SEMİ TEKTAŞ/ Aliağa'da bulunan HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'nda meydana gelen ve en az 19 işçinin hayatını kaybettiği patlamanın ardından adli süreçle ilgili tartışmalar sürüyor. Olay kapsamında gözaltına alınan 11 kişiden 9'u tutuklanırken, ev hapsi kararıyla serbest bırakılan iki kişiden birinin fabrika sahibi Mehmet Rüştü Başaran olması tepkilere neden oldu. Emek Partisi (EMEP) İzmir İl Örgütü, yaptığı açıklamada Başaran'ın ev hapsiyle serbest bırakılmasını eleştirerek tutuklanmasını istedi. Açıklamada, facianın yalnızca fabrikadaki ihmallerle sınırlı olmadığı, yıllardır süren denetimsizlik ve iş güvenliği eksikliklerinin de sorgulanması gerektiği savunuldu.
“Patron evine gönderildi”
Patlamada hayatını kaybeden işçilerin ailelerinin Adli Tıp Kurumu önünde yakınlarından gelecek haberleri beklediğine dikkat çekilen açıklamada, bazı işçilerin kimliklerinin henüz belirlenemediği ifade edildi. Ailelerin cenazelerine ulaşmak için DNA testlerinin sonuçlarını beklediği belirtilerek fabrika sahibinin ev hapsiyle serbest bırakılmasına tepki gösterildi.
Emek Partisi İzmir İl Örgütü, “Aileler günlerdir Adli Tıp kapısında bekliyor. Yakınlarını ancak DNA ile tanıyabilecekler ve bazı işçilerin kimliği hâlâ belirlenemedi. Çocuklar babalarının, anneler oğullarının cenazesini beklerken bu ölümlerin asıl sorumlusu patron evine gönderildi” ifadelerini kullandı.
Geçmişteki mahkûmiyet kararını hatırlattılar
Açıklamada Mehmet Rüştü Başaran'ın geçmişte de iş kazaları nedeniyle yargılandığı hatırlatıldı. Başaran'ın, 2017 yılında bir işçinin hayatını kaybettiği LPG tankeri patlaması nedeniyle yaklaşık altı ay önce 4 yıl 10 ay hapis cezasına çarptırıldığı öne sürüldü. Buna rağmen fabrikaların faaliyetlerinin sürdüğünü belirten parti, geçmişte yaşanan olaylardan gerekli derslerin çıkarılmadığını savundu.
Açıklamada, “Mahkûm edilen patron fabrikalarının başında kalmaya devam etti. Aradan altı ay geçmeden fabrikasında, şu anki belirlemelere göre en az 19 işçi daha hayatını kaybetti. Şimdi ona yine evinin kapısı açılıyor, ‘Sen evine git’ deniyor” denildi.
“Daha fazla kâr hesabının sonucu”
HABAŞ'taki facianın arkasında daha fazla kâr elde etme anlayışının bulunduğunu savunan Emek Partisi, fabrikada bakım süreçlerinin ertelendiğini, deneyimli işçilerin işten çıkarıldığını ve yerlerine yeterli eğitim verilmeden daha düşük ücretlerle yeni çalışanların alındığını ileri sürdü. Taşeron çalışma sisteminin de işçilerin güvencesiz koşullarda çalışmasına neden olduğu belirtildi.
Açıklamada, “Ertelenen her bakım, bu fabrikaya yıllarca emek verdikten sonra ücreti biraz yükseldiği için kapı önüne konulan her deneyimli işçi, onun yerine asgari ücretle ve eğitim verilmeden işe sokulan her yeni işçi ve taşeron eliyle ucuzlatılan her emek patronun kasasına kâr olarak yazıldı. Bu hesabın bedelini ise işçi kardeşlerimiz canlarıyla ödedi” ifadelerine yer verildi.
Patlamada hayatını kaybeden işçilerden birinin fabrikada işe başlayalı henüz iki saat olduğunu belirten parti, iş güvenliği ve eğitim süreçlerinin de ayrıntılı biçimde araştırılmasını istedi.
İktidara teşvik ve denetim eleştirisi
Emek Partisi İzmir İl Örgütü, HABAŞ'ın geçmişindeki iş kazalarına rağmen fabrikaya yönelik kamu denetimlerinin yetersiz kaldığını savundu. Açıklamada, işçi ölümleri yaşanırken fabrikaya teşvik belgeleri verildiği, kamu kaynaklarının aktarıldığı ve işverenin ödüllendirildiği ileri sürüldü.
Parti, “Bu cehennem yıllardır göz göre göre büyüdü. Ölümler birbirini izlerken HABAŞ'a teşvik belgeleri imzalandı, kasasına kamu kaynağı aktarıldı, kürsülerde ödüller verildi. İşçiler ölürken patronu ödüllendiren iktidar bu katliamın ortağıdır” değerlendirmesinde bulundu.
İki maddelik talep: Patron tutuklansın, kamu görevlileri hesap versin
Açıklamanın sonunda Mehmet Rüştü Başaran'ın tutuklanması ve işçilerin ölümünden birinci derecede sorumlu olduğu iddiasıyla yargılanması talep edildi. Ayrıca yıllardır fabrikadaki çalışma koşullarını denetlemediği ve yaşanan ölümlere göz yumduğu öne sürülen kamu görevlilerinin de hesap vermesi istendi. Emek Partisi İzmir İl Örgütü'nün talepleri şöyle sıralandı: Mehmet Rüştü Başaran derhal tutuklansın ve 19 işçinin ölümünün birinci sorumlusu olarak yargılansın. Yıllardır HABAŞ'ı denetlemeyen, ölümlere göz yuman kamu yetkilileri de hesap versin.
“Bu dava bütün işçilerin davasıdır”
HABAŞ'taki facianın ardından yürütülen soruşturmanın ve açılacak davaların takipçisi olacaklarını belirten parti, geçmişteki iş cinayetlerinde yaşanan yargı süreçlerine de dikkat çekti. Açıklamada, etkin bir mücadele yürütülmemesi halinde davanın zaman içerisinde unutulabileceği ve sorumluların göstermelik cezalarla kurtulabileceği uyarısı yapıldı.
Emek Partisi İzmir İl Örgütü, “HABAŞ'ta katledilen işçilerin davası yalnızca ailelerinin davası değildir. Bu dava, Aliağa'nın fabrikalarında ve limanlarında her sabah ‘Bugün başımıza bir şey gelecek mi?’ korkusuyla işe giden işçilerin davasıdır. Emeğiyle geçinen herkes bu davanın tarafıdır” ifadelerini kullandı.
Parti, bütün işçileri, sendikaları, meslek odalarını ve emekten yana olan kesimleri HABAŞ'ta hayatını kaybeden işçilerin davasını sahiplenmeye çağırdı.
