Küresel enerji arzının en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı, İran Devrim Muhafızları tarafından yapılan resmi açıklama ile ticari gemi trafiğine tamamen kapatıldı. ABD ile yaşanan askeri çatışmaların ardından bölgedeki gerilim, bu hamle ile diplomatik sınırları aşarak küresel bir lojistik krizine dönüştü. Yapılan açıklamada, boğazın kontrolünün tamamen İran ordusunda olduğu ve bölgeden geçmeye teşebbüs edecek herhangi bir deniz aracının doğrudan "sert önlemlerle" karşılaşacağı vurgulandı. Bu gelişme, zaten düşük seviyelerde seyreden ticari gemi trafiğinin tamamen durma noktasına gelmesine neden oldu.
Tarihi geçiş rakamları yerini sessizliğe bıraktı
İngiltere Deniz Ticaret Örgütü (UKMTO) tarafından paylaşılan veriler, kriz öncesi dönemin vahametini gözler önüne seriyor. Tarihsel veriler incelendiğinde, Hürmüz Boğazı’ndan normal şartlarda günlük ortalama 138 gemi geçiş yaparken, savaş sonrası bu rakamlar dramatik bir şekilde geriledi. Bölgedeki güvenlik risklerinin artmasıyla birlikte dev nakliye şirketleri rotalarını Ümit Burnu’na çevirmeye başlasa da, boğazın resmen kapatılması enerji piyasalarında şok etkisi yarattı. Uzmanlar, bu kapanmanın küresel petrol fiyatları üzerinde doğrudan bir baskı oluşturacağını ve arz güvenliğinin ciddi bir tehdit altında olduğunu belirtiyor.
MarineTraffic verileri krizin derinliğini doğruluyor
Anlık gemi takip platformu MarineTraffic tarafından sağlanan veriler, bölgedeki trafiğin son 48 saatte nasıl eridiğini kanıtlar nitelikte. Elde edilen bilgilere göre, 25 Mart tarihinde otomatik tanımlama sistemi (AIS) açık bir şekilde sadece 2 gemi boğazdan geçiş yaptı. 26 Mart tarihinde ise bu sayı 5 gemi olarak kayıtlara geçti. Devrim Muhafızları’nın son yasak kararından hemen önce gerçekleşen bu kısıtlı geçişler, bölgedeki askeri hareketliliğin sivil denizciliği ne denli baskıladığını gösteriyor. Sistemin açık tutulması, gemilerin hedef olmamak adına şeffaf bir seyir izlediğini gösterse de, yeni yasak kararıyla birlikte bu sembolik geçişlerin de son bulması bekleniyor.
Sert önlemler ve olası askeri senaryolar
İran Devrim Muhafızları’nın "sert önlemler" ifadesi, bölgedeki askeri uzmanlar tarafından deniz mayınları, süratli hücum botları ve kıyı konuşlu füze bataryalarının devreye sokulması şeklinde yorumlanıyor. ABD - İran Savaşı sonrası bölgeye sevk edilen uluslararası koalisyon güçlerinin bu karara nasıl bir yanıt vereceği ise henüz netlik kazanmadı. Ancak boğazın kapatılması, sadece iki ülke arasındaki bir mesele olmaktan çıkıp, Basra Körfezi'nden çıkan petrolün dünyaya ulaşmasını engelleyen küresel bir güvenlik sorunu haline geldi. Bölgedeki donanma unsurlarının yüksek alarm durumuna geçtiği bildirilirken, sigorta şirketlerinin Hürmüz rotasını "yüksek riskli alan" kategorisinden "yasaklı alan" kategorisine çekmesi bekleniyor.
