Türkiye'de yaklaşık 18 milyon emeklinin gözü kulağı 2027 yılı için hazırlanan yeni maaş düzenlemesine çevrildi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın yıl sonuna kadar emeklilerin ekonomik koşullarını iyileştirmeye yönelik yasal düzenleme yapılabileceğini açıklamasının ardından Ankara kulislerinde yeni formüller konuşulmaya başlandı. Özellikle 65 yaş sınırı, çalışan ve çalışmayan emeklilerin farklı değerlendirilmesi, seyyanen zam ve refah payı seçenekleri dikkat çekti. Masadaki önerilerin hayata geçirilmesi halinde emeklilere yönelik ilave desteklerin belirlenmesinde yalnızca mevcut maaş tutarı değil, yaş ve gelir koşulları da etkili olabilecek.
Emekli maaşlarında 65 yaş ayrımı gündemde
Yeni düzenleme kapsamında üzerinde durulan en dikkat çekici seçeneklerden biri, 65 yaşın üzerindeki emeklilere daha yüksek oranlı iyileştirme yapılması oldu. AK Parti kulislerinden edinilen bilgilere göre, 65 yaş altındaki emekliler ile daha ileri yaştaki emeklilerin ekonomik ihtiyaçlarının farklı olduğu değerlendirilerek yeni bir destek modeli üzerinde çalışılıyor. Bu yaklaşımın gerekçesi olarak 65 yaş altındaki emeklilerin bir bölümünün çalışarak ek gelir elde edebilmesi, ileri yaştaki emeklilerin ise çalışma hayatında kalma imkânlarının daha sınırlı olması gösteriliyor. Masadaki seçeneklerden birine göre 65 yaş üzerindeki emeklilere daha yüksek refah payı veya seyyanen artış sağlanabilecek. Yaş sınırının 60'a çekilmesi ihtimali de değerlendirilen alternatifler arasında bulunuyor. Ancak henüz kesinleşmiş bir yaş sınırı veya zam oranı bulunmuyor.
Çalışan ve çalışmayan emekliler ayrılacak mı?
Yeni modelde yalnızca yaşın değil, emeklinin çalışıp çalışmadığının da dikkate alınması gündemde. Bu kapsamda emekli olduktan sonra çalışmaya devam edenlerle yalnızca emekli aylığıyla geçinen vatandaşların farklı ihtiyaç gruplarında değerlendirilmesi planlanıyor. Üzerinde durulan seçeneklerden birine göre çalışma hayatına devam eden emeklilere daha sınırlı ilave destek sağlanırken, başka geliri bulunmayan emeklilere daha yüksek ek ödeme yapılabilecek. Ancak bu yaklaşımın bütün emeklilerin mevcut maaş artışlarına doğrudan uygulanıp uygulanmayacağı henüz açıklanmadı. Çalışan emeklilerin yasal enflasyon artışından mahrum bırakılmasına ilişkin kesinleşmiş bir karar bulunmuyor.
GETAD kapsamında yeni destek programı
Emekliler için gündeme gelen bir diğer önemli başlık ise Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) oldu. Yeni destek modelinin, özellikle düşük gelirli ve ekonomik açıdan daha dezavantajlı durumdaki emeklilere ilave katkı sağlaması üzerinde duruluyor. GETAD ile bağlantılı olarak değerlendirilen modelde emeklilerin yalnızca maaşlarına değil, genel ekonomik durumlarına göre de sınıflandırılması söz konusu olabilecek. Yaş, çalışma durumu, prim gün sayısı, ev sahibi olup olmama, ek gelir ve hane halkının toplam geliri gibi kriterlerin değerlendirmeye alınabileceği belirtiliyor. Böylece aynı miktarda emekli aylığı alan iki vatandaşın ihtiyaçları farklıysa, sağlanabilecek ilave desteklerin de farklılaşması ihtimali gündeme geliyor. Bununla birlikte GETAD üzerinden emeklilere yapılacak ödemelerin tutarları, başvuru koşulları ve uygulama takvimi henüz kesinleşmedi.
