Türkiye'de yıllardır devam eden iç göç hareketleri, şehirlerin nüfus yapısını önemli ölçüde değiştirdi. İş olanakları, eğitim, sanayi yatırımları ve yaşam koşulları nedeniyle milyonlarca vatandaş doğduğu veya nüfusa kayıtlı olduğu şehirden farklı bir ilde yaşamını sürdürüyor. Özellikle İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa ve Kocaeli gibi büyükşehirler, Türkiye'nin farklı bölgelerinden yoğun göç alıyor. Peki, herkes yaşadığı şehirden ayrılıp nüfusa kayıtlı olduğu memlekette yaşamaya başlasaydı Türkiye'nin en kalabalık illeri hangileri olurdu? TÜİK'in nüfusa kayıtlı olunan il verilerinden hareketle hazırlanan karşılaştırma, alışılmış nüfus sıralamasını değiştiren sonuçlar ortaya koydu.
İzmir'in nüfusu 2 milyonun altına düşerdi
Türkiye'nin en kalabalık üçüncü ili olan İzmir, nüfusa kayıtlı olunan il esas alındığında dokuzuncu sıraya geriliyor. Araştırmada yer alan verilere göre Türkiye genelinde İzmir nüfusuna kayıtlı 1 milyon 943 bin 223 kişi bulunuyor. Bu rakam, İzmir'de yaşayan toplam nüfusun oldukça altında kalıyor. Türkiye'nin farklı illerinden göç alan İzmir'de yaşayanların önemli bir bölümü başka şehirlerin nüfus kütüklerine kayıtlı. Herkesin kendi nüfusuna kayıtlı olduğu ilde yaşadığı varsayımında ise İzmir'in nüfusu 2 milyonun altına inerken kent, Türkiye'nin en kalabalık ilk 10 ili arasındaki yerini koruyor.
İstanbul zirveyi kaybediyor!
Türkiye'nin açık ara en kalabalık şehri olan İstanbul, nüfusa kayıtlı olunan il sıralamasında beklenmedik biçimde üçüncü sıraya geriliyor. Verilere göre Türkiye genelinde İstanbul nüfusuna kayıtlı 2 milyon 603 bin 870 kişi bulunuyor. İstanbul'un önüne ise Şanlıurfa ve Konya geçiyor. Bu sonuç, İstanbul'un mevcut nüfusunun ne kadar büyük bölümünün Türkiye'nin diğer illerine kayıtlı vatandaşlardan oluştuğunu ortaya koyuyor. Özellikle iş, eğitim ve ticaret amacıyla İstanbul'a yönelen göç hareketleri, kentin nüfus büyüklüğünde belirleyici rol oynuyor.
Türkiye'nin en kalabalık ili Şanlıurfa olurdu
Herkesin nüfusa kayıtlı olduğu şehirde yaşadığı varsayıldığında Türkiye'nin en kalabalık ili Şanlıurfa oluyor. Ülke genelinde Şanlıurfa nüfusuna kayıtlı kişi sayısı 3 milyon 205 bin 103'e ulaşıyor. Şanlıurfa'yı 2 milyon 702 bin 482 kişiyle Konya takip ediyor. İstanbul ise 2 milyon 603 bin 870 kişiyle üçüncü sırada bulunuyor. Dördüncü sıraya 2 milyon 486 bin 449 kişiyle Diyarbakır yerleşirken Ankara 2 milyon 75 bin 894 kişiyle beşinci sırada kalıyor.
Ege illerinde tablo nasıl değişiyor?
Araştırmada Ege Bölgesi'ndeki şehirlerin nüfusa kayıtlı kişi sayıları da dikkat çekiyor. İzmir, 1 milyon 943 bin 223 kişiyle bölgedeki en yüksek rakama sahip il olurken Manisa 1 milyon 423 bin 251 kişiyle Türkiye genelinde 21'inci sırada yer alıyor. Afyonkarahisar'ın nüfusa kayıtlı kişi sayısı 1 milyon 168 bin 259, Denizli'nin 979 bin 694, Aydın'ın 943 bin 411, Kütahya'nın 735 bin 694, Muğla'nın 667 bin 264 ve Uşak'ın 416 bin 821 olduğu görülüyor. Özellikle İzmir, Aydın ve Muğla gibi göç alan illerin mevcut nüfus büyüklükleri ile nüfusa kayıtlı kişi sayıları arasındaki farklılık, bölgedeki nüfus hareketliliğini ortaya koyuyor.
