İzmir’in Selçuk ilçesinde, UNESCO Dünya Miras Listesi’nde yer alan Efes Antik Kenti’nin bitişiğindeki “Efes Antik Kenti Karşılama Merkezi” projesi yargıya taşındı. EGEÇEP Derneği ve kültürel mirasın korunmasını isteyen yurttaşlar tarafından açılan davada, 26 Haziran 2026’da keşif ve bilirkişi incelemesi gerçekleştirildi. Hazırlanan raporda, proje alanındaki faaliyetlerin yürürlükteki mevzuata ve koruma ilkelerine uygun olmadığı yönünde değerlendirmeler yer aldı.
EGEÇEP, 5 Ekim 2026 tarihli açıklamasında, Efes’in binlerce yıllık kültürel birikiminin ve arkeolojik değerlerinin korunması gerektiğini vurgulayarak dava konusu işlemin yürütmesinin durdurulmasını talep etti. Platform, bilirkişi raporunun yanı sıra Avusturya Arkeoloji Enstitüsü’nün bilimsel raporundaki bulguların da dikkate alınması çağrısında bulundu.
“İzin alınmadan müdahalede bulunulmamalı”
Projenin birinci derece arkeolojik sit alanının hemen yanında bulunduğuna dikkat çeken EGEÇEP’in değerlendirmesinde şu açıklamalara yer verildi:
“Efes’in dışında, ‘Tampon Bölge’, diyerek adeta değersizleştirilen proje alanı ile ilgili olarak, Bilirkişi Heyeti Raporunda tampon bölgenin tamamının yasal koruma düzeyinin en üst seviyeye çıkarılması gerektiği belirtilmiş, Efes Antik Kenti’ne ilişkin UNESCO miras kriterlerinde de çekirdek alanın tampon bölgesini kapsayan liman kenti olma durumu, nehir-deniz liman ilişkisi ve bu ilişkinin izlerinin korunmasının önemine dikkat çekilmiştir.
Raporda, kamu yararı açısından öncelik, alanın bilgi belge değerinin sürdürülmesi yönünde; arkeolojik bulgu ve rezervlerin korunması, arkeolojik peyzajın ve silüetin muhafaza edilmesi olmalıdır, denilerek Ziyaretçi Karşılama Merkezi'nin tampon alan içerisinde yeni ve belirgin bir yapılaşma odağı oluşturması; arkeolojik alan ile onu çevreleyen doğal ve kırsal peyzaj arasındaki sürekliliğin kesintiye uğramasına, tarihsel mekânsal ilişkilerin okunabilirliğinin azalmasına ve alanın algısal bütünlüğünün parçalanmasına yol açabilecek nitelikte olduğu belirtilmiştir.”
“Daha fazla zaman geçirilmeden yürütme durdurulmalı”
EGEÇEP, Avusturya Arkeoloji Enstitüsü’nün 2015 tarihli bilimsel yıllık raporunda yer alan jeofizik ölçüm sonuçlarının da proje alanındaki kültür varlıkları açısından önem taşıdığını belirtti.
“Efes'in jeoradar jeomanyetik ölçüm sonuçlarının yer aldığı ‘Avusturya Arkeoloji Enstitüsü'nün Bilimsel Yıllık Raporu 2015’te; Avusturya Viyana Yerbilimleri Enstitüsü'nden Süleyman Sırrı Seren’in 2013 yılında Efes (Avusturya) Kazı Evinde yaptığı sunumda sözlü olarak (kilise, tapınak şeklinde) aktardığı jeofizik sonuçlarının bir kısmı yer almaktadır.
Raporla birlikte sunulan jeofizik görseli ise, Efes Karşılama Alanı inşaat sahasında bulunan taşınmaz kültür varlıkları hakkında hiçbir şüpheye yer bırakmayacak kadar detaylı bilgi (pek çok yapı kompleksi ve tekli yapı) içermektedir. Bu yapıların işlev ve tarihlendirmeleri ancak arkeolojik sondaj ve kazılar sonucu kesin olarak anlaşılabilecektir. Sınırları belki hiç çizilemeyecek Efes’in binlerce yıl öncesinden katman katman biriktirdiği bilgiyi, tanıyan, koruyan bütün insanlıkla cömertçe paylaşmaya devam edebilmesi için; bilirkişi raporu, Avusturya Arkeoloji Enstitüsü'nün Bilimsel Yıllık Raporu 2015 ve belgeler göz önüne alınarak daha fazla zaman geçirilmeden dava konusu işlemin yürütülmesinin durdurulmasına karar verilmesini talep ediyoruz.”
