İzmir’in tarihi ve tarımsal potansiyeliyle öne çıkan Selçuk ilçesinde, kuraklık ve yeraltı sularındaki tuzluluk sorunu nedeniyle yıllardır üretime kapalı olan topraklar yerel yönetimin su yatırımıyla yeniden hayat buldu. İzmir Büyükşehir Belediyesi Tarımsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı tarafından 15,5 milyon liralık öz kaynakla kurulan Selçuk Merkez Yüzey Altı Sulama Damla Sulama Tesisi, bölgedeki tarımsal üretim dinamiklerini kökten değiştirdi. Geçmiş dönemlerde yüksek tuzluluk oranına sahip artezyen kuyularına mahkûm kalan ve bu nedenle ürün verimi alamayan çiftçiler, tesisin devreye girmesiyle birlikte kaliteli tatlı suya kavuştu. Yaklaşık 280 futbol sahası büyüklüğüne denk gelen 2 bin dönümlük atıl alanda başlayan bu dönüşüm, bölgedeki meyve bahçelerinin sayısını hızla artırırken kent ekonomisine de can suyu oldu.
Kaliteli suya kavuşan topraklarda verim ve meyve kalitesi arttı
Tesisin hizmete girmesiyle birlikte bölgede suyun ulaşmadığı geniş araziler sulanabilir hale getirildi. Geçmişte sulama ihtiyacını kendi imkânlarıyla açtıkları sondaj kuyularından karşılayan üreticiler, yeraltı suyundaki yüksek tuz oranı nedeniyle ağaç yapraklarında kuruma ve meyve rekoltesinde ciddi düşüşler yaşıyordu. Yeni sulama hattının devreye girmesiyle birlikte toprakta biriken tuzluluk oranında belirgin bir düşüş gözlendi. Tesis sayesinde toprağın yapısı iyileşirken, bölgede özellikle nar, ayva, şeftali, narenciye ve sebze üretimi yapan çiftçilerin sayısı katlandı. Sulama imkânlarının genişlemesi, üreticilerin yeni dikim sahaları oluşturmasını ve uzun süredir boş duran mera alanları üzerinde katma değeri yüksek meyve bahçeleri kurmasını sağladı.
Yarım asırlık üreticilerden yeni başlayanlara herkesin yüzü gülüyor
Bölgede üretim yapan çiftçiler, yeni gelen su hattının bahçelerindeki değişimi kısa sürede hissettirdiğini dile getiriyor. Uzun yıllardır tarlasında yüksek tuzluluk nedeniyle gelişim sorunu yaşayan çiftçiler, tatlı suyun toprağa temas etmesiyle birlikte ağaçların sürgün verdiğini ve meyvelerin renginde, tadında gözle görülür bir kalite farkı oluştuğunu vurguluyor. Yıllardır tarımla uğraşan deneyimli üreticiler, ne kadar gübre veya ilaç kullanılırsa kullanılsın temel unsurun su kalitesi olduğuna dikkat çekerek, bu yatırımın tarladaki ürünü doğrudan değiştirdiğini ifade ediyor. İki yıl öncesine kadar çorak ve boş duran arazilerine suyun ulaşmasıyla birlikte dikim yapan genç ve kadın üreticiler ise toprağı yeniden işleyerek geleceğe kalıcı bir miras bırakmanın mutluluğunu yaşıyor.
Basınçlı damla sulama ve sayaç sistemiyle yüzde 50 su tasarrufu
Projenin teknik altyapısı, su kaynaklarının korunması ve israfın önlenmesi prensibiyle tasarlandı. Çalışmalar kapsamında bölgeye toplam 5 bin 757 metre uzunluğunda farklı çaplarda dayanıklı boru hattı döşendi. S.S. Selçuk Merkez Sulama Kooperatifi’ne ait sondaj kuyusundan saniyede 60 litre debiyle alınan su, kurulan kapalı sistem vasıtasıyla doğrudan tarlalara iletildi. Üreticilerin sudan adil ve kontrol imkânı yüksek bir şekilde yararlanabilmesi adına arazi geneline 33 adet hidrant yerleştirilerek üzerlerine ön ödemeli sayaç entegre edildi.
Bu sayede su tüketimi tamamen kontrol altına alınırken, vahşi sulama yöntemlerinin önüne geçildi. Geleneksel sulama tekniklerine kıyasla yüzde 50 oranında su tasarrufu sağlayan basınçlı damla sulama sistemi; buharlaşma ve sızıntı kaynaklı su kayıplarını en aza indirdi. Kontrollü kullanım sayesinde aynı miktar suyla çok daha geniş arazilerin sulanmasına imkân tanınarak Ege tarımında sürdürülebilir bir model oluşturuldu.
