İzmir'de binlerce konutun geleceğini ilgilendiren kentsel dönüşüm çalışmalarında yeni gelişmeler yaşanıyor. Karabağlar'daki 540 hektarlık riskli alanın birinci etabına ilişkin planlama çalışmaları gündeme gelirken, Karşıyaka, Konak, Gaziemir ve Çiğli'deki projelerde farklı aşamalar devam ediyor. Büyükşehir Belediyesi'nin altı ana dönüşüm bölgesinde 6 bin 346 bağımsız bölüm için yapım sürecine geçildiği açıklanmıştı. Peki, İzmir'de hangi mahalleler dönüşüm kapsamında, hangi bölgelerde inşaat sürüyor, nerelerde uzlaşma bekleniyor? İşte mahalle mahalle dönüşüm dosyası. İzmir'de 30 Ekim 2020 depreminin ardından önemi daha da artan kentsel dönüşüm çalışmaları, 2026 yılının son aylarında yeniden gündemin üst sıralarına yerleşti. Kentte bir yandan mevcut dönüşüm projelerinin tamamlanması hedeflenirken diğer yandan riskli alanlara ilişkin imar planları ve hak sahipliği işlemleri yürütülüyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin ocak ayında açıkladığı verilere göre altı ana bölgede toplam 248 hektarlık alanda dönüşüm çalışmaları gerçekleştiriliyor. Bu projelerde 6 bin 346 bağımsız bölümün inşaat sürecine geçildiği, 1.955 bağımsız bölümün tahliye edilerek yıkıldığı ve yaklaşık 1.150 bağımsız birimin tamamlanarak teslim edildiği bildirilmişti. Ancak dönüşümün hızı her bölgede aynı değil. Bazı mahallelerde konutlar yükselirken bazı alanlarda planlama, uzlaşma ve mülkiyet işlemleri devam ediyor.
Karabağlar'da 540 hektarlık riskli alan gündemde
İzmir'in en kapsamlı dönüşüm başlıklarından biri Karabağlar'da bulunuyor. 2012 yılında riskli alan ilan edilen yaklaşık 540 hektarlık bölgenin 101,4 hektarlık birinci etabına ilişkin 2026 tarihli uygulama imar planı çalışması hazırlandı. Planlama alanıyla ilişkili mahalleler arasında Cennetçeşme, Salih Omurtak, Bahriye Üçok, Limontepe, Ali Fuat Erdem, Umut, Gazi, Özgür, Yüzbaşı Şerafettin ve Devrim yer alıyor. Hazırlanan planlarda konut alanlarının yanı sıra ulaşım bağlantıları, sosyal donatılar, altyapı ve güvenli yerleşim alanları oluşturulması amaçlanıyor. Bununla birlikte 540 hektarlık alanın tamamı için aynı anda yıkım ve inşaat başlayacağına ilişkin bir takvim bulunmuyor. Birinci etap planının kapsamı, hukuki süreçler ve uygulama kararları dönüşümün ilerleyişinde belirleyici olacak.
Karşıyaka Örnekköy'de gözler konut teslimlerinde
Karşıyaka'nın Örnekköy Mahallesi, İzmir'de dönüşüm çalışmalarının en ileri aşamaya ulaştığı bölgeler arasında bulunuyor. Yaklaşık 18 hektarlık alanda yürütülen projede ilk iki etapta toplam 300 konut ve 33 iş yeri tamamlanarak hak sahiplerine teslim edildi. Üçüncü, dördüncü ve beşinci etaplarda ise inşaat faaliyetleri devam ediyor. Bu üç etapta toplam 1.603 bağımsız bölüm bulunuyor. 2026 yılı içerisinde belirli etaplarda teslim işlemlerine başlanması hedeflenirken hak sahipleri açıklanacak kesin takvimi bekliyor.
