Kamuoyunda “vatandaşlık maaşı” olarak anılan Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi’nde çalışmalar sürerken yeni model İzmir’deki dar gelirli aileleri ve düşük gelirli emeklileri de yakından ilgilendiriyor. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın stratejik planında GETAD’ın sosyal yardım sistemini daha bütüncül ve hane odaklı bir yapıya dönüştürmesi hedefleniyor. Bakanlığın planlamasında sistemden 2027 yılında yaklaşık 3,6 milyon hanenin yararlanması öngörülüyor.
İzmir’de destek türü farklılaşabilir
Yeni sistemde herkese aynı yardımın verilmesi öngörülmüyor. Yapılan hazırlıklara göre destekler, hanelerin gelir durumu ve yaşadıkları bölgenin ihtiyaçları dikkate alınarak belirlenecek. Kira, gıda ve ısınma gibi yardım kalemlerinin bölgesel ihtiyaçlara göre farklılaştırılması planlanıyor. Bu nedenle İzmir’de yaşayan bir ailenin destek profili başka bir kentte yaşayan aileden farklı olabilecek. Ancak İzmir için hangi yardım kalemlerinin öncelikli olacağı veya hangi ilçelerin hangi destekten yararlanacağına ilişkin resmi bir liste henüz yayımlanmadı.
Kira desteği İzmir’de öne çıkabilir mi?
GETAD modelinde kira yardımının da seçeneklerden biri olduğu resmi açıklamalara yansıdı. Sistem kapsamında bölge ve mahalle bazlı incelemeler yapılarak geliri belirli bir eşiğin altında kalan hanelere kira, gıda veya ısınma desteği verilmesi planlanıyor. Dolayısıyla İzmir gibi büyükşehirlerde kira ve yaşam maliyetlerinin değerlendirmeye alınması mümkün. Ancak şu aşamada “İzmir’de şu kadar kira yardımı verilecek” şeklinde açıklanmış bir tutar bulunmuyor.
En düşük emekli maaşı alanlar da gündemde
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, GETAD modelinin geliştirilirken emekliler gibi bazı kesimlerin de gözetildiğini açıklamıştı. Modelin temelinde belirlenen gelir eşiğinin altında kalan ailelerin desteklenmesi bulunuyor. Bu nedenle en düşük emekli aylığını alan ve hane geliri belirlenen sınırın altında kalan vatandaşların da sistem kapsamında değerlendirilmesi bekleniyor. Ancak emekliler için ayrı ve kesinleşmiş bir ödeme tutarı henüz açıklanmadı.
Ödeme miktarı henüz belli değil
GETAD kapsamında verilecek aylık desteğin ne kadar olacağı henüz netleşmiş değil. Mevcut hazırlıklarda destek miktarı ve türünün hanenin gelir düzeyi, yapısı ve bölgesel ihtiyaçları dikkate alınarak belirlenmesi öngörülüyor. Bu nedenle kamuoyunda kullanılan “vatandaşlık maaşı” ifadesi, herkese aynı miktarda düzenli maaş ödeneceği anlamına gelmiyor. Sistem daha çok hane gelirini belirli bir seviyeye tamamlamayı ve ihtiyaca göre sosyal destek sağlamayı amaçlıyor.
2027’de yaygınlaştırılması planlanıyor
GETAD’ın pilot uygulamalarının 2026’da başlaması, ardından 2027 yılında ülke geneline yayılması hedefleniyor. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, modelin birkaç ilde pilot olarak uygulanacağını ve daha sonra tüm Türkiye’ye genişletileceğini açıklamıştı. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın güncel stratejik planında da 2027 yılı için GETAD kapsamında 3 milyon 600 bin haneye ulaşılması hedefi bulunuyor. 2028 hedefi ise 3 milyon 700 bin hane olarak belirlenmiş durumda.
İzmirli vatandaş neyi bekleyecek?
İzmir açısından asıl belirleyici aşama, sistemin gelir eşiği ile il ve ilçe bazlı ihtiyaç analizlerinin açıklanması olacak. Bu analizlerin ardından kira, enerji, gıda veya diğer sosyal yardım başlıklarından hangilerinin İzmir’de uygulanacağı daha net görülecek. Şimdilik İzmir için özel bir ödeme miktarı ya da hak sahipliği listesi açıklanmış değil. Kesin ayrıntıların bütçe ve uygulama esasları netleştikçe duyurulması bekleniyor.
