Türk havacılığının efsane isimlerinden Vecihi Hürkuş’un gökyüzüne bıraktığı iz, yaklaşık bir asır sonra yeniden yaşatıldı. Hürkuş’un torunu Lee Vecihi Maxson, dedesinin 1931 yılında tasarladığı Vecihi XIV model uçağın replikasıyla gerçekleştirdiği uçuşla büyük ilgi gördü. Bu tarihi uçuş, aynı zamanda Vecihi Hürkuş’un hayatında özel bir yere sahip olan İzmir’in havacılık tarihindeki rolünü yeniden hatırlattı. Kurtuluş Savaşı’nın son döneminde İzmir semalarında görev yapan Vecihi Hürkuş, Türk havacılık tarihinin en önemli adımlarından bazılarını bu kentte attı. Hürkuş, 14 Eylül 1922’de Seydiköy Hava Meydanı’na (bugünkü Gaziemir bölgesi) giren ilk Türk pilotlardan biri oldu. Bu uçuş, Milli Mücadele’nin son dönemindeki önemli askeri hava hareketlerinden biri olarak tarihe geçti. Savaşın ardından İzmir’de kalan uçak parçaları ve motorlardan yararlanan Hürkuş, Türkiye’nin ilk yerli uçak çalışmalarına burada başladı.
İlk yerli uçak Vecihi K-VI İzmir’de üretildi
Vecihi Hürkuş’un en büyük hayallerinden biri, Türk mühendisliğiyle kendi uçağını üretmekti. Yunan ordusunun İzmir’den çekilirken Seydiköy Hava Meydanı’nda bıraktığı malzemeleri değerlendiren Hürkuş, kendi imkanlarıyla Vecihi K-VI isimli uçağı tasarladı ve üretti. Bu uçak, Türkiye’nin ilk yerli uçak girişimlerinden biri olarak havacılık tarihine geçti. Hürkuş, tamamladığı Vecihi K-VI ile 28 Ocak 1925’te İzmir Seydiköy semalarında tarihi bir test uçuşu gerçekleştirdi.
Torunu dedesinin uçağıyla gökyüzünde
Sivrihisar Havacılık Merkezi’nde düzenlenen etkinlikte Vecihi Hürkuş’un torunu Lee Vecihi Maxson, dedesinin 1931 yılında tasarladığı Vecihi XIV model uçağın replikasıyla uçuş yaptı.
Gösteride ayrıca akrobasi pilotu Ali İsmet Öztürk, Nuri Demirağ’ın tasarladığı Nu.D-36 uçağının replikasıyla havalandı.
Yaklaşık 100 yıl önce Türk havacılığının temellerini atan iki öncü ismin tasarımları, aynı gökyüzünde buluştu.
“Dedem sanki yanımdaymış gibi hissettim”
Uçuş sonrası duygularını paylaşan Lee Vecihi Maxson, dedesinin mirasını yaşatmanın kendisi için çok özel olduğunu söyledi.
Maxson, “Dedem sanki benim yanımdaymış gibi hissettim uçağın içerisindeyken” ifadeleriyle tarihi anın kendisi için taşıdığı anlamı anlattı.
Türkiye’de gençlerin ve çocukların havacılığa ilgi göstermesinden duyduğu mutluluğu da dile getiren Maxson, bu mirasın gelecek nesillere aktarılmasının önemine dikkat çekti.
İzmir’in havacılık tarihindeki unutulmaz isim
Vecihi Hürkuş’un hikâyesinde İzmir, yalnızca bir görev noktası değil, aynı zamanda Türk havacılık tarihinde üretimin ve yenilikçi düşüncenin başladığı merkezlerden biri olarak öne çıkıyor. Gaziemir’deki Seydiköy Hava Meydanı’ndan başlayan bu yolculuk, bugün hâlâ Türkiye’nin havacılık hafızasında önemli bir yere sahip. Hürkuş’un yaklaşık bir asır önce kurduğu hayal, yıllar sonra torununun gerçekleştirdiği uçuşla yeniden gökyüzünde hayat buldu.
Vecihi Hürkuş'un İzmir ile bağları
- İzmir’in Kurtuluşu ve Son Uçuş: Kurtuluş Savaşı'nın son günlerinde, 14 Eylül 1922'de İzmir'deki Seydiköy (bugünkü Gaziemir) Hava Meydanı'na ilk giren ve burayı kontrol altına alan pilot Vecihi Hürkuş olmuştur. Bu tarihi uçuş, aynı zamanda İstiklal Savaşı'nın son askeri uçuşu olarak kayıtlara geçmiştir.
- İlk Türk Uçağının İzmir'de Üretilmesi: Vecihi Hürkuş, Yunan ordusunun İzmir’den çekilirken Seydiköy Hava Meydanı'nda bıraktığı uçak motorları, kanatlar ve ganimet malzemeleri bir araya getirmiştir. Bu parçaları kullanarak Türkiye'nin ilk yerli uçağı olan "Vecihi K-VI"yı İzmir'de tasarlamış, monte etmiş ve üretmiştir.
- Tarihi İlk Uçuş: Tamamladığı bu ilk Türk uçağı ile 28 Ocak 1925 tarihinde İzmir – Seydiköy semalarında izinsiz de olsa tarihi bir test uçuşu gerçekleştirmiştir. Bu hamlesi başarıyla sonuçlansa da izinsiz uçtuğu gerekçesiyle ödül yerine ceza (ev hapsi ve maaş kesintisi) almasına neden olmuştur.
- Havacılık Eğitimi ve Türkkuşu Çalışmaları: Savaştan sonra Seydiköy’de açılan Tayyare Okulu'nda yeni Türk pilotlarını eğitmiştir. İlerleyen yıllarda ise Türkkuşu’nun İzmir şubesi sorumluluğunu üstlenerek, İzmirli 60'a yakın gence temel havacılık ve planör eğitimi vermiş, şehre havacılık sevgisini aşılamıştır.
Kısacası İzmir; Vecihi Hürkuş için hem askeri bir zafer kazandığı hem de ilk yerli uçağımızı gökyüzüyle buluşturduğu tarihi bir merkezdir