İşte herkes memleketinde yaşasaydı Türkiye'nin en kalabalık 20 ili
Nüfusa kayıtlı olunan il esas alındığında Türkiye'nin en kalabalık 20 ili şöyle sıralanıyor:
| Sıra | İl | Nüfusa kayıtlı kişi sayısı |
|---|---|---|
| 1 | Şanlıurfa | 3.205.103 |
| 2 | Konya | 2.702.482 |
| 3 | İstanbul | 2.603.870 |
| 4 | Diyarbakır | 2.486.449 |
| 5 | Ankara | 2.075.894 |
| 6 | Samsun | 2.032.154 |
| 7 | Sivas | 1.988.289 |
| 8 | Erzurum | 1.987.876 |
| 9 | İzmir | 1.943.223 |
| 10 | Hatay | 1.895.656 |
| 11 | Bursa | 1.854.212 |
| 12 | Adana | 1.830.974 |
| 13 | Gaziantep | 1.830.380 |
| 14 | Mardin | 1.800.184 |
| 15 | Van | 1.707.753 |
| 16 | Kahramanmaraş | 1.663.566 |
| 17 | Ordu | 1.602.426 |
| 18 | Trabzon | 1.586.303 |
| 19 | Kayseri | 1.528.825 |
| 20 | Malatya | 1.423.293 |
Anadolu şehirleri üst sıralara yükseliyor
Nüfusa kayıtlı olunan il verileri, özellikle Anadolu şehirlerinin Türkiye'nin farklı bölgelerine verdiği göçün büyüklüğünü gösteriyor. Sivas'ın yaklaşık 2 milyon, Erzurum'un yine yaklaşık 2 milyon ve Samsun'un 2 milyonun üzerinde nüfusa kayıtlı kişiye sahip olması dikkat çekiyor. Bu illerin mevcut yerleşik nüfuslarıyla nüfusa kayıtlı vatandaş sayıları arasındaki farklılık, yıllar içerisinde gerçekleşen göçün önemli bir göstergesi olarak değerlendiriliyor. Özellikle İstanbul, Ankara ve İzmir'e yerleşen Anadolu kökenli nüfus, büyükşehirlerin bugünkü demografik yapısını oluşturuyor.
Türkiye'nin en az nüfusa kayıtlı ili Yalova
Listenin son sırasında ise Yalova bulunuyor. Türkiye genelinde Yalova nüfusuna kayıtlı kişi sayısı 131 bin 80 olarak hesaplanıyor. Yalova'yı 256 bin 768 kişiyle Tunceli, 271 bin 776 kişiyle Bilecik ve 288 bin 939 kişiyle Bayburt takip ediyor. Bartın, Kilis, Karabük, Iğdır ve Hakkari de nüfusa kayıtlı kişi sayısının görece düşük olduğu iller arasında yer alıyor.
İşte 81 ilin tamamının nüfus sıralaması
Türkiye genelinde nüfusa kayıtlı olunan il esas alındığında 81 ilin sıralaması şöyle oluşuyor:
| Sıra | İl | Kişi sayısı |
|---|---|---|
| 1 | Şanlıurfa | 3.205.103 |
| 2 | Konya | 2.702.482 |
| 3 | İstanbul | 2.603.870 |
| 4 | Diyarbakır | 2.486.449 |
| 5 | Ankara | 2.075.894 |
| 6 | Samsun | 2.032.154 |
| 7 | Sivas | 1.988.289 |
| 8 | Erzurum | 1.987.876 |
| 9 | İzmir | 1.943.223 |
| 10 | Hatay | 1.895.656 |
| 11 | Bursa | 1.854.212 |
| 12 | Adana | 1.830.974 |
| 13 | Gaziantep | 1.830.380 |
| 14 | Mardin | 1.800.184 |
| 15 | Van | 1.707.753 |
| 16 | Kahramanmaraş | 1.663.566 |
| 17 | Ordu | 1.602.426 |
| 18 | Trabzon | 1.586.303 |
| 19 | Kayseri | 1.528.825 |
| 20 | Malatya | 1.423.293 |
| 21 | Manisa | 1.423.251 |
| 22 | Mersin | 1.409.834 |
| 23 | Tokat | 1.399.393 |
| 24 | Çorum | 1.331.917 |
| 25 | Ağrı | 1.283.450 |
