2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program (OVP), vergi denetimleri ve kayıt dışı ekonomiyle mücadelede uygulanacak üç yıllık yol haritasını ortaya koydu. Yeni dönemde yapay zekâ, büyük veri ve dijital takip sistemlerinin vergi denetimlerindeki ağırlığı artırılacak. Kayıt dışılıkla mücadelede dijital dönüşümün sunduğu imkânlardan daha fazla yararlanılacak. Denetim süreçlerinin etkinliği artırılırken, teknolojik sistemler üzerinden elde edilen veriler risk analizlerinde kullanılacak.
Yapay zekâ vergi ihbarlarını değerlendirecek
Yeni dönemin en dikkat çeken adımlarından biri vergi ihbarlarında atılacak. Kayıt dışı ekonomiyle mücadelede önemli veri kaynaklarından biri olan ihbarların daha etkin değerlendirilmesi amacıyla İhbar İşleme Sistemi (VDK-İHS) Projesi hayata geçirilecek. Sistem, yapay zekâ desteği ve bilişsel karar üretme teknolojilerinden yararlanacak. Böylece vergi ihbarlarının işlenmesi ve değerlendirilmesinde teknolojik altyapının daha etkin kullanılması amaçlanıyor.
Büyük veriyle risk analizi yapılacak
Kayıt dışı ekonomiyle mücadelede yapay zekânın yanı sıra büyük veri teknolojilerinden de yararlanılacak. Büyük veri üzerinde uygun analiz teknikleri kullanılarak sektörel, finansal ve tematik risk analizleri gerçekleştirilecek. Elde edilen sonuçlar ilgili kurum ve kuruluşlarla paylaşılacak. Risk analizi faaliyetleri tüm ilgili tarafların etkin katılımıyla yürütülürken, vergisel hataların da mümkün olan en düşük seviyeye indirilmesi hedeflenecek.
Kayıt dışı istihdama denetim artacak
OVP kapsamında yalnızca vergi kayıp ve kaçağı değil, kayıt dışı istihdam ve ücretler de yakın takibe alınacak. Prim tabanının genişletilmesi amacıyla kayıt dışı istihdam ve ücretle mücadelede veri analizine dayalı, risk odaklı denetim faaliyetleri artırılacak. Ayrıca kayıt dışı ekonominin büyüklüğünün ölçülmesi, vergi açığının hesaplanması ve ekonomi politikalarının geliştirilmesini destekleyecek analiz altyapısının güçlendirilmesine yönelik çalışmalar devam edecek.
Yeni ekonomik faaliyetler kayıt altına alınacak
Dijital ekonomiyle birlikte ortaya çıkan yeni iş modelleri ve ekonomik faaliyetlere yönelik de yeni uygulamalar geliştirilecek. Bu faaliyetlerin daha etkin şekilde tespit edilmesi ve kayıt altına alınması amaçlanacak. Vergiye tabi işlemlerin doğruluğunun belirlenmesinde üçüncü taraflardan elde edilen idari verilerden yararlanılacak. Vergi tabanının genişletilmesi ve vergide adaletin güçlendirilmesi amacıyla riskli görülen sektör ve mükelleflere yönelik farklı denetim teknikleri uygulanacak.
Teknolojik takip sistemleri devrede olacak
Kayıt dışılık ve vergi kayıp kaçağını azaltmak amacıyla mevcut yüksek teknolojili takip ve izleme sistemlerinden de yararlanılmaya devam edilecek. Bu kapsamda Depozito Bilgi Yönetim Sistemi (DBYS), Kıymetli Maden Takip Sistemi (KMTS), İnşaat Demiri İzleme Sistemi (İDİS), Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi (UTTS) ve Bandrollü Ürün İzleme Sistemi (BÜİS) kullanılacak. Bu sistemlerle farklı sektörlerdeki ekonomik hareketlerin daha güvenli ve etkin şekilde takip edilerek kayıt dışılığın azaltılması hedeflenecek.
Organize vergi kaçakçılığına yakın takip
Organize şekilde gerçekleştirilen vergi kaçakçılığıyla mücadelede de kurumlar arasındaki iş birliği güçlendirilecek. Soruşturmaların daha etkin yürütülmesi için ilgili kamu kurumlarının koordineli hareket etmesi sağlanacak. Gayrimenkul işlemleri de yeni dönemde yakından izlenen alanlardan biri olacak. Gayrimenkullerin gerçek değerleri üzerinden işlem görmesini sağlamaya yönelik çalışmalar sürdürülecek.
Riskli mükellefler analiz edilecek
Vergi denetimlerinde Dijital Uyum Projesi (VDK-DUYU) kapsamındaki çalışmalar da devam edecek. Risk Analiz Sistemi (VDK-RAS) aracılığıyla mükelleflerin analizi ve denetime alınacak kişilerin seçimi gerçekleştirilecek. Bu analizlerin ardından vergi denetimleri sürdürülecek. Mükelleflerin yıllık gelirlerinin tam olarak tespit edilmesi ve gelirlerin doğru şekilde beyan edilmesini sağlamak amacıyla hasılat denetimlerine de devam edilecek. Böylece 2027-2029 döneminde vergi denetimlerinin yapay zekâ, büyük veri, dijital izleme ve risk analizine daha fazla dayandırılması; kayıt dışı ekonomi ile vergi kayıp ve kaçağının azaltılması hedefleniyor.
