Yunusemre ilçesindeki ikametinde 6 Haziran akşamı yaşanan feci elektrik akımı kazasının ardından kaldırıldığı hastanede yaşamını yitiren Manisa Büyükşehir Belediye Başkanı Ferdi Zeyrek’in ölümüne dair yürütülen adli soruşturmada son derece kritik bir gelişme yaşandı. Manisa 2’nci Ağır Ceza Mahkemesi’nin ara kararı doğrultusunda Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi akademisyenlerinden oluşturulan 5 kişilik uzman heyet, 46 sayfalık kapsamlı bilirkişi raporu çalışmasını tamamlayarak dosyaya sundu. İnşaat, elektrik, makine ve iş güvenliği uzmanlarının ortak imzasıyla hazırlanan raporda; olayın basit bir kaza olmadığı, çok sayıda şirket, idare ve şahsın sistemli ihmaller zinciri sonucu meydana geldiği tespit edildi. Soruşturma dosyasındaki en net bulgulardan biri ise hayatını kaybeden belediye başkanı Zeyrek'in olayda sıfır kusurlu bulunması oldu.
Orijinal projede gizlenen ve denetimden kaçırılan havuz detayları
Bilirkişi heyetinin yaptığı mimari ve idari incelemelerde, olayın yaşandığı sitedeki yapı ruhsatlarında yüzme havuzuna dair hiçbir onaylı çizimin bulunmadığı ortaya çıkarıldı. Söz konusu parselde yer alan 7 ayrı yapı ruhsatının sadece konut ve istinat duvarını kapsadığı, havuz ile bağlantılı makine odasının tamamen izinsiz ve projesiz şekilde inşa edildiği belirlendi. Soruşturma sürecinde Yunusemre Belediyesi imar birimlerine 2020 yılında yapılan tadilat başvurusunda projeye "süs havuzu eklendi" ifadesinin koyulduğu, ancak havuzun derinliği ve teknik detaylarına dair hiçbir belgenin belediye tarafından talep edilmediği raporda yer aldı. Yapılan ölçümlerde 1,60 metre derinliğinde ve 4x8 metre boyutlarında yüzme havuzu olarak inşa edilen yapının, henüz idari onay dahi almadan suyla doldurulduğu ve denetim ekiplerinin bu durumu görmezden geldiği tutanaklara yansıdı.
Elektrik tesisatında mühendislik kurallarının hiçe sayılması
Raporda ölümcül kazaya zemin hazırlayan en büyük teknik eksikliğin topraklama projesi ve standartlara uygun elektrik tesisatının bulunmaması olduğu vurgulandı. Havuz motorları, filtre sistemleri ve metal aksamların birbirine bağlanmasını sağlayan potansiyel dengeleme sisteminin kurulmadığı tespit edildi. Elektromekanik tesisatı üstlenen yüklenicinin mevzuatta belirtilen 16 kilovatlık teknik yetki sınırını aşarak 28,08 kilovatlık sistemi projesiz şekilde devreye aldığı ifade edildi. Öte yandan facianın yaşandığı panodaki kaçak akım rölesi ele alındığında, cihazın arızalı olduğu ve bilimsel standartlara aykırı biçimde rastlantısal çalıştığı belirlendi. Olay anında başkanın eşi Nurcan Zeyrek'in de elektrik akımına maruz kaldığı, ardından ana panodan şalteri indirerek daha büyük bir felaketi önlediği bilgisi dosyaya girdi.
Islak zeminde ölçülen ölümcül gerilim ve tamirat hataları
Elektrik kaçağının kaynağını araştıran bilirkişi ekibi, havuz sirkülasyon pompasının motorundaki izolasyon hatalarına ulaştı. Geçmiş yıllarda yapılan bakımlar sırasında su sızdırmazlık contalarının takılmadığı ve rakor bağlantılarının gevşek bırakıldığı anlaşıldı. Su ile temas eden motor sargılarının yanması sonucu, makine odasına inen metal merdivende 67 volt seviyesinde gerilim oluştuğu ölçüldü. Uluslararası standartlarda insan hayatı için tehlike sınırı 50 volt olarak kabul edilirken, makine odasının zeminindeki su birikintisiyle birlikte vücuttan geçen akımın 203 miliampere ulaştığı hesaplandı. Ölümcül sınır olan 30 miliamperin katbekat üzerindeki bu akımın, doğru bir topraklama projesi uygulanmış olması halinde 6 volt seviyesine düşeceği ve hayati tehlike yaratmayacağı bilimsel olarak kanıtlandı. Motorun sabit bir platform yerine plastik sehpa üzerine konulması da titreşimi artırarak su sızıntılarını tetikleyen faktörler arasında gösterildi.
Yasal soruşturmada belirlenen kusur dağılımı ve sorumlular
Kapsamlı teknik raporun son bölümünde olayın idari ve hukuki boyutu Heinrich'in Domino Teorisi ile analiz edilerek sorumluların kusur oranları sıralandı. Mahkemeye sunulan raporda, tesisatı yapan N.B., motor tamiratını gerçekleştiren H.A., denetim eksikliği bulunan M.G. ve motor montajını yapan H.İ. asli kusurlu olarak belirlendi. Denetim tutanaklarında imzası bulunan veya kaçak yapıyı engellemeyen, aralarında belediye yetkilileri ile mühendislik firması çalışanlarının yer aldığı 9 kişi ise tali kusurlu sayıldı. Dosya kapsamında yargılanan 3 sanığın ise herhangi bir idari ve teknik sorumluluğu bulunmadığı gerekçesiyle kusursuz olduğuna karar verildi.
Bilirkişi heyetinden belediye başkanı hakkında kesin kanaat
Çok sayıda sanığın ve kurumun yargılandığı dava dosyasında merhum belediye başkanı hakkında sunulan iddialar da yanıt buldu. Bazı sanıkların, Zeyrek'in sitenin yapım sürecinde yönlendirici olduğu yönündeki beyanlarını inceleyen akademisyenler, resmi evrakların hiçbirinde merhum başkanın imza veya onayının bulunmadığını saptadı. Kullanıcı pozisyonundaki bir vatandaşın makine odasındaki gizli elektrik kaçağını öngörmesinin mümkün olmadığını belirten uzmanlar, merhum Ferdi Zeyrek’in olayda hiçbir kusurunun bulunmadığını mahkeme heyetine bildirdi.
