Türkiye'de turizm ve online rezervasyon sektörünü yakından ilgilendiren önemli bir düzenleme için ilk kritik aşama geçildi. TBMM Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve Turizm Komisyonu'nda kabul edilen Yabancı Dijital Konaklama Platformları Kanunu Teklifi, yabancı rezervasyon platformlarının Türkiye'de faaliyet göstermesine ilişkin yeni kurallar getiriyor. Düzenlemenin yasalaşması halinde özellikle yıllardır Türkiye'den Türkiye'deki otellere rezervasyon hizmeti veremeyen Booking.com açısından yeni bir dönem başlayabilecek. Teklif yalnızca Booking.com'u değil; Airbnb, Expedia ve benzeri yabancı dijital konaklama platformlarını da yakından ilgilendiriyor.
Booking.com için yeni dönem
Booking.com'un Türkiye'deki faaliyetleri 2017 yılında Türkiye Seyahat Acentaları Birliği ile yaşanan hukuki süreç sonrasında önemli ölçüde sınırlandırılmıştı. Platforma Türkiye'den erişim devam etmesine rağmen Türkiye'deki kullanıcıların yine Türkiye'deki otel ve konaklama tesisleri için rezervasyon yapmasına yönelik hizmet durdurulmuştu. Türk kullanıcılar Booking.com üzerinden yurt dışındaki tesisler için rezervasyon yapmayı ise sürdürebildi. Yeni kanun teklifi, yabancı dijital konaklama platformlarının Türkiye'de hangi şartlarla çalışabileceğini doğrudan düzenliyor. Bu nedenle teklifin yasalaşması ve Booking.com'un gerekli şartları yerine getirerek izin alması halinde platformun Türkiye içi rezervasyon pazarında yeniden faaliyet göstermesinin önü açılabilecek. Ancak düzenlemenin henüz kanunlaşmadığını ve Booking.com'un Türkiye içi rezervasyonlara kesin olarak başlayacağı yönünde açıklanmış bir tarih bulunmadığını belirtmek gerekiyor.
Bakanlıktan izin almak zorunlu olacak
Yeni düzenlemeye göre yabancı dijital konaklama platformları Türkiye'de faaliyet gösterebilmek için Kültür ve Turizm Bakanlığı'ndan izin belgesi almak zorunda olacak. İzin belgesinin geçerlilik süresi iki yıl olacak. Platformların ayrıca dijital hizmet vergisi mükellefi olması, vergi borcunun bulunmaması, UETS adresini bildirmesi ve Türkiye'de temsilci veya irtibat adresi göstermesi gerekecek. Adli ve idari süreçlerin yürütülebilmesi amacıyla Türkiye'de yerleşik Türk vatandaşı veya sermaye şirketi niteliğinde bir temsilcinin belirlenmesi de şartlar arasında bulunuyor.
Komisyona yüzde 17 sınırı
Düzenlemenin tüketiciler ve turizm işletmeleri açısından en dikkat çeken maddelerinden biri ise komisyon oranlarıyla ilgili. Komisyonda kabul edilen önergeye göre yabancı dijital konaklama platformlarının Türkiye'den Türkiye'ye gerçekleştirilen satışlarda hizmet bedeli üzerinden alacağı tutar yüzde 17'yi geçemeyecek. Söz konusu tutarın vergiler hariç satış bedeli üzerinden hesaplanması öngörülüyor. Böylece yabancı platformların Türkiye içindeki rezervasyonlardan alabileceği komisyona yasal bir üst sınır getirilmiş olacak.
Airbnb de düzenlemenin kapsamında
Yeni sistem yalnızca klasik otel rezervasyonlarını kapsamıyor. İzin belgesi alan yabancı platformlar turizm belgeli konaklama tesisleri ile izin belgeli turizm amaçlı konutların satış ve rezervasyon işlemlerine aracılık edebilecek. Bu madde özellikle kısa süreli konut kiralama alanında faaliyet gösteren Airbnb gibi platformları yakından ilgilendiriyor. Platformların sistemlerinde yer alan tesis ve konutların belge numaralarını doğrulaması da zorunlu hale gelecek.
Kurala uymayana erişim engeli
Teklif yabancı platformlara yalnızca izin şartı getirmekle kalmıyor, kurallara uyulmaması durumunda ciddi yaptırımlar da öngörüyor. Yetkisiz faaliyet, kapsam dışı satış yapılması, tesislerin belge numaralarının doğrulanmaması ve belirlenen kurallara aykırı komisyon uygulanması gibi durumlarda idari para cezaları gündeme gelecek. İhlalin niteliğine göre izin belgesinin iptal edilmesine kadar giden kademeli yaptırımlar uygulanabilecek. İzin almadan faaliyetini sürdüren veya izin belgesi iptal edilmesine rağmen hizmet vermeye devam eden platformlar için ise erişimin engellenmesi söz konusu olabilecek.
Mevcut platformlara üç ay süre
Türkiye'de halihazırda faaliyet gösteren yabancı dijital konaklama platformlarına yeni sisteme uyum sağlayabilmeleri için geçiş süresi de tanınıyor. Teklife göre mevcut platformların kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren üç ay içerisinde Kültür ve Turizm Bakanlığı'na başvurarak izin belgesi alması gerekecek. Belirlenen sürede başvurmayan veya başvurusu reddedilen platformlara erişimin engellenmesi yaptırımı uygulanabilecek. Komisyonda yapılan değişiklikle düzenlemenin yürürlük tarihi ise 1 Ocak 2027 olarak belirlendi.
Gözler şimdi TBMM Genel Kurulu'nda
Teklifin komisyondan geçmesi düzenlemenin yürürlüğe girdiği anlamına gelmiyor. Bundan sonraki süreçte teklifin TBMM Genel Kurulu'nda görüşülmesi ve kabul edilmesi gerekiyor. Düzenlemenin kanunlaşması halinde yabancı rezervasyon platformları açısından Türkiye'de yeni bir dönem başlayacak. En fazla merak edilen konu ise yaklaşık dokuz yıldır Türkiye içi otel rezervasyonlarında faaliyet göstermeyen Booking.com'un yeni düzenlemenin ardından gerekli izinleri alarak yeniden pazara girip girmeyeceği olacak. Bu nedenle gözler hem TBMM'deki yasama sürecine hem de Booking.com'un düzenleme sonrasında atacağı adımlara çevrilecek.
