikkat çekti.
Yatırım harcamalarının payı yüzde 2,14’e geriledi
Belediyenin mali sorunları yatırım harcamalarına da yansıdı. Sayıştay verilerine göre yatırım giderlerinin toplam bütçe giderleri içindeki payı 2020 yılında yüzde 5,72 iken 2025 yılında yüzde 2,14’e geriledi.
2025 yılında belediyenin sermaye giderleri 71 milyon 993 bin TL olarak gerçekleşti. Aynı yıl bütçe giderleri bir önceki yıla göre yüzde 48 artarak 3 milyar 362 milyon TL’yi aştı.
Raporda, borçların zamanında ödenememesi, yüksek faiz yükü ve personel giderlerinin bütçe üzerindeki baskısı nedeniyle belediyenin temel görev alanlarındaki yatırım ve hizmetlere daha az kaynak ayırabildiği belirtildi.
Kadın ve çocuk konukevi açılmadı
Sayıştay raporu, belediyenin sosyal hizmet alanındaki eksikliklerine de yer verdi. Belediyenin kadın ve çocuk konukevi açmadığı tespit edildi.
Raporda ayrıca sosyal yardım işlemlerine ilişkin süreçlerde eksiklikler bulunduğu belirtildi. Gıda bankası ve burs adı altında memur maaşlarından kesinti yapılması da denetim bulguları arasında sıralandı.
Sahipsiz hayvanlara ilişkin görev ve sorumlulukların yerine getirilmemesi de raporda yer aldı. Sayıştay, belediyelerin mevzuatla belirlenen yükümlülüklerini yerine getirmesi gerektiğini vurguladı.
İhalelerde bölme, limit aşımı ve rekabet sorunu
Belediyenin ihale ve satın alma işlemlerinde de çeşitli aykırılıklar tespit edildi. İhtiyaçların parasal limitlerin altında kalmak amacıyla parçalara bölünerek temin edilmesi ve Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan bütçe ödeneğinin yüzde 10’luk sınırının aşılması raporda yer alan bulgular arasında oldu.
Araç kiralama hizmetlerinin doğrudan temin limiti aşılarak belediye personel şirketinden alınması ve araç kiralama ihalesinin şartnamesindeki hatalı hükümler nedeniyle rekabet ortamının oluşmaması da dikkat çeken tespitler arasında sıralandı.
Sayıştay, ayrıca Kamu İhale Kanunu’na aykırı biçimde istisna kapsamında doğrudan tarımsal ürün alımı yapılmasını da denetim konusu yaptı.
İmar, pazar yerleri ve ruhsatsız işletmeler
Raporda belediyenin imar uygulamalarına ilişkin eksiklikler de yer aldı. İmar mevzuatına aykırı yapıların ortadan kaldırılması için gerekli önlemlerin alınmadığı, tarım alanlarındaki imara aykırı yapılarla ilgili gerekli sürecin işletilmediği belirtildi.
Belediyeye ait bazı taşınmazların yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgelerinin bulunmaması, taşınmazların cins tashihlerinin yapılmaması ve belediye binalarında enerji verimliliği mevzuatındaki gerekliliklerin tam olarak yerine getirilmemesi de raporda yer alan bulgular arasında oldu.
Pazar yerlerinde aynı kişilere doğrudan veya dolaylı olarak ikiden fazla satış yeri verildiği tespit edildi. Ayrıca belediye sınırları içindeki bazı işletmelerin işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösterdiği kaydedildi.
Belediyenin eğlence vergisi mükellefi bazı işletmelerden tahakkuk ve tahsilat işlemlerini yapmaması, ilan ve reklam vergisi ile çevre temizlik vergisi mükellefiyeti tesis edilmemiş işyerlerinin bulunması da denetimde öne çıkan diğer başlıklar oldu.
Kooperatif alacakları tahsil edilmedi, iç denetçi atanmadı
Sayıştay, belediyenin bir yapı kooperatifinden kaynaklanan gayrimenkul alacaklarının tahsil edilmemesini de rapora aldı. Kişilerden alacaklar hesabında yıllardır devreden 1 milyon 895 bin TL’nin tahsilat ve takibine yönelik işlemlerin düzenli yürütülmediği tespit edildi.
Bunun yanında iç denetçi ve teftiş müdürü kadrolarına atama yapılmaması, hurda yönetim sisteminin kurulmaması, tasarruf tedbirlerine uygun hareket edilmemesi ve taşınmazların değer tespitlerinin yapılmaması da denetim bulguları arasında yer aldı.
İşçiler için kıdem tazminatı karşılıklarının ayrılmaması, duran varlıklara ilişkin değer artırıcı harcamaların doğrudan gider kaydedilmesi ve amortisman işlemlerindeki hatalı uygulamalar ise Sayıştayın mali tablolara ilişkin denetim görüşünün dayanakları arasında sıralandı.
Çiğli Belediyesinin 2025 yılı Sayıştay Denetim Raporu, mali açık ve borç yükünün yanı sıra personel harcamaları, kamu alacakları, ihale süreçleri ve sosyal hizmetlerde çözüm bekleyen çok sayıda sorunu ortaya koydu. Belediyenin gelirlerinin giderlerini karşılama oranının yüzde 71,19’da kalması, toplam borçlarının yıllık gelirini aşması ve yüzlerce taşınmazına haciz konulması, mali yapının sürdürülebilirliği açısından raporun en dikkat çekici sonuçları oldu.
