Adana’da erkenci limon hasadının başlamasıyla birlikte üreticide birkaç liraya kadar gerileyen fiyatların market raflarında katlanarak artması tartışma yarattı. Benzer fiyat makasının İzmir’de de farklı ölçülerde hissedildiği görülüyor. İzmir, Adana ve Mersin kadar büyük ölçekli bir limon üretim merkezi olmasa da kentin özellikle kıyı ve ılıman iklime sahip ilçelerinde limon yetiştiriciliği uzun yıllardır devam ediyor. Çeşme, Selçuk, Menderes ve Seferihisar bu üretimde öne çıkarken, Ödemiş, Torbalı ve Kemalpaşa’da da limon yetiştiriciliği yapan üreticilere rastlanıyor.
İzmir’de limonun öne çıktığı ilçeler
İzmir’de limon üretiminin tek bir ilçede yoğunlaşmasından ziyade farklı üretim bölgelerine yayıldığı görülüyor. Özellikle kıyı kuşağının ılıman iklimi narenciye üretimine uygun koşullar sağlıyor. Çeşme, limonuyla yerel gastronomide tanınan ilçelerin başında geliyor. İzmir Ticaret Borsası tarafından hazırlanan Çeşme-Ovacık çalışmasında yer alan verilere göre ilçede 2020 yılında yaklaşık 37 ton limon üretildi. Bu miktar o dönem İzmir’deki toplam limon üretiminin yüzde 16,09’una karşılık geliyordu. Aynı çalışmada Çeşme’de limonda dekar başına 712 kilogram, İzmir genelinde ise 1.055 kilogram verim elde edildiği belirtildi. Çeşme’nin limonu, ilçenin yalnızca tarımsal değil gastronomik kimliğinin de parçalarından biri olarak değerlendiriliyor.
Selçuk da limon üretiminde pay sahibi
İzmir’in önemli tarım merkezlerinden Selçuk’ta da limon ve misket limonu üretimi yapılıyor. Selçuk Ticaret Odası verilerine göre ilçede limon üretimi 2020’de 15 ton, 2021’de 14 ton ve 2022’de 15 ton olarak kaydedildi. Aynı dönemde İzmir genelindeki limon üretimi sırasıyla 230 ton, 226 ton ve 263 ton oldu. Buna göre Selçuk, 2022 yılında İzmir limon üretiminin yaklaşık yüzde 6’sını gerçekleştirdi. Bu rakamlar aynı zamanda İzmir’in limonda büyük tonajlı bir üretim merkezi olmadığını, ancak kent içinde yerleşik ve dağınık bir üretim kültürünün bulunduğunu ortaya koyuyor.
Menderes ve Seferihisar’da narenciye kuşağı
İzmir’de narenciye denildiğinde en önemli bölgelerden biri de Menderes’in Gümüldür, Özdere ve Ahmetbeyli hattı. Bölgenin asıl ürünü satsuma mandalinası olsa da aynı iklim kuşağında limon başta olmak üzere diğer narenciye türleri de yetiştiriliyor. Menderes Belediyesi verilerine göre yalnızca satsuma mandalinası için ilçede 15 bin 25 dekarlık üretim alanı ve 607 bin 350 meyve veren ağaç bulunuyor. Gümüldür, Özdere ve Ahmetbeyli ilçenin başlıca narenciye üretim merkezleri olarak gösteriliyor. Seferihisar’da da ılıman iklim nedeniyle limon yetiştiriciliği görülüyor. Güncel üretici kayıtlarında Seferihisar’dan limon üreticilerinin yer aldığı görülürken, ilçenin narenciye üretim kültüründe özellikle mandalina daha baskın konumda bulunuyor.
Ödemiş, Torbalı ve Kemalpaşa’da da üretici var
Limon üretimi yalnızca İzmir’in sahil ilçeleriyle sınırlı değil. Güncel üretici listelerinde Ödemiş, Torbalı ve Kemalpaşa’dan da limon yetiştiricileri bulunuyor. Ödemiş’te kayıtlı üreticiler arasında bin adet limon ağacı bulunduğunu bildiren işletmeler yer alırken, Torbalı’da Enter çeşidi limon üreten üreticiler bulunuyor. Kemalpaşa’da da limon yetiştiriciliğine ilişkin üretici kayıtları mevcut. Ancak bu ilçeler için güncel toplam üretim tonajını gösteren kapsamlı resmî bir 2026 verisi yayımlanmış değil. Bu nedenle İzmir’deki üretimi Çeşme, Menderes, Seferihisar ve Selçuk’la sınırlamak doğru değil; ancak limonun kent tarımındaki ağırlığı ilçeden ilçeye önemli ölçüde değişiyor.
