İzmir tarihinin en acı günlerinden biri olan 30 Ekim 2020 depreminin üzerinden 6 yıl geçti. Saat 14.51'de meydana gelen ve yaklaşık 15 saniye süren 6,6 büyüklüğündeki deprem, özellikle Bayraklı ve Bornova ilçelerinde büyük yıkıma neden oldu. Felakette 117 kişi hayatını kaybederken, enkaz altında geçen saatlerin ardından kurtarılan depremzedelerin hikâyeleri Türkiye'nin hafızasına kazındı. Aradan geçen yıllara rağmen kaybedilen canların acısı dinmezken, deprem sonrasında başlatılan yeniden inşa çalışmaları ve yargı süreçleri gündemdeki yerini koruyor.
İzmir'de 15 saniyede büyük yıkım yaşandı
30 Ekim 2020 Cuma günü saat 14.51'de Seferihisar açıklarında meydana gelen deprem, İzmir'in yanı sıra çevre illerde de hissedildi. Yaklaşık 15 saniye süren sarsıntı, merkez üssüne yaklaşık 70 kilometre uzaklıkta bulunan Bayraklı ve Bornova ilçelerinde çok sayıda binanın yıkılmasına ve hasar görmesine yol açtı.
Depremin hemen ardından polis, itfaiye, sağlık ve arama kurtarma ekipleri bölgeye sevk edildi. Bayraklı'daki Rızabey, Doğanlar, Yağcıoğlu ve Yılmaz Erbek apartmanları ile Emrah ve Barış sitelerinin enkazlarında günlerce arama kurtarma çalışmaları yürütüldü.
Deprem, Seferihisar'ın Sığacık Mahallesi'nde de büyük zarara neden oldu. Deniz suyunun sokaklara kadar ulaşmasıyla oluşan tsunamide 87 yaşındaki Fatma Laike Erçetin yaşamını yitirdi. Balıkçı barınağı ve marinadaki çok sayıda tekne batarken kıyıdaki ev ve iş yerleri de zarar gördü.
Günler süren çalışmalar sonucunda enkazlardan 107 kişi sağ çıkarıldı. Depremde toplam 117 kişi yaşamını yitirdi.
Elif'in parmağı, Ayda'nın umudu unutulmadı
İzmir depreminde enkaz altından kurtarılan çocukların hikâyeleri, felaketin en unutulmaz anları arasında yer aldı. Doğanlar Apartmanı'nın enkazından 65 saat sonra çıkarılan Elif Perinçek'in kendisini kurtaran görevlinin parmağına sıkıca sarılması, tüm Türkiye'yi duygulandırdı.
Rıza Bey Apartmanı'nda enkaz altında 91 saat geçirdikten sonra kurtarılan Ayda Gezgin de depremin simge isimlerinden biri oldu. Küçük Ayda hayata tutunurken annesi Fidan Gezgin aynı depremde yaşamını yitirdi.
Emrah Apartmanı'ndan 58 saat sonra kurtarılan 14 yaşındaki İdil Şirin, Rıza Bey Apartmanı'ndan 17 saat sonra çıkarılan 16 yaşındaki İnci Okan ve Doğanlar Apartmanı'ndan 10 saat sonra kurtarılan 15 yaşındaki Günay Özışık da enkazdan sağ çıkarılanlar arasında yer aldı.
9 bin 79 yapının depremden etkilendiği belirlendi
Depremin ardından AFAD koordinasyonunda arama kurtarma, hasar tespit, geçici barınma ve psikososyal destek çalışmaları başlatıldı. Türkiye'nin farklı kentlerinden gelen kamu kurumları, belediyeler ve sivil toplum kuruluşları, depremzedelerin ihtiyaçlarının karşılanması için seferber oldu.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü verilerine göre İzmir genelinde yaklaşık 213 bin 762 binada hasar tespit çalışması gerçekleştirildi. İncelemeler sonucunda 9 bin 79 yapının depremden etkilendiği belirlendi.
Hasar tespit çalışmalarında 99 yapı acil yıkılacak, 632 yapı ağır hasarlı, 580 yapı orta hasarlı ve 7 bin 768 yapı az hasarlı olarak sınıflandırıldı.
Depremzedelere 5 bin 61 konut teslim edildi
Felaketin ardından yıkılan ve hasar gören binaların bulunduğu alanlarda yeniden inşa çalışmaları başlatıldı. Kentte belirlenen rezerv alanlarda da depremzedeler için yeni konut ve iş yeri projeleri hayata geçirildi.
Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ) tarafından yürütülen çalışmalar kapsamında 5 bin 61 konut ve 357 iş yeri hak sahiplerine teslim edildi.
Depremin ardından yürütülen çalışmalar, İzmir'de güvenli yapılaşma ve afetlere hazırlık konularının önemini bir kez daha gündeme taşıdı.
37 kişinin öldüğü Rızabey Apartmanı davası sürüyor
İzmir depreminde yıkılan binalara ilişkin açılan davalar, felaketin 6'ncı yılında da devam ediyor. Müteahhitler, mühendisler, mimarlar, yapı denetim şirketi yetkilileri ve diğer sorumlular hakkında başlatılan yargı süreçlerinde farklı kararlar verildi.
Depremde 37 kişinin yaşamını yitirdiği Rızabey Apartmanı'na ilişkin davada 20 sanığın yargılanması sürüyor.
Yağcıoğlu Apartmanı B Blok'a ilişkin davada mahkeme, müteahhit ve bina fenni mesulünü 13 yıl 4'er ay hapis cezasına çarptırdı.
Doğanlar Apartmanı B Blok davasında ise yapı müteahhidine 15 yıl, proje müellifine 6 yıl 8 ay, sürveyana 7 yıl 9 ay 10 gün hapis cezası verildi. Firari yapı fenni mesulünün dosyası ayrıldı.
Yılmaz Erbek Apartmanı B Blok ile ilgili davada bazı yapı sahipleri inşaat mühendisi, yapı denetim şirketi yetkilileri ile fenni mesulün yargılamaları sürüyor.
Depremde 30 kişinin öldüğü Emrah Apartmanı'na ilişkin davada fenni memur ve müteahhit olan 2 sanık 14'er yıl 5'er ay hapis cezasına çarptırıldı. 10 kişinin yaralandığı Cumhuriyet Sitesi C Blok'a ilişkin tutuksuz 3 sanığın yargılandığı davada, yapı denetçisine 1 yıl 4 ay 20 gün, fenni mesule ise 2 yıl 9 ay 10 gün hapis cezası verildi, diğer fenni mesul ise beraat etti.
Barış Sitesi'ne ilişkin davada ise şüphelilerin hayatta olmaması ve kimlik tespiti yapılamaması nedeniyle dava açılamadı. İnşaat, yenileme ve tadilat ruhsatı işlemlerini yaptığı iddia edilen 6 belediye görevlisi hakkında "bilinçli taksirle adam öldürme ve yaralama" suçundan açılan dava sürüyor.
