Bilim dünyasının ve sosyologların yakından takip ettiği, toplumların bilişsel yeteneklerine dair önemli veriler sunan International IQ Test platformu, 2026 yılına ait güncel sıralamasını kamuoyuyla paylaştı. İnternet tabanlı olarak gerçekleştirilen ve küresel ölçekte erişime açık olan bu devasa çalışmada, 2025 yılı boyunca toplanan veriler analiz edildi. Toplamda 1 milyon 212 bin 714 kişi tarafından çözülen testler, ülkelerin ortalama zeka seviyelerini (IQ) belirlemek adına kritik bir veri havuzu oluşturdu.
Platform yetkilileri, çalışmanın güvenilirliğini artırmak adına en az 100 katılımcı barajını aşan ülkeleri değerlendirmeye aldıklarını belirtti. 1 Ocak 2026 tarihinde güncellenen listede, ülkelerin bilişsel performansları arasındaki makasın bazı bölgelerde açıldığı, bazı bölgelerde ise rekabetin kızıştığı gözlemlendi. Özellikle teknoloji ve eğitim yatırımlarıyla öne çıkan ülkelerin, ortalama IQ skorlarında üst sıralarda yer alması tesadüf olarak görülmedi.
Asya kaplanları zirveyi kimseye bırakmadı
Listenin zirvesinde, beklentileri boşa çıkarmayan Uzak Doğu ülkelerinin mutlak hakimiyeti göze çarpıyor. Eğitim sistemlerindeki disiplin ve matematik odaklı müfredatlarıyla bilinen Asya ülkeleri, ilk üç sırayı parselli. Listenin en tepesinde, 106.97 gibi oldukça yüksek bir ortalama puanla Güney Kore yer aldı. Teknolojik inovasyonun merkezi konumundaki bu ülkeyi, 106.48 puanla Çin takip etti. Disiplinli yaşam tarzı ve yüksek eğitim standartlarıyla tanınan Japonya ise 106.3 puanla kürsünün üçüncü basamağında kendine yer buldu.
Listenin en büyük sürprizlerinden birine ise komşu ülke imza attı. İran, elde ettiği 104.8 puanla dünya genelinde dördüncü sıraya yerleşerek Avustralya, Rusya ve ABD gibi devleri geride bıraktı. Bu sonuç, bölgedeki bireysel bilişsel potansiyelin yüksekliğine dair önemli bir işaret olarak yorumlandı. İlk 10 içerisinde yer alan diğer ülkeler arasında Avustralya, Rusya, Singapur, Moğolistan, Yeni Zelanda ve Vietnam bulunuyor. Özellikle Vietnam ve Moğolistan'ın üst sıralardaki varlığı, Asya kıtasının bilişsel testlerdeki başarısının sadece ekonomik gelişmişlikle sınırlı olmadığını kanıtlar nitelikte.
Türkiye sıralamada irtifa kaybetti
Raporun Türk kamuoyunu en çok ilgilendiren kısmı ise Türkiye'nin sıralamadaki yeri oldu. Ne yazık ki açıklanan veriler, Türkiye adına iç açıcı bir tablo sunmadı. Yapılan ölçümler sonucunda Türkiye, 97 IQ ortalaması ile listenin ancak 69. sırasında kendine yer bulabildi. Bu sonuç, önceki yıllarla kıyaslandığında belirgin bir gerilemeye işaret ediyor.
2024 yılında yapılan benzer ölçümlerde Türkiye'nin ortalama IQ puanı 99,07 olarak kayıtlara geçmişti. Aradan geçen iki yıllık süreçte yaşanan yaklaşık 2 puanlık düşüş ve sıralamadaki gerileme, eğitimciler ve uzmanlar tarafından tartışılması gereken bir veri olarak masaya yatırıldı. Türkiye'nin, Avrupa ve Asya ortalamalarının altında kalması, bilişsel yeteneklerin geliştirilmesi ve eğitim sisteminin niteliği konusundaki soru işaretlerini yeniden gündeme getirdi.
Batı dünyası asya'nın gölgesinde kaldı
Listede dikkat çeken bir diğer detay ise Batı ülkelerinin Asya karşısındaki konumu oldu. Dünyanın süper gücü olarak kabul edilen Amerika Birleşik Devletleri, 101.04 puanla ancak 18. sırada yer alabildi. Avrupa kıtasının önemli ülkelerinden İspanya 11., Birleşik Krallık ise 14. sırada kaldı. Kanada ve İsviçre gibi refah seviyesi yüksek ülkeler de ilk 10'a giremeyerek Asya ülkelerinin gerisinde sıralandı.
Kıbrıs ise 102.12 puanla 12. sıraya yerleşerek, nüfusuna oranla oldukça başarılı bir performans sergiledi. Doğu Avrupa ülkelerinden Slovenya ve Belarus'un da ABD ve İngiltere gibi ülkeleri zorlayan puanlar elde etmesi, zeka testlerindeki başarının coğrafi dağılımının homojen olmadığını gösterdi.
Testin yöntemi ve güvenilirliği
International IQ Test platformu, sonuçların nasıl elde edildiğine dair metodolojiyi de şeffaf bir şekilde paylaştı. Uygulanan testin, kültürel bilgi birikiminden veya dil yeteneğinden bağımsız olarak, saf zeka potansiyelini ölçmeyi hedefleyen Raven tipi sorulardan oluştuğu belirtildi. Bu yöntem, katılımcıların soyut akıl yürütme, desen tanıma ve problem çözme becerilerini ölçüyor.
Ancak yetkililer, bu tür çevrim içi testlerin bazı sınırlılıkları olduğuna da dikkat çekiyor. Verilerin tamamen gönüllü katılımcılardan elde edilmesi, sonucun o ülkenin genel nüfusunu birebir yansıtmayabileceği anlamına geliyor. İnternet erişimi olan ve bu teste ilgi duyan kesimin sonuçları üzerinden bir ortalama alındığı için, bu sıralamanın akademik bir nüfus sayımı niteliği taşımadığı, ancak genel bir eğilimi gösterdiği vurgulanıyor. Yine de 1.2 milyonluk devasa örneklem, verilerin istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmesi için yeterli görülüyor.
