İzmir’in köklü eğitim kurumlarından Buca İnci-Özer Tırnaklı Fen Lisesi, çevre duyarlılığı ile bilimsel üretkenliği harmanlayan örnek bir inovasyon çalışmasına imza attı. Okulun kimya öğretmeni Bekir Değirmenci liderliğinde bir araya gelen 9'uncu sınıf öğrencileri Nisa Taş, Yiğit Uyar, Taha Güngör ve Ceren Beyaztaş, teknoloji çöplüğüne dönecek olan cihazları okul laboratuvarı için hayati bir eğitim aracına dönüştürmeyi başardı. Okul bünyesindeki bazı mikroskopların bozulması ve yeni cihaz tedarik maliyetlerinin yüksek olması üzerine harekete geçen bilim ekibi, aralık ayı sonunda başlattıkları zorlu süreci mayıs ayında başarıyla tamamladı.
Projenin lojistik ve malzeme toplama evresi, tam bir saha araştırması şeklinde yürütüldü. Öğretmen ve öğrencilerden oluşan ekip, kış aylarının zorlu hava şartlarına aldırış etmeden sanayi sitelerini ve mahalle hurdacılarını tek tek gezerek kullanılmaz durumdaki cihazları topladı. Ev ev dolaşarak vatandaşların kullanmadığı elektronik eşyaları sorgulayan, okulun depolarındaki eski güvenlik kameralarını sökerek lens takımlarını çıkaran gençler, tam anlamıyla bir döküm analizi gerçekleştirdi. Ekipteki her öğrencinin tasarım, üretim ve yazılım alanlarında farklı sorumluluklar üstlendiği bu beş aylık kolektif çalışma, çöpe giden plastik ve metallerin laboratuvarda nasıl hayat bulabileceğini kanıtladı.
Elektronik çöpler yazılım desteğiyle akıllı cihaza dönüştü
Geliştirilen akıllı mikroskop, yapımında kullanılan malzemelerin niteliği ve işlevsel özellikleri bakımından tam bir mühendislik harikası olarak dikkat çekiyor. Öğrenciler cihazın gövdesini ve optik taşıyıcı mekanizmasını oluştururken pet bardak, eski çerçeve camları, bozulmuş üç boyutlu yazıcıların motorları ve DVD yazıcıların içinden çıkan hassas kızak sistemleri ile mercekleri bir araya getirdi. Atık bir güvenlik kamerası lensi ve entegre edilen kamera modülü sayesinde, incelenen maddelerden elde edilen anlık görüntüler doğrudan bilgisayar ekranına aktarıldı.
Okullarda kullanılan geleneksel laboratuvar ekipmanlarının çok çabuk yıprandığını ve manuel odaklama ayarlarının öğrenciler için zaman kaybı yarattığını belirten proje danışmanı Bekir Değirmenci, geliştirdikleri sisteme özel bir yazılım desteği eklediklerini ifade etti. CD ve DVD yazıcıları içindeki mikro motorların yazılımla senkronize edilmesi sayesinde mikroskop, nesneye olan mesafesini yukarı ve aşağı hareketlerle kendisi ayarlayarak insan eli değmeden otomatik odaklama yapabiliyor. Şu anki prototip seviyesinde zımpara kağıdı ya da madeni para gibi pürüzlü yüzeylerin mikro dokularını kusursuz netlikte ekrana yansıtabilen bu yerli tasarım, elektronik atıkların değerlendirilmesi ve sürdürülebilirlik felsefesinin okullarda canlı bir uygulaması oldu.
Bilim şenliğinde sergilenen proje tıp dünyasını hedefliyor
İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün kurumsal destekleriyle düzenlenen TÜBİTAK 4006-C Bilim Fuarları Festivali kapsamında görücüye çıkan proje, inovasyon meraklıları ve akademisyenlerden tam not aldı. Festivalin en çok dikkat çeken çalışmalarından biri olan mikroskop, sıfır maliyetle üretilebilir olması yönüyle özellikle kısıtlı bütçeye sahip köy okulları ve devlet okulları için muazzam bir eğitim alternatifi sunuyor. Proje ortağı olan 15 yaşındaki Taha Güngör, mikroskobu daha da geliştirerek gelecekte insan hücre duvarını uzaktan inceleyebilmeyi amaçladıklarını vurgularken; 14 yaşındaki Ceren Beyaztaş ise bu yöntemle hastalıklı hücrelerin erkenden tespit edilerek tıp dünyasına katkı sağlanabileceğini, aynı zamanda Anadolu'daki diğer öğrenci arkadaşlarına düşük bütçeli projeler için ilham verdiklerini dile getirdi.
Öğretmen Bekir Değirmenci, bu çalışmanın aslında disiplinler arası bir Savunma Teknolojileri Mühendislik (STM) projesi mantığıyla kurgulandığını; gençlerin bir sorunu saptayıp bunu matematik, fen ve tasarımla çözmeyi sıfırdan öğrendiklerini belirtti. Gelecekte havacılık ve tıp gibi stratejik alanlarda çalışmayı hedefleyen fen liseli gençlerin bu prototipi, atık yönetiminin sadece çevre temizliği değil, aynı zamanda teknolojik bağımsızlık yolunda da ne kadar büyük bir potansiyel barındırdığını gözler önüne seriyor.
