İklim krizinin kent yaşamı üzerindeki en önemli etkilerinden biri haline gelen aşırı sıcaklara karşı İzmir’de toplumsal ve kurumsal dayanıklılığın artırılması için uzmanlar bir araya geldi. “Aşırı Sıcaklar Farkındalık II. Toplantısı: Dirençli Toplumsal-Kurumsal Yapılar” başlığıyla düzenlenen buluşma, 7 Ekim’de Konak’taki Türkan Saylan Kültür ve Sanat Merkezi’nde gerçekleştirildi. Prof. Dr. Zerrin Toprak Karaman’ın moderatörlüğündeki toplantıda İzmir Kent Konseyi Çevre ve Ekoloji Çalışma Grubu Kolaylaştırıcısı Gülnihal Öztürk, Mimar ve Yeşil Sertifika Uzmanı Mihriban Artıktay ile Prof. Dr. Gürkan Ersoy konuşmacı olarak yer aldı.
Aşırı sıcaklar sadece hava sıcaklığı değil
Gülnihal Öztürk, aşırı sıcakların gelecek yıllarda yaşamı çok daha fazla etkileyeceğine dikkat çekerek sorunun yalnızca termometrelerde görülen sıcaklık artışından ibaret olmadığına vurgu yaptı. Öztürk, hava, su ve toprağın niteliğinden diğer canlıların yaşam koşullarına kadar geniş bir alanın iklim krizinden etkilendiğini belirterek “Yeşil Savunma” yaklaşımını anlattı. Yaklaşımın temel hedefinin insanın güvenliğiyle doğanın ve bütün canlıların yaşam hakkını birlikte ele almak olduğunu belirten Öztürk, Türkiye’den dünyaya örnek olabilecek stratejilerin geliştirilmesi gerektiğini ifade etti.
Evler ve iş yerleri sıcağa hazırlanmalı
Mimar Mihriban Artıktay ise aşırı sıcaklara karşı binalarda ve çalışma alanlarında uygulanabilecek önlemleri anlattı. Artıktay; gölgeleme, güneş kontrolü, bina kabuğunun iyileştirilmesi, hava hareketinin artırılması ve verimli soğutma sistemlerinin kullanımının giderek daha önemli hale geldiğine dikkat çekti. Sıcaklarla mücadelede “ölç, ısı yükünü azalt, uygun müdahaleyi seç ve tekrar ölç” yaklaşımının benimsenmesi önerildi. Bu yöntemde öncelikle yapının hangi bölümlerinin hangi saatlerde ne kadar ısındığının tespit edilmesi, ardından güneş yükünün azaltılması ve ihtiyaca göre düşük maliyetli çözümlerden kapsamlı bina iyileştirmelerine kadar farklı uygulamalara geçilmesi öngörülüyor.
Sıcak çarpmasına karşı ilk yardım uyarısı
Prof. Dr. Gürkan Ersoy ise aşırı sıcakların doğrudan insan sağlığı üzerindeki sonuçlarına dikkat çekti. Küresel ısınmanın etkisiyle sıcaklık kaynaklı sağlık sorunlarının daha fazla gündeme geleceğini belirten Ersoy, özellikle risk grubundaki kişilerin korunmasının ve ilk yardım bilgisinin önemini vurguladı. Toplantıda sıcak çarpmasının yanı sıra deniz, havuz ve göletlerde yaşanabilecek boğulma vakaları ile orman yangınlarında meydana gelebilecek yaralanmalarda uygulanacak ilk yardım yöntemleri de ele alındı.
İzmir’in parkları sıcağa göre düzenlenmeli
Toplantının serbest kürsü bölümünde ise doğrudan İzmir’in geleceğini ilgilendiren öneriler gündeme geldi. Kentteki park ve bahçelerde İzmir’in iklim koşullarına uyumlu, sıcaklığa ve kuraklığa dayanıklı, daha az su isteyen bitki türlerinin tercih edilmesi gerektiği belirtildi. Gölge sağlayan ağaçların artırılması ve peyzaj düzenlemelerinin değişen iklim koşullarına göre yapılması önerildi.
Beyaz çatılar sıcaklığı azaltabilir
Kentte aşırı sıcakların etkisinin azaltılmasına yönelik dikkat çeken önerilerden biri de yapıların renkleriyle ilgili oldu. Çatı, bina cephesi ve diğer kentsel yüzeylerde beyaz ve açık renklerin kullanımının yüzey sıcaklıklarının azaltılmasına katkı sağlayabileceği belirtilerek bunun pasif soğutma yöntemlerinden biri olduğu ifade edildi. Doğal, yerel ve sertifikalı yapı malzemelerinin kullanımının hem insan sağlığı hem de çevresel etkiler açısından önem taşıdığı vurgulandı.
Asbest ve yapı güvenliği de masadaydı
Toplantıda aşırı sıcakların yanı sıra kentsel dönüşüm ve yapı güvenliği de tartışıldı. Özellikle eski yapıların yıkımında ortaya çıkabilecek asbestin çevre ve halk sağlığı açısından ciddi risk oluşturabileceğine dikkat çekildi. Asbest içeren malzemelerin güvenli biçimde sökülmesi, taşınması ve bertaraf edilmesinin önemine vurgu yapıldı. Beton ve çelik kullanımına ilişkin değerlendirmelerde ise yapı güvenliğinin kullanılan malzemeden çok doğru tasarım, yeterli donatı ve standartlara uygun uygulamayla doğrudan bağlantılı olduğu belirtildi. Ekonomik gerekçelerle çelik donatının azaltılmasının yapı güvenliği açısından ciddi sonuçlara yol açabileceği ifade edildi.
COP31 gündemi de konuşuldu
Toplantının bir diğer gündem maddesi COP31 süreci oldu. İzmir’de iklim dirençli kent modelinin geliştirilmesi için yerel yönetimler, üniversiteler, meslek odaları ve sivil toplum kuruluşları arasındaki iş birliğinin artırılması gerektiği vurgulandı. Buluşmada aşırı sıcaklarla mücadelenin yalnızca bireysel önlemlerle sınırlı tutulamayacağı; kent planlamasından mimariye, yeşil alanlardan sağlık hizmetlerine kadar bütüncül politikaların geliştirilmesi gerektiği mesajı öne çıktı.
