Çeşme ve Karaburun kıyılarında geçen yaz yaşanan toplu orkinos ölümleri bu yıl yeniden gündeme geldi. ÇEŞÇEP tarafından yapılan açıklamada, geçen yıl aynı dönemde yaklaşık bin 500 ölü orkinosun kıyılara vurduğu ve balıklardan alınan numunelerin Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı laboratuvarlara gönderildiği hatırlatıldı. Ancak inceleme sonuçlarına ilişkin kamuoyunu aydınlatacak kapsamlı bir açıklama yapılmadığı belirtildi.
Araştırma bakteriye işaret etti
Dernek, Bursa Uludağ Üniversitesi Veteriner Fakültesinden bir araştırma ekibinin yürüttüğü ve 2026 yılında uluslararası hakemli “Frontiers in Cellular and Infection Microbiology” dergisinde yayımlanan çalışmaya dikkat çekti. Açıklamada, araştırmada orkinos ölümlerinin başlıca nedeni olarak “kapsüllü Lactococcus garvieae” isimli bakterinin tespit edildiği kaydedildi.
Söz konusu bakterinin deniz suyu sıcaklığının yaklaşık 15-16 derecenin üzerine çıkmasıyla etkili hale geldiği, Ege Denizi’nde yaz aylarında sıcaklığın 22-25 dereceye ulaşmasının hastalığın yayılmasına uygun ortam hazırladığı ifade edildi. Hastalığın önce kalp, karaciğer ve dalak gibi iç organları etkilediği; ilerleyen aşamalarda ise balıkların derisinde yaralar ve pul dökülmeleri görüldüğü aktarıldı.
Kirlilik ve sıcaklık etkisi
Açıklamada, orkinos çiftliklerinin yoğunlaştığı Gerence ve Ildır körfezlerinin su dolaşımının sınırlı olduğu görece kapalı alanlar olduğuna işaret edildi. Yemleme sırasında ortaya çıkan artıkların ve organik atıkların körfezlerde birikebildiği belirtilerek, araştırmada yem atıklarının hastalığı doğrudan bulaştırdığına yönelik kesin bir kanıt bulunmadığı vurgulandı.
Bununla birlikte artan deniz suyu sıcaklığı ile kirliliğin birleşmesinin, bakterinin güçlenmesine ve daha geniş bir alana yayılmasına dolaylı şekilde katkı sağlayabileceği değerlendirildi.
Ağlara çarpma ihtimali araştırılıyor
Serbest yaşayan orkinosların çiftliklerden sızan yemlere ulaşmak amacıyla kafeslere yaklaştığı ve bu sırada ağlara çarptığı yönündeki iddialara da değinildi. ÇEŞÇEP, bunun mekanik olarak mümkün olduğunu ancak incelenen balıklarda iddiayı kesin biçimde kanıtlayan bir bulguya henüz rastlanmadığını bildirdi.
Hastalık nedeniyle zayıflayan ve yön bulma yeteneğini kaybeden balıkların ağlara ya da kayalıklara çarpmasının, ölümleri ağırlaştıran ek bir etken olabileceği belirtildi.
Bakanlığa şeffaflık çağrısı
ÇEŞÇEP, ortaya çıkan tablonun ısınan deniz suyu, çiftliklerden kaynaklanan kirlilik ve hastalığa yol açan bakterinin birbirini beslemesi sonucunda oluştuğunu savundu.
Dernek, Tarım ve Orman Bakanlığı ile İzmir İl Tarım ve Orman Müdürlüğünü geçen yıl ve bu yıl alınan numunelerin sonuçlarını şeffaf biçimde paylaşmaya çağırdı. Bağımsız bilim insanlarının inceleme sürecine dahil edilmesini ve körfezlerdeki su kalitesinin düzenli olarak denetlenerek sonuçların kamuoyuna açıklanmasını isteyen ÇEŞÇEP, “Halkımız kıyıya vuran ölü ya da yaralı balıklara dokunmamalı ve bu balıkları kesinlikle tüketmemelidir” uyarısında bulundu.
