Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesiyle milyonlarca kişi emeklilik hakkına kavuşurken, geçmiş yıllara ait sigorta kayıtlarıyla ilgili hukuki uyuşmazlıklar devam ediyor. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, çocuk yaşta babasının yanında çalıştığı dönemi sigorta başlangıcı olarak kabul ettirmek isteyen bir vatandaşın açtığı davada önemli bir karara imza attı. Yüksek Mahkeme, 18 yaşından önce yapılan sigorta girişinin emeklilik hesabında her durumda başlangıç tarihi olarak kabul edilemeyeceğini belirterek, yerel mahkemenin emekli aylığı bağlanmasına yönelik kararını bozdu. Kararda hem fiili çalışmanın ispatlanması hem de sigortalılık süresinin doğru hesaplanması gerektiği vurgulandı.
Babasının yanında çalıştı, emeklilik başvurusu reddedildi
Hukuki süreç, Mart 2023'te EYT düzenlemesinin yürürlüğe girmesinin ardından emeklilik başvurusunda bulunan bir vatandaşın Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından olumsuz yanıt almasıyla başladı. Davacı, 12 Mayıs 1998 ile 25 Temmuz 1998 tarihleri arasında babasına ait iş yerinde çalıştığını ve bu döneme ilişkin 68 günlük sigorta kaydının bulunduğunu belirterek söz konusu hizmetin emeklilik hesabına dahil edilmesini istedi. Ancak SGK, 18 yaşından önce anne veya babaya ait iş yerlerinde gerçekleştirilen çalışmaların sigortalı kabul edilebilmesi için özel hukuki koşulların yerine getirilmesi gerektiğini savundu. Kurum ayrıca işe giriş bildirgesinin tek başına fiili çalışmayı kanıtlamadığını, iş yerinin ilgili döneme ait kayıtlarının incelenmesi gerektiğini belirterek emeklilik talebini reddetti.
Mahkeme emeklilik hakkı verdi, SGK itiraz etti
SGK'nın ret kararının ardından yargıya başvuran vatandaş, 1998 yılında başlayan sigortalılığının dikkate alınmasını ve EYT kapsamında emeklilik hakkının tanınmasını talep etti. Davayı inceleyen ilk derece mahkemesi, başvuruyu haklı bularak davacının 3 Mart 2023 tarihi itibarıyla yaşlılık aylığı almaya hak kazandığına ve 1 Nisan 2023 tarihinden itibaren kendisine emekli maaşı ödenmesi gerektiğine karar verdi. SGK'nın karara yaptığı istinaf başvurusu Bölge Adliye Mahkemesi tarafından reddedildi. Bunun üzerine Kurum, kararı temyiz ederek dosyayı Yargıtay'a taşıdı.
Yargıtay'dan emeklilik kararına bozma
Dosyayı inceleyen Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, yerel mahkemenin eksik araştırmaya dayanarak karar verdiğini tespit etti. Yüksek Mahkeme, sigortalı sayılabilmek için yalnızca işe giriş bildirgesinin bulunmasının yeterli olmadığını, hizmet akdinin ve gerçek çalışmanın somut delillerle ortaya konulması gerektiğini vurguladı. Davacının babasına ait iş yerinden 68 günlük sigorta bildirimi yapılmış olmasına rağmen iş yerinin sicil bilgileri ve dönem bordrolarının dosyada bulunmadığına dikkat çekildi. Yargıtay, çalışmanın gerçekten gerçekleşip gerçekleşmediğinin belirlenmesi için aynı dönemde iş yerinde görev yapan kişilerin tespit edilerek dinlenmesini, gerekli görülmesi halinde komşu iş yerlerinin çalışanları ve sahiplerinin de tanıklığına başvurulmasını istedi.
18 yaşından önce sigorta girişi olanlar dikkat!