İzmir’de limon halde 20 TL’den başlıyor
Üreticinin elde ettiği fiyat ile tüketicinin ödediği rakam arasındaki fark ise İzmir açısından da dikkat çekici. İzmir Toptancı Hali’nin eylül ayı verilerinde “diğer limon” için kilogram fiyatı 20 TL ile 50 TL arasında değişiyor. Ortalama fiyat yaklaşık 35 TL seviyesinde bulunuyor. Lamas limonunda ise fiyat 20 TL’den başlayıp 70 TL’ye kadar çıkıyor ve ortalama yaklaşık 45 TL seviyesinde oluşuyor. Bu fiyatların üreticinin bahçede aldığı fiyat olmadığının altını çizmek gerekiyor. Hal fiyatına gelene kadar toplama, sınıflandırma, ambalajlama, nakliye ve komisyon gibi farklı maliyetler devreye giriyor.
Markette fiyat 90 TL’ye yaklaşıyor
Perakende tarafında ise makas daha da açılıyor. Eylül ayının ikinci haftasında Türkiye genelindeki zincir market fiyatlarında limonun kilogramı yaklaşık 59 TL ile 89,90 TL arasında değişiyor. ŞOK’un çevrim içi mağazasında limon kilogram fiyatı 79 TL olarak listelenirken, çeşitli zincirlerde fiyatın 90 TL sınırına yaklaştığı görülüyor. Dolayısıyla İzmir halinde ortalama 35-45 TL bandındaki ürünün tüketicinin alışveriş yaptığı noktada 60-90 TL bandına taşınabilmesi mümkün.
En büyük fiyat farkı limonda çıktı
Sorun yalnızca İzmir’e özgü değil. Türkiye Ziraat Odaları Birliği’nin Ağustos 2026 araştırmasında, üretici ile market arasındaki en yüksek fiyat farkının limonda gerçekleştiği açıklandı. TZOB verilerine göre limonun üretici fiyatı kilogram başına ortalama 10 TL iken hal fiyatı 43 TL, pazar fiyatı 68,33 TL ve market fiyatı 84,84 TL olarak belirlendi. Böylece üretici ile market arasındaki fark yüzde 748,4’e ulaştı. Başka bir ifadeyle limon tüketiciye ulaşana kadar yaklaşık 8,5 kat daha pahalı hale geldi. Aynı araştırmada limon üretici fiyatının yalnızca bir ay içinde 40 TL’den 10 TL’ye gerileyerek yüzde 75 düştüğü, buna karşılık market fiyatındaki düşüşün yüzde 14,1 ile sınırlı kaldığı görüldü.
Hasat İzmir’de Adana ile aynı takvimde değil
Adana ve Mersin’de Mayer çeşidi limon için 2026 yılı resmî hasat tarihi 11 Eylül olarak belirlendi. İhracat izni ise 21 Eylül olarak açıklandı. İzmir için ise 14 Eylül 2026 itibarıyla “limon hasadı başladı” şeklinde İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından yayımlanmış güncel ve kent geneline yönelik bir hasat duyurusu bulunmuyor. İzmir’de üretimin farklı çeşitlere ve mikroklimalara dağılması nedeniyle hasat dönemleri de ilçeye ve limon çeşidine göre değişebiliyor. Bu nedenle Adana’daki 11 Eylül hasat tarihini doğrudan İzmir’e uygulamak doğru değil.
İzmir’de küçük üretim, büyük fiyat makası
Ortaya çıkan tablo İzmir açısından dikkat çekici. Kent, Türkiye’nin ana limon üretim merkezlerinden biri değil ancak Çeşme’den Selçuk’a, Menderes’ten Seferihisar’a, Ödemiş’ten Torbalı ve Kemalpaşa’ya kadar farklı noktalarda üretim yapılıyor. Buna karşın Türkiye genelindeki üretici fiyatları ile İzmir halindeki ve market raflarındaki rakamlar karşılaştırıldığında, limonun bahçeden sofraya ulaşana kadar birkaç kat değer kazandığı görülüyor. Özellikle üretici fiyatının 10 TL seviyelerine kadar gerilediği bir dönemde tüketicinin markette aynı ürün için 80-90 TL ödemesi, limondaki fiyat zincirinin yeniden sorgulanmasına neden oluyor.