| 26 | Balıkesir | 1.276.093 |
| 27 | Antalya | 1.255.834 |
| 28 | Yozgat | 1.246.902 |
| 29 | Adıyaman | 1.220.603 |
| 30 | Afyonkarahisar | 1.168.259 |
| 31 | Giresun | 1.159.815 |
| 32 | Kastamonu | 1.077.670 |
| 33 | Sakarya | 1.030.639 |
| 34 | Kars | 1.016.817 |
| 35 | Muş | 1.015.358 |
| 36 | Denizli | 979.694 |
| 37 | Aydın | 943.411 |
| 38 | Elazığ | 942.972 |
| 39 | Bitlis | 890.517 |
| 40 | Batman | 888.122 |
| 41 | Siirt | 870.385 |
| 42 | Rize | 782.658 |
| 43 | Eskişehir | 754.969 |
| 44 | Şırnak | 745.421 |
| 45 | Zonguldak | 735.830 |
| 46 | Kütahya | 735.694 |
| 47 | Sinop | 716.440 |
| 48 | Osmaniye | 715.300 |
| 49 | Kocaeli | 692.930 |
| 50 | Çankırı | 686.967 |
| 51 | Niğde | 678.344 |
| 52 | Muğla | 667.264 |
| 53 | Amasya | 655.598 |
| 54 | Erzincan | 643.919 |
| 55 | Aksaray | 602.971 |
| 56 | Bingöl | 595.180 |
| 57 | Kırşehir | 585.776 |
| 58 | Tekirdağ | 566.243 |
| 59 | Isparta | 564.561 |
| 60 | Çanakkale | 555.158 |
| 61 | Ardahan | 553.697 |
| 62 | Nevşehir | 546.494 |
| 63 | Kırıkkale | 542.951 |
| 64 | Edirne | 500.733 |
| 65 | Gümüşhane | 458.887 |
| 66 | Artvin | 450.989 |
| 67 | Bolu | 448.482 |
| 68 | Kırklareli | 441.582 |
| 69 | Düzce | 439.196 |
| 70 | Uşak | 416.821 |
| 71 | Karaman | 397.223 |
| 72 | Burdur | 378.437 |
| 73 | Hakkari | 369.399 |
| 74 | Iğdır | 366.827 |
| 75 | Karabük | 353.343 |
| 76 | Kilis | 351.806 |
| 77 | Bartın | 344.965 |
| 78 | Bayburt | 288.939 |
| 79 | Bilecik | 271.776 |
| 80 | Tunceli | 256.768 |
| 81 | Yalova | 131.080 |
İzmir'in nüfusu neden bu kadar farklı?
İzmir'in mevcut nüfusu ile İzmir nüfusuna kayıtlı kişi sayısı arasındaki farklılığın temelinde kentin uzun yıllardır göç alması bulunuyor. Sanayi, ticaret, turizm, eğitim ve hizmet sektörlerinde sunduğu iş olanakları, Türkiye'nin farklı bölgelerinden vatandaşların İzmir'e yerleşmesinde etkili oluyor. Özellikle Ege Bölgesi'nin diğer illerinden ve Anadolu'nun çeşitli şehirlerinden gelen nüfus, İzmir'in demografik yapısında önemli yer tutuyor. Bu nedenle kentte yaşayan milyonlarca kişi, nüfus kütüğünde başka bir ile kayıtlı bulunuyor.
Herkes memleketine dönseydi Türkiye nasıl değişirdi?
Herkesin nüfusa kayıtlı olduğu ilde yaşaması varsayımı, Türkiye'nin mevcut nüfus dağılımıyla oldukça farklı bir tablo ortaya koyuyor. İstanbul üçüncü sıraya gerilerken Şanlıurfa, Konya, Diyarbakır, Samsun, Sivas ve Erzurum gibi şehirler üst sıralara yükseliyor. İzmir ise 1 milyon 943 bin 223 kişiyle Türkiye'nin dokuzuncu en kalabalık ili oluyor. Ancak bu çalışma gerçek bir nüfus hareketini veya geleceğe ilişkin bir göç tahminini göstermiyor. Veriler yalnızca vatandaşların nüfusa kayıtlı olduğu iller esas alınarak hazırlanan varsayımsal bir dağılımı ifade ediyor.