Kararın en önemli bölümünü, 18 yaşından önce başlayan sigortalılığın emeklilik hesabına nasıl yansıtılacağı oluşturdu. Yargıtay, 506 sayılı Kanun'un ilgili hükümleri kapsamında 1 Nisan 1981 tarihinden sonra ilk kez uzun vadeli sigorta kollarına tabi olan ve 18 yaşından küçük bulunan kişilerin sigortalılık sürelerinin kural olarak 18 yaşını doldurdukları tarihte başlamış kabul edildiğini hatırlattı. Buna karşılık 18 yaşından önceki fiili çalışmaların prim ödeme gün sayısında dikkate alınabilmesi mümkün bulunuyor. Dolayısıyla sigorta giriş tarihi, prim ödeme gün sayısı ve sigortalılık süresinin başlangıcı her durumda aynı şekilde değerlendirilmiyor. Özellikle EYT kapsamında 25 yıllık sigortalılık süresini tamamlamak isteyen vatandaşlar açısından bu ayrım büyük önem taşıyor.
25 yıllık süre 2024'te doluyormuş!
Yargıtay'ın kararında dikkat çeken bir diğer ayrıntı ise emeklilik süresinin hesaplanmasında yapılan hata oldu. Davacının 12 Mayıs 1998 tarihli sigorta girişine rağmen 18 yaşını doldurduğu 11 Ağustos 1999 tarihinin sigortalılık süresinin başlangıcı olarak esas alınması gerektiği belirtildi. Buna göre emeklilik için gerekli 25 yıllık sigortalılık süresi ancak 11 Ağustos 2024 tarihinde tamamlanıyordu. Ancak ilk derece mahkemesi bu ayrıntıyı dikkate almadan davacının 2023 yılında emeklilik hakkı kazandığına hükmetmişti. Yargıtay, sigortalılık süresinin tamamlanmadığı tarihten itibaren emekli aylığı bağlanmasını hukuka aykırı bularak kararı oy birliğiyle bozdu.
Aile şirketinde sigortalı olanların emekliliği iptal mi edilecek?
Yargıtay'ın verdiği karar, anne veya babasına ait iş yerinde sigortalı olarak çalışan herkesin emekliliğinin iptal edileceği anlamına gelmiyor. Ancak aile işletmelerinde özellikle çocuk yaşta yapılan sigorta girişlerinin gerçek bir çalışma ilişkisine dayanıp dayanmadığının araştırılması gerektiğini ortaya koyuyor. Bu tür uyuşmazlıklarda yalnızca işe giriş bildirgesinin bulunması yeterli kabul edilmeyebiliyor. Çalışmanın gerçekleştiği döneme ait bordrolar, prim kayıtları, hizmet akdi ve tanık ifadeleri birlikte değerlendiriliyor. Ayrıca 18 yaşından önceki çalışmaların sigortalılık süresine etkisi, kişinin ilk sigortalı olduğu tarih ve tabi bulunduğu mevzuata göre farklılık gösterebiliyor.
EYT'liler için sigorta başlangıcı neden önemli?
Mart 2023'te yürürlüğe giren EYT düzenlemesi, 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalı olan kişilerin belirli koşullarla yaş şartı aranmadan emekli olmasının önünü açtı. Ancak düzenleme, emeklilik için gereken prim gün sayısı ve sigortalılık süresi koşullarını tamamen ortadan kaldırmadı. Bu nedenle sigorta başlangıç tarihi, özellikle SSK kapsamında emeklilik başvurusu yapan vatandaşlar açısından belirleyici olmaya devam ediyor. 18 yaşından önce sigortalı olan kişilerde ise ilk işe giriş tarihiyle sigortalılık süresinin başlangıcı arasındaki fark, emekli aylığına hak kazanılacak tarihi etkileyebiliyor. Yargıtay'ın son kararı da bu hesaplamaların yalnızca sigorta giriş bildirgesine bakılarak yapılamayacağını gösteriyor.
Emeklilik hakkı yeniden değerlendirilecek
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, davacının babasına ait iş yerinde gerçekten çalışıp çalışmadığının yeterince araştırılmadığı ve sigortalılık süresinin hatalı hesaplandığı gerekçesiyle ilk derece mahkemesinin kararını bozdu. Böylece davacıya 1 Nisan 2023 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanmasına ilişkin mahkeme kararı ortadan kaldırılmış oldu. Dosyada fiili çalışma koşulları ve emeklilik için gerekli süreler yeniden değerlendirilecek. Karar, özellikle 18 yaşından önce aile işletmelerinde sigorta girişi yapılan ve bu kayıtları EYT kapsamında emeklilik hesabında kullanan vatandaşlar için önemli bir hukuki gelişme olarak öne çıktı.





