9 EYLÜL/İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı'nın yürüttüğü yolsuzluk soruşturması kapsamında, aralarında Buca Belediye Başkanı Görkem Duman, eski belediye başkanı Erhan Kılıç, belediye başkan yardımcıları, eski CHP İlçe Başkanı Çağdaş Kaya, belediye iştiraklerinin yöneticileri, personeller ile firma sahipleri ve müteahhitlerin de yer aldığı 42 kişi tutuklanmıştı. Yerel yönetim organlarını, imar birimlerini ve müteahhitlik çevresini kapsayan geniş adli tahkikatta; rüşvet karşılığı kat ve daire artışı sağlanması, ruhsat süreçlerinde usulsüzlük, belediye iştiraklerine ait kredi kartlarının kişisel harcamalarda kullanılması, doğrudan temin ve ihale usulsüzlükleri ile "bankamatik memur" uygulamaları gibi ağır suçlamalar öne çıkmıştı.
Soruşturmanın en kritik aşamalarından biri olan ve Buca Belediyesi sınırları içerisindeki yapılaşma süreçlerini inceleyen 395 sayfalık bilirkişi raporu tamamlanarak dava dosyasına eklendi. İzmir İl Emniyet Müdürlüğü Mali Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü'nün fezlekesine dayanan 2025/114123 numaralı soruşturma kapsamında, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü mühendislerinden oluşan heyet, 3-4 Haziran 2026 tarihlerinde sahada yaptığı incelemelerle Dumlupınar, Tınaztepe, Adatepe, Kocatepe, İnönü, 29 Ekim, Zafer, Kaynaklar, Karaağaç, Belenbaşı, Kırklar ve Doğancılar mahallelerindeki 30'a yakın parseli rapora bağladı.
Yüksekliğin katbekat aşıldığı usulsüz ruhsatlandırma örnekleri
Raporun oranlar bakımından en dikkat çekici bulguları Tınaztepe Mahallesi'ndeki projelerde tespit edildi. Ticaret alanı imarlı 50049 ada 1 parselde 30 Nisan 2024 tarihli imar durumunda azami bina yüksekliği 6,80 metre olarak belirlenmişken, 7 Nisan 2025 tarihinde verilen yapı ruhsatı ile yapının 2'si yol kotu altı, 8'i üstü olmak üzere 10 kat ve 37,72 metre yüksekliğe çıkarıldığı belgelendi. İçerisinde 87 adet ofis yer alan dev kulenin kaba inşaatının bittiği ve ince imalat aşamasına geçildiği sahada görüntülendi.
Benzer bir tablo yine Tınaztepe Mahallesi 313 ada 6 parselde kaydedildi. İmar durumunda azami yüksekliği 15,80 metre olan konut alanındaki parsele, Aralık 2025'te düzenlenen ruhsatla 10'u yol kotu altında, 5'i üstünde olmak üzere 15 kat ve 45 metre yükseklik verildi. Konut sahası olan bu projede 90 meskene karşılık 358 adet ofis ve işyerinin planlanması mevzuata açık bir aykırılık olarak rapora yansıdı.
BOTAŞ boru hattı koruma kuşağında yükselen kuleler
Can güvenliğini doğrudan ilgilendiren vahim tespitler Adatepe Mahallesi 53080 adasında yoğunlaştı. Adanın 2 numaralı parselinin doğu sınırından BOTAŞ boru hattı geçtiği ve bu alanın resmi kayıtlara yapı yasaklı alan ile "boru hattı koruma kuşağı" olarak işlendiği belirlendi. İmar durumundaki açık şerhe ve BOTAŞ İzmir Şube Müdürlüğü'nün görüşünün alınması zorunluluğuna rağmen, tekstil ve konfeksiyon gibi hafif sanayi üretimi için ayrılan bu alana 241 ofis içeren, 20 katlı ve 63 metre yüksekliğinde bir kule için onay verildiği saptandı. Ayrıca 2021 yılında plana eklenen ve parsellere "en çok 15 kat" sınırı getiren özel plan notunun imar durum belgesine gizlenerek yansıtılmadığı ortaya çıkarıldı.
Aynı adanın 1 numaralı parselinde de sanayi lejantına rağmen ticari kule ruhsatı düzenlendiği ve TAKS/KAKS oranlarının ihlal edildiği aktarıldı. İki blok halinde yükselen bu projede A bloğun 18 kat ve 60,95 metre, B bloğun ise 16 kat ve 53,90 metre yüksekliğe ulaştığı kaydedildi.