Uzundere'de 2027 hedefi
Karabağlar'ın Uzundere Mahallesi'ndeki dönüşüm projesinde de çalışmalar etaplar halinde yürütülüyor. İlk iki etapta toplam 817 bağımsız bölümün teslim edildiği projede üçüncü ve dördüncü etapların yapımına devam ediliyor. Bu iki etapta toplam 1.902 bağımsız bölüm bulunuyor. Açıklanan hedef, ilgili etapların 2027 yılı sonuna kadar tamamlanması. Ayrıca 1.575 bağımsız bölümü kapsayan yeni yapım işleri için ihale planlaması da gündeme gelmişti. Uzundere'de dönüşümün tüm mahallede tamamlandığı söylenemiyor. Proje, belirlenen sınırlar ve etaplar üzerinden ilerliyor.
Gaziemir'de Aktepe ve Emrez dönüşümü
Gaziemir'in Aktepe ve Emrez mahalleleri yaklaşık 122 hektarlık dönüşüm alanıyla dikkat çekiyor. Bölgede yaklaşık 4.968 bağımsız birim bulunuyor. Projenin ilk iki etabında 552 bağımsız birimin yapım süreci ele alındı. İkinci etapta 261 bağımsız bölümün 2026 yılı içerisinde teslim edilmesi hedeflenirken 291 bağımsız birimi kapsayan ilk etap için tamamlayıcı ihale çalışmaları gündeme geldi. Bölgedeki tüm yapıların aynı anda yenilenmesi söz konusu değil. Uygulama, etap bazında ve hak sahipleriyle yürütülen işlemler doğrultusunda ilerliyor.
Konak Ege Mahallesi'nde çalışmalar sürüyor
Konak'ta Ege Mahallesi, kentsel dönüşüm programındaki önemli alanlardan biri. Yaklaşık 7 hektarlık proje alanında mevcut 809 bağımsız birim bulunuyor. Dönüşümün ilk aşamalarında tahliye ve yıkım çalışmaları yapılırken hak sahipleriyle uzlaşma, sözleşme ve tapu işlemleri de yürütüldü. Projenin yapım programında üç blokta toplam 714 bağımsız birimin inşası yer alıyor. Ancak bütün hak sahiplerinin konutlarına kavuşacağı kesin bir teslim tarihi açıklanmış değil.
Ballıkuyu ve çevresinde uzlaşma süreci
Konak'taki Ballıkuyu dönüşüm projesi yalnızca tek bir mahalleyi kapsamıyor. Yaklaşık 48 hektarlık alanda Ballıkuyu, Kosova, Kocakapı, Yeşildere ve Akarcalı mahallelerinin belirli bölümleri bulunuyor. Toplam 6.196 bağımsız birimi ilgilendiren projede ilk uygulama alanı belirlenmiş durumda. 645 plan numaralı ilk etap alanına ilişkin proje tanıtımı yapılırken hak sahipleriyle görüşmelerin sürdüğü açıklanmıştı. Bu nedenle Ballıkuyu ve çevresinde dönüşüm için en önemli başlıklardan biri uzlaşma ve uygulama takviminin netleşmesi.
Çiğli Güzeltepe'de dönüşüm hazırlığı
Çiğli'nin Güzeltepe Mahallesi'nde yaklaşık 21 hektarlık alan dönüşüm programı içerisinde bulunuyor. Proje alanında 287 yapı ve 295 bağımsız birim yer alıyor. Bölgede hak sahipliği tespitleri, mimari proje ve paylaşım modeline ilişkin çalışmalar yürütüldü. Uzlaşma süreci de başlatıldı. Ancak bölgedeki tüm konutların inşasına başlanacağı kesin tarih henüz netleşmiş değil.
Bayraklı ve Bornova'da bina bazlı dönüşüm
İzmir'deki dönüşüm çalışmaları yalnızca büyük proje alanlarıyla sınırlı değil. 2020 depreminde ağır hasar gören Bayraklı ve Bornova'da yapı stokunun incelenmesi ve riskli binaların yenilenmesi ayrı bir önem taşıyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin 2025 yılında başlattığı İzmir Yenileniyor programında bu iki ilçe pilot bölge olarak belirlendi. Program, riskli olduğu düşünülen veya riskli yapı kararı bulunan binaların sahiplerine dönüşüm sürecinde yol gösterilmesini amaçlıyor. Burada mahallelerin tamamını riskli ilan eden genel bir karar söz konusu değil. Her binanın durumu teknik inceleme ve mevzuat çerçevesinde ayrı ayrı değerlendiriliyor.