Seyyanen zam ve refah payı da masada
Emeklilerin merakla beklediği düzenlemede yalnızca yaş ve gelir kriterleri değil, ek maaş artışı seçenekleri de değerlendiriliyor. Ankara kulislerinde emeklilere enflasyon farkının yanı sıra refah payı verilmesi, belirli gruplara seyyanen zam yapılması ve en düşük emekli aylığının Hazine desteğiyle yükseltilmesi konuşuluyor. Refah payı seçeneğinin hayata geçirilmesi halinde, yasal maaş artışına ilave bir iyileştirme yapılması mümkün olabilecek. Seyyanen zam formülünde ise belirlenecek sabit tutarda artışın hangi emekli gruplarına uygulanacağı önem taşıyacak. Ancak hangi modelin tercih edileceği, bütün emeklileri kapsayıp kapsamayacağı ve bütçeye getireceği maliyet henüz netlik kazanmadı.
Ev sahibi olan ve olmayan emekli de değerlendirilebilir
Düzenlemeyle ilgili dikkat çeken başka bir seçenek de emeklilerin barınma ve geçim koşullarının dikkate alınması. Özellikle kira ödeyen ve emekli aylığı dışında düzenli geliri bulunmayan vatandaşların ekonomik durumunun ayrı değerlendirilmesi gündemde. Bu çerçevede ev sahibi olup olmama, ek gelir kaynakları ve hane gelirinin destek miktarı üzerinde etkili olabileceği belirtiliyor. Uygulamanın bu yönde şekillenmesi halinde düşük gelirli ve kira yükü altındaki emeklilere yönelik tamamlayıcı destekler öne çıkabilecek. Ancak kira yardımı veya belirli bir tutarda ek ödeme yapılacağına ilişkin kesinleşmiş bir karar henüz bulunmuyor.
Erdoğan yıl sonunu işaret etti: 2027 bütçesinde kaynak ayrılıyor
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Kabine Toplantısı'nın ardından yaptığı açıklamada emeklilerin yaşadığı ekonomik sorunların farkında olduklarını belirterek, 2027 yılı bütçesinde iyileştirmeye yönelik mali imkân oluşturulacağını duyurdu.
Erdoğan, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
"İnşallah 2027 bütçesinde başımızın tacı olan emeklilerimizin durumunu biraz daha iyileştirecek mali imkanları oluşturuyoruz. İhtiyaç duyulan yasal düzenlemeyi adalet ve hakkaniyet çerçevesinde TBMM'nin de takdiriyle sene sonuna kadar hayata geçirmeyi ümit ediyoruz."
Bu açıklamayla birlikte gözler yıl sonuna kadar hazırlanabilecek yasal düzenlemeye ve Türkiye Büyük Millet Meclisi'ndeki görüşmelere çevrildi.
Yeni emekli düzenlemesi ne zaman yürürlüğe girecek?
Emeklilere yönelik yeni destek modelinin 1 Ocak 2027 tarihinden itibaren uygulanabilecek şekilde hazırlanması gündemde bulunuyor. Ancak düzenlemenin yürürlüğe girebilmesi için çalışmaların tamamlanması, gerekli yasal değişikliklerin TBMM'de kabul edilmesi ve ilgili düzenlemelerin resmiyet kazanması gerekiyor. Önümüzdeki süreçte emekli maaşlarına yapılacak enflasyon artışının yanı sıra refah payı, seyyanen zam ve gelir tamamlayıcı desteklerin nasıl şekilleneceği takip edilecek. Özellikle 65 yaş üstündeki emekliler, yalnızca emekli aylığıyla geçinenler ve en düşük maaş grubundaki vatandaşlar için farklı seçeneklerin değerlendirilmesi, 2027 yılı düzenlemesine yönelik beklentileri artırdı. Şu an için 65 yaş üstüne daha yüksek zam yapılması, çalışan ve çalışmayan emeklilerin farklı desteklerden yararlanması veya GETAD kapsamında ek ödeme verilmesi kesinleşmiş değil. Nihai kapsam, ödeme tutarları ve başvuru şartları resmî düzenlemeyle belli olacak.