Yürütmeyi durdurma kararına rağmen açık tutulan satış ofisleri
Hukuki süreçlerin ve mahkeme kararlarının hiçe sayıldığı uygulamalar da raporda detaylandırıldı. Tınaztepe Mahallesi 624 ada 8 parselde uygulama imar planı notları "en çok 6 kat" yüksekliğe izin verirken, Ağustos 2023'te 3'ü yol kotu altı, 15'i üstü olmak üzere 18 kata izin veren ruhsat tanzim edildi. Raporda, söz konusu proje hakkında yargı tarafından verilmiş yürütmeyi durdurma kararı bulunmasına ve inşai faaliyetlerin durmasına karşın, ticari satış ofisinin halen açık durduğu bilgisine yer verildi.
Yanan orman arazisinde kaçak inşaat ve geriye dönük yasal kılıf
Doğancılar Köyü Belenkuyu Mevkii 122 ada 18 parselde yer alan kaçak yapılaşma süreci ise rapordaki en organize ihlal örneklerinden biri oldu. 2022 yılı uydu görüntülerinde parseldeki tek katlı eski yapının yıkılarak yerine 5 adet kaçak kütlenin temellerinin atıldığı görüldü. 2023 yılında Buca Belediyesi Yapı Kontrol Müdürlüğü'nce yapı tatil zaptı düzenlenmesine rağmen inşaatın durdurulmadığı ve kaba yapıların tamamlanarak peyzaj aşamasına getirildiği saptandı.
Sürecin en çarpıcı noktası ise Ağustos 2024'te yaşandı. Artık sahada bulunmayan eski yıkık bina adresi üzerinden İmar Kanunu kapsamındaki geçici 11. madde altyapı muafiyeti başvurusu yapıldı. Belediye Harita Müdürlüğü'nün aynı gün verdiği resmi yanıtla, mevcut olmayan bu yapı üzerinden 5 adet yeni kaçak kütleye geriye dönük yasal kılıf kazandırıldığı heyet tarafından açıkça rapora döküldü.
Dört kat sınırlı konut parsellerinde yükselen dev kütleler
Bilirkişi incelemeleri, Dumlupınar ve Tınaztepe mahallelerindeki 4 kat sınırlı konut alanlarında sistematik bir kat artırımı yapıldığını gösterdi. Bu kapsamda öne çıkan kat fazlası ruhsatlar ve ihlaller şu şekilde sıralandı:
-
Tınaztepe 8295/5 parselde 4 kat bitişik nizam sınırı bulunmasına karşın 16 katlı 168 dairelik bina inşa edildi ve bu binaya 2023 yılında yapı kullanma izin belgesi düzenlendi.
-
Tınaztepe 8331/5 parselde en çok 15 kat şartına aykırı şekilde 17 katlı ve 180 daireli bina yapılarak iskâna açıldı.
-
Dumlupınar 8130/2 ve 8130/3 parsellerde 4 kat iznine rağmen sırasıyla 10 ve 9 katlı binalar inşa edilerek kullanım izni verildi.
-
Tınaztepe 7368/1 parselde 2017 yılında 12 kat olan A ve B blok ruhsatları, 2024 yılındaki tadilat ruhsatlarıyla 15 kata yükseltildi.
-
Tınaztepe 7519/2 parselde 12,80 metrelik yükseklik sınırı aşılırken, inşaat bitmeden yapı kullanma izni verildiği iddiaları dosyada yer buldu.
-
Dumlupınar 10405/1 parselde 4 kat yerine 7 katlı bina tasarlandığı ve projedeki kış bahçelerinin odaya dönüştürüldüğü belgelendi.
Kırsal mahallelerdeki tarih ihlalleri ve sistem kayıtları
Rapor, kırsal mahallelerde uygulanan geçici altyapı muafiyetlerinde yasal tarih sınırlarının ihlal edildiğini kanıtladı. Mevzuat uyarınca ruhsatsız yapılar için 31 Aralık 2021, ruhsatlı yapılar için ise 1 Temmuz 2022 tarihi son sınır kabul edilirken; Zafer Mahallesi 888/8 ve 867/14 ile Kaynaklar Mahallesi 52188/66 parsellerindeki binaların bu tarihlerden sonra yapılmasına rağmen maddeden faydalandırıldığı görüldü.
Bunun yanı sıra İçişleri Bakanlığı'nın MAKS veri tabanında yapılan incelemelerde; 29 Ekim Mahallesi 826 ada 6 parsel ile 52092 ada 28 parseldeki boş arazilere önce "Diğer Yapı" kaydı girildiği, ardından "diğer yapıyı yapıya çevir" adımıyla kısa sürede kapı numarası ve bina ana girişi tanımlandığı tespit edildi. Yıldızlar Mahallesi'nde ise tarla vasfındaki araziye kurulan 400 metrekarelik sıva santrali için belediyece iki kez yapı tatil zaptı tutulmasına karşın tesisin çalışmaya devam ettiği kayıtlara geçti.
Emniyet fezlekesi ve 395 sayfalık teknik rapor doğrultusunda, soruşturmayı yürüten adli makamların önümüzdeki süreçte sorumlular hakkında hazırlayacağı iddianame merakla bekleniyor.
