KAZİM BOZKURT/İzmir'in Gaziemir ilçesinde, doğaya salınması büyük çevresel felaketlere yol açabilen elektronik atıklar ve endüstriyel hurdalar artık "kentsel madencilik" anlayışıyla yeniden hayat bulacak. Şirket tarafından Fatih Mahallesi Sanayi Caddesi üzerinde, 740 metrekarelik kapalı bir alanda kurulması planlanan geri dönüşüm ve ön işlem tesisi için beklenen çevresel onay çıktı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, sunulan Proje Tanıtım Dosyasını (PTD) detaylıca değerlendirerek tesise 'ÇED Olumlu' kararı verdi.
Karar, bölgedeki sanayi kuruluşlarından ve yurttaşlardan toplanacak devasa boyuttaki hurda ve atıkların, çevreye zarar vermeden ayrıştırılmasının önünü açtı. Yılda 300 gün ve günde iki vardiya halinde çalışması planlanan tesis, yalnızca bir geri dönüşüm merkezi olmanın ötesinde, doğal kaynakların korunmasını hedefleyen modern bir sıfır atık üssü olarak tasarlandı.
Yılda 45 bin ton atığa yeni hayat
Tesisin kapasitesi ve işleyeceği atık grupları, çevresel sürdürülebilirlik açısından kritik bir eşiği temsil ediyor. Onaylanan projeye göre tesiste yılda 4 bin 800 ton elektronik atık (AEEE), 9 bin 600 ton yağsız kablo ve 30 bin ton tehlikesiz atık toplama-ayırma işlemi yapılacak. Eski televizyonlardan bozuk bilgisayar devre kartlarına, ömrünü tamamlamış ev aletlerinden endüstriyel metal hurdalarına kadar birçok materyal, manuel söküm ve fiziksel kırma işlemlerinden geçirilecek. Özellikle bakır, bronz, pirinç ve alüminyum gibi demir dışı metaller, sanayinin hammadde açığını kapatmak üzere ayrıştırılacak. Elde edilen plastik ve cam gibi yan ürünler de lisanslı tesislere gönderilerek yeniden üretime dahil edilecek.
Tehlikeli bileşenler için hassas ayrıştırma
Elektronik atıkların parçalanması sırasında ortaya çıkabilecek kurşun, cıva veya asbest gibi tehlikeli maddeler, projenin en hassas noktalarından birini oluşturuyordu. Ancak onaylanan dosyadaki mühendislik çözümleri, bu riskleri minimize etmeyi hedefliyor. Tesise kabul edilen atıklar, radyasyon ölçüm cihazlarından geçirildikten sonra işleme alınacak. Poliklorlü bifenil (PCB) içeren kapasitörler, cıvalı anahtarlar ve asbestli bileşenler gibi riskli parçalar, özel önlemlerle sökülerek çevre lisanslı bertaraf merkezlerine sevk edilecek. Tesis içindeki geri dönüşüm işlemleri tamamen kapalı alanlarda yürütülecek. Elektronik kırma makinelerinde kullanılacak kapalı devre sistemler, siklon torba filtreler ve azotlu söndürme mekanizmaları sayesinde tehlikeli toz ve gazların atmosfere karışması engellenecek.
Doğal kaynakların tükenmesine karşı alternatif
Günümüzde maden ocaklarından çıkarılan cevherlerin işlenmesi, ciddi bir karbon ayak izi ve doğa tahribatı yaratıyor. Gaziemir'deki bu yeni tesis ise kentsel madencilik felsefesini benimseyerek, şehirlerde atık halinde biriken metalleri yeni birer maden rezervi olarak görüyor. Devre kartlarından elde edilecek değerli metaller ve kablolardan sıyrılacak bakır, doğadan yeni bir çıkarım yapılmasına gerek kalmadan sanayinin hizmetine sunulacak. Yaklaşık 5,2 milyon liralık yatırımla hayata geçecek tesis, bölgedeki kayıt dışı ve sağlıksız hurdacılık faaliyetlerinin önüne geçilmesine de yardımcı olacak. Proje kapsamında makine ve ekipman alımları, nakliye ve montaj süreçleri yerel ekonomiye de hareketlilik getirecek. Radyasyon dedektörlerinden metal kesicilere, kablo sıyırma makinelerinden vibratör elek sistemine kadar birçok ileri teknoloji cihazın kullanılacağı tesiste, atıkların kaynağından nihai bertarafına kadar olan tüm süreç dijital olarak kayıt altına alınacak. Bu sayede atık takibinde şeffaflık sağlanırken, çevre kirliliğinin önlenmesi de garanti altına alınacak.
