Biyopsi, vücutta hastalık şüphesi bulunan bir bölgeden doku ya da hücre örneği alınarak patolojik incelemeye gönderilmesi işlemidir. Görüntüleme yöntemleri bir hastalık hakkında güçlü ipuçları verse de, kesin tanı çoğu zaman biyopsiyle konur. Bu nedenle biyopsi, hekimler açısından tanı zincirinin en kritik halkalarından biridir.
İşlem öncesinde biyopsi yapılacak alan detaylı şekilde değerlendirilir ve hasta bilgilendirilir. Çoğu biyopsi lokal anestezi altında gerçekleştirilir. İnce iğne biyopsisi, kalın iğne biyopsisi, endoskopik biyopsi veya cerrahi biyopsi gibi farklı yöntemler uygulanabilir. Hangi tekniğin kullanılacağı, biyopsi alınacak organa ve şüpheli lezyonun yapısına göre belirlenir. Alınan doku örnekleri patoloji laboratuvarına gönderilir ve mikroskop altında ayrıntılı biçimde incelenir.
Boğazdan biyopsi neden yapılır?
Boğazdan biyopsi, özellikle kulak burun boğaz hastalıklarında sık başvurulan bir tanı yöntemidir. Uzun süre geçmeyen ses kısıklığı, boğazda yabancı cisim hissi, yutma güçlüğü, ağrılı yutkunma ve gözle görülebilen lezyonlar biyopsi gerektiren durumların başında gelir.
Gırtlak, bademcik ya da yutak bölgesinde saptanan şüpheli oluşumların iyi huylu mu yoksa kötü huylu mu olduğunun ayırt edilmesi biyopsiyle mümkün olur. Özellikle gırtlak kanseri şüphesi bulunan hastalarda boğazdan biyopsi hayati öneme sahiptir. Erken dönemde yapılan biyopsiler, hastalığın ilerlemesini önleyebilecek tedavilerin zamanında başlamasını sağlar.
Biyopsi nereden yapılır?
Biyopsi, vücudun neredeyse tüm organ ve dokularından alınabilir. En sık biyopsi yapılan bölgeler arasında meme, tiroid, akciğer, karaciğer, rahim, mide, bağırsaklar, prostat, cilt ve lenf bezleri yer alır. Hekimler biyopsi kararını; hastanın şikâyetleri, kan testleri, ultrason, tomografi ya da MR gibi görüntüleme sonuçlarına göre verir.
Her organ için biyopsi yöntemi farklıdır. Mide ve bağırsak biyopsileri genellikle endoskopi sırasında alınırken, cilt biyopsileri küçük cerrahi girişimlerle yapılır. Amaç, hastaya en az zarar vererek en net tanıya ulaşmaktır.
Biyopsi ne kadar sürer?
Biyopsi işlemi çoğu zaman kısa süren bir tıbbi girişimdir. İnce iğne biyopsileri genellikle 5–10 dakika içinde tamamlanır. Endoskopik biyopsiler 10–20 dakika sürebilir. Cerrahi biyopsilerde ise hazırlık ve işlem süresi daha uzun olabilir.
İşlem süresi kadar sonrasındaki takip de önemlidir. Bazı biyopsilerden sonra hasta kısa süreli gözlem altında tutulur. Hafif ağrı, hassasiyet ya da morarma görülebilir ancak bu şikâyetler çoğunlukla geçicidir. Günlük yaşama dönüş çoğu vakada aynı gün mümkün olur.
Boğazdan biyopsi nasıl yapılır?
Boğaz biyopsisi, genellikle endoskopik yöntemle gerçekleştirilir. İşlem öncesinde boğaz lokal anestezik spreylerle uyuşturulur. İnce ve ışıklı bir kamera yardımıyla boğaz ve gırtlak ayrıntılı şekilde incelenir. Şüpheli görülen bölgeden küçük bir doku parçası alınır.
İşlem sırasında hasta ciddi bir ağrı hissetmez. Sonrasında boğazda yanma, batma hissi ya da kısa süreli yutma güçlüğü yaşanabilir. Bu şikâyetler genellikle birkaç saat içinde azalır. Boğazdan alınan biyopsi örneği, özellikle ses kısıklığı şikâyeti olan hastalarda tanı açısından belirleyici rol oynar.
Rahimden biyopsi neden yapılır?
Rahimden biyopsi, kadın hastalıkları ve doğum pratiğinde sık uygulanan bir tanı yöntemidir. Düzensiz adet kanamaları, aşırı kanama, menopoz sonrası kanama ve rahim iç tabakasında kalınlaşma saptanması biyopsi gerektiren başlıca durumlardır.
Rahim içinden alınan doku örneği sayesinde rahim kanseri, kanser öncesi hücresel değişiklikler ve iyi huylu nedenler net biçimde ayırt edilir. Özellikle menopoz sonrası kanama şikâyeti olan kadınlarda rahim biyopsisi, ihmal edilmemesi gereken bir inceleme olarak kabul edilir.
Biyopsi sonucu kaç günde çıkar?
Biyopsi sonuçları, genellikle 3 ila 7 gün içinde hastaya bildirilir. Ancak bazı durumlarda özel boyama yöntemleri, ek testler ya da ileri incelemeler gerekebilir. Bu durumda sonuç süresi 10–15 güne kadar uzayabilir.
Patoloji raporu; dokunun iyi huylu ya da kötü huylu olup olmadığını, iltihap veya enfeksiyon bulgularını ve hücresel değişikliklerin niteliğini ayrıntılı şekilde ortaya koyar. Bu rapor, tedavi sürecinin yol haritasını belirleyen en önemli belgedir.
Karaciğer biyopsi neden yapılır?
Karaciğer biyopsisi, karaciğer hastalıklarının tanı ve evrelemesinde önemli bir yere sahiptir. Nedeni açıklanamayan karaciğer enzim yüksekliği, hepatit B ve C’nin hastalık derecesinin belirlenmesi, karaciğer yağlanmasının boyutu ve siroz şüphesi biyopsi gerektiren başlıca durumlardır.
Çoğu zaman ultrason eşliğinde yapılan karaciğer biyopsisi, lokal anestezi altında uygulanır. İşlem sonrasında kısa süreli istirahat önerilir. Alınan doku sayesinde hastalığın seyri, ilerleme riski ve tedaviye yanıt ayrıntılı biçimde değerlendirilir.
