Akaryakıt fiyatlarında temmuz ayında yaşanan sert yükseliş, İzmir’de hem sürücüleri hem de üreticileri ağır bir maliyet baskısıyla karşı karşıya bıraktı. Motorinin litre fiyatına 31 Temmuz itibarıyla 3 lira 71 kuruşluk yeni zam yansıtılırken, İzmir’de pompa fiyatı 82,37 liraya çıktı. Benzinin litre fiyatı ise 68,44 liraya ulaştı. Ayın başındaki ve sonundaki fiyatlar karşılaştırıldığında artışın boyutu daha net görülüyor. İzmir’de 1 Temmuz’da 65,92 lira olan motorinin litre fiyatı, ay sonunda 82,37 liraya yükseldi. Böylece motorin yalnızca bir ayda 16,45 lira zamlandı. Artış oranı yaklaşık yüzde 25 olarak hesaplandı. Aynı dönemde benzin 63,50 liradan 68,44 liraya çıkarak litre başına 4,94 lira arttı. Benzindeki yükseliş yüzde 8’e yaklaşırken, motorindeki artışın çok daha sert olması üretim, tarım ve taşımacılık sektörlerindeki maliyet baskısını büyüttü.
Bir depo motorinin maliyeti 4 bin lirayı geçti
İzmir’de güncel fiyat üzerinden 50 litrelik bir otomobil deposunu motorinle doldurmanın maliyeti 4 bin 118 lirayı buldu. Aynı depo 1 Temmuz fiyatıyla yaklaşık 3 bin 296 liraya doluyordu. Buna göre yalnızca bir ay içerisinde 50 litrelik depo başına yaklaşık 823 liralık ek maliyet oluştu. Ticari araçlarda, servislerde, kamyonlarda ve tarım makinelerinde kullanılan yakıt miktarı arttıkça zamların oluşturduğu fatura da katlanıyor. Motorinin benzin fiyatını geride bırakması özellikle dizel araçlarla çalışan esnafı, nakliyecileri, taksicileri ve üreticileri zorluyor. İşletmelerin artan yakıt giderini hizmet fiyatlarına yansıtması halinde zam dalgasının şehir içi taşımacılıktan ürün sevkiyatına kadar geniş bir alana yayılması bekleniyor.
İzmirli çiftçiye hasat döneminde ağır yük
Motorin fiyatlarındaki yükselişin en fazla etkilediği kesimlerin başında tarım üreticileri geliyor. İzmir’in Ödemiş, Tire, Bayındır, Kiraz, Beydağ, Torbalı, Menderes, Bergama ve Kınık gibi tarım merkezlerinde traktörler, sulama sistemleri, biçerdöverler ve ürün taşıyan araçlar büyük ölçüde motorinle çalışıyor. Toprağın hazırlanmasından ekime, ilaçlamadan hasada kadar üretimin hemen her aşamasında kullanılan yakıtın bir ayda yaklaşık yüzde 25 artması, çiftçinin maliyet hesabını bozdu. Özellikle hasat döneminde gelen zamların ürün toplama, işleme ve pazara ulaştırma giderlerini yükseltmesi bekleniyor. Artan maliyetin üretici tarafından tamamen karşılanamaması halinde ekim alanlarının daralması, bazı ürünlerin tarlada kalması ya da maliyet artışının satış fiyatlarına yansıtılması gündeme gelebilir.
Halden pazara her kilometre zam yazacak
İzmir’in tarım ilçelerinde yetiştirilen sebze, meyve, süt ve hayvansal ürünler kamyon ve kamyonetlerle hallere, pazarlara, marketlere ve işleme tesislerine ulaştırılıyor. Bu nedenle motorine gelen zam yalnızca üretim aşamasını değil, ürünün tüketiciye ulaşmasına kadar geçen bütün zinciri etkiliyor. Nakliye şirketlerinin artan yakıt maliyetlerini taşıma ücretlerine yansıtması, özellikle uzak ilçelerden İzmir merkezine getirilen ürünlerde fiyat artışını hızlandırabilir. Soğuk zincirle taşınması gereken süt, et, balık, sebze ve meyvede yakıt giderleri toplam maliyetin önemli kalemlerinden birini oluşturuyor. Bu tablonun önümüzdeki haftalarda semt pazarlarındaki etiketlere ve market raflarına yansıması bekleniyor. Motorindeki her artışın yalnızca pompa tabelasını değil, İzmirlinin mutfağını ve pazar filesini de doğrudan etkileyeceği belirtiliyor.
Toplu ulaşım ve belediye hizmetleri de baskı altında
Yüksek motorin fiyatları belediyelerin ulaşım ve hizmet maliyetlerini de artırıyor. Otobüsler, çöp toplama araçları, iş makineleri ve hizmet araçlarının yakıt giderlerindeki yükseliş, yerel yönetimlerin bütçesinde yeni bir yük oluşturuyor. İzmir’de motorinin 82 lirayı aşmasıyla birlikte temmuz ayı, sürücüler açısından olduğu kadar tarım, lojistik, esnaf ve belediye hizmetleri açısından da ağır bir maliyet dönemi olarak kapandı. Zamların devam etmesi durumunda artan faturanın üreticiden tüketiciye kadar kentin tamamına yayılması bekleniyor.
