Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesinden yararlanamayan çalışanların gözü, kademeli emeklilik taleplerine çevrildi. Özellikle 8 Eylül 1999 sonrası sigorta başlangıcı olan milyonlarca kişi, kendileri için de geçiş modeli uygulanmasını istiyor. Emeklilikte Adalet Derneği (EMADDER) tarafından hazırlanan modelde, sigorta başlangıç tarihine göre yaş ve prim şartlarının kademeli şekilde belirlenmesi öneriliyor. Söz konusu çalışma, yaklaşık 4,5 milyon çalışanı ilgilendirebilecek bir düzenleme talebi olarak öne çıkıyor.
Kademeli emeklilik modeli nasıl işleyecek?
Gündemdeki modele göre, tüm çalışanların aynı yaş şartına tabi olması yerine işe giriş tarihine göre farklı emeklilik koşulları oluşturulması hedefleniyor. Bu sistemde erken tarihlerde sigortalı olanlar daha düşük yaş şartıyla emekli olabilirken, sigorta başlangıcı ilerledikçe gerekli yaş sınırının da kademeli olarak artırılması öngörülüyor.
Kadınlarda 43, erkeklerde 45 yaş detayı
Tartışılan modelde en dikkat çeken başlıklardan biri emeklilik yaşları oldu. Öneriye göre, 1999-2000 döneminde sigorta başlangıcı bulunan kadın çalışanların 43 yaşından, erkek çalışanların ise 45 yaşından itibaren emeklilik hakkına kavuşabilmesi talep ediliyor. İşe giriş tarihi ilerledikçe bu yaş sınırlarının da yükselmesi planlanıyor. Model kapsamında kadınlarda 43 ila 51 yaş, erkeklerde ise 45 ila 53 yaş arasında değişen kademeli bir sistem öneriliyor.
EYT’den farkı ne olacak?
EYT düzenlemesiyle 8 Eylül 1999 öncesinde sigorta başlangıcı olan ve gerekli prim şartlarını tamamlayan çalışanlar için yaş şartı kaldırılmıştı. Kademeli emeklilik talebinde ise yaş şartının tamamen kaldırılması değil, çalışanların sigorta başlangıç tarihine göre daha adil bir geçiş sürecine alınması isteniyor. Bu nedenle özellikle “birkaç gün, ay veya yıl farkla EYT kapsamı dışında kalan” çalışanlar, mevcut sistemde oluşan farkın giderilmesini talep ediyor.
Düzenleme çıktı mı, kimleri kapsayacak?
Kademeli emeklilik konusu şu an için bir talep ve öneri aşamasında bulunuyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanmış veya yürürlüğe girmiş resmi bir yasa düzenlemesi henüz bulunmuyor. Gündeme gelen yaş ve prim tabloları kesinleşmiş emeklilik şartları değil, çalışan temsilcileri ve ilgili kuruluşların sunduğu modellerden oluşuyor.
Gözler Meclis ve Bakanlık açıklamalarında
EMADDER, hazırladığı kademeli emeklilik önerisini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na sundu. Görüşmelerde 1999 sonrası sigortalı olan çalışanların yaşadığı mağduriyet ve çözüm önerileri gündeme getirildi. Ancak düzenlemenin hayata geçip geçmeyeceği, kapsamının ne olacağı ve hangi tarihten itibaren uygulanacağı konusunda henüz resmi bir açıklama yapılmış değil. Milyonlarca çalışan şimdi “Kademeli emeklilik gelecek mi, kimler yararlanacak?” sorusunun yanıtını bekliyor.