İzmir'de hangi mahallede hangi çalışma var?
| İlçe | Mahalle veya bölge | Açıklanan süreç |
|---|---|---|
| Karabağlar | Cennetçeşme, Salih Omurtak, Bahriye Üçok, Limontepe, Ali Fuat Erdem, Umut, Gazi, Özgür, Yüzbaşı Şerafettin, Devrim | 540 hektarlık riskli alan kapsamında birinci etap planlama çalışmaları |
| Karabağlar | Uzundere | Teslim edilen konutlar, devam eden etap inşaatları |
| Karşıyaka | Örnekköy | Tamamlanan etaplar ve devam eden konut inşaatları |
| Gaziemir | Aktepe, Emrez | Etap bazında yapım, ihale ve teslim hedefleri |
| Konak | Ege Mahallesi | Yapım ve hak sahipliği işlemleri |
| Konak | Ballıkuyu, Kosova, Kocakapı, Yeşildere, Akarcalı | Planlama ve uzlaşma |
| Çiğli | Güzeltepe | Hak sahipliği ve uygulama hazırlıkları |
| Bayraklı ve Bornova | Bina bazlı başvurular | Yapı inceleme ve dönüşüm başvuruları |
Tablodaki mahalle adları, ilgili proje veya plan alanlarının bulunduğu yerleri gösteriyor. Mahallelerin bütün binalarının riskli olduğu ya da tamamının yıkılacağı anlamına gelmiyor.
Riskli yapı ile riskli alan aynı şey mi?
Kentsel dönüşümde en çok karıştırılan iki kavram riskli yapı ve riskli alan. Riskli yapı, mevzuata uygun teknik inceleme sonucunda taşıyıcı sistemi bakımından risk taşıdığı belirlenen binayı ifade ediyor. Riskli alan ise ilgili mevzuat kapsamında sınırları belirlenerek ilan edilen bölgeyi tanımlıyor. Bir mahallenin belirli kısmının riskli alan sınırında bulunması, o mahallenin tamamındaki binaların tek tek riskli yapı olarak tespit edildiği anlamına gelmiyor. Benzer şekilde bir bina, büyük bir kentsel dönüşüm proje alanında bulunmasa da riskli yapı tespitiyle dönüşüm sürecine girebiliyor.
Ev sahipleri dönüşüm kapsamını nasıl öğrenebilir?
İzmir'de oturduğu evin dönüşüm kapsamında olup olmadığını öğrenmek isteyen vatandaşların öncelikle taşınmazın ada ve parsel bilgilerini kontrol etmesi gerekiyor. Ardından ilgili belediyenin imar ve kentsel dönüşüm birimlerinden taşınmazın herhangi bir proje veya riskli alan sınırında bulunup bulunmadığı öğrenilebiliyor. Bina için riskli yapı tespiti yaptırılmak isteniyorsa 6306 sayılı Kanun kapsamında yetkilendirilmiş kuruluşlara başvurulması gerekiyor. Hak sahipliği, kira yardımı, tahliye, yıkım ve yeni konut edinme koşulları ise uygulanan dönüşüm modeline göre farklılık gösterebiliyor.
İzmir'de dönüşüm ne zaman tamamlanacak?
Kent genelindeki bütün dönüşüm çalışmalarının tamamlanacağı ortak bir tarih bulunmuyor. Örnekköy'de belirli etapların teslimi için 2026 yılı hedeflenirken Uzundere'deki üçüncü ve dördüncü etaplar için 2027 yılı sonu öngörülüyor. Aktepe-Emrez ve Ege Mahallesi'nde yapım süreçleri, Ballıkuyu ile Güzeltepe'de ise uygulama ve uzlaşma çalışmaları önem taşıyor. Karabağlar'daki 540 hektarlık riskli alanın planlama süreci de önümüzdeki dönemde yakından takip edilecek başlıklar arasında bulunuyor. İzmir'de dönüşüm bekleyen vatandaşlar açısından asıl belirleyici olan, yalnızca mahallenin bir proje listesinde yer alması değil; yaşadıkları binanın hangi etapta bulunduğu, hak sahipliği koşulları ve resmî uygulama takvimi olacak.
