İzmir'in 2050 nüfusu belli oldu: Göç olmazsa nüfus 4,3 milyona gerileyecek!

İzmir'in önümüzdeki 25 yılda nasıl bir nüfus yapısına sahip olacağına ilişkin dikkat çekici veriler ortaya çıktı. İzmir Kalkınma Ajansı (İZKA) tarafından 2024 yılında yayımlanan İzmir İli Nüfus Projeksiyonları 2022-2050 Raporu, kentin geleceğinde göçün belirleyici rol oynayacağını gösterdi. Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsünden Prof. Dr. A. Sinan Türkyılmaz tarafından hazırlanan çalışmada, doğurganlık, ölüm oranları, yaşam süresi ve göç hareketleri dikkate alınarak üç ayrı nüfus senaryosu oluşturuldu. Araştırma, İzmir'in göç almadığı koşullarda nüfus kaybı yaşayabileceğini, mevcut göç eğilimlerinin sürmesi halinde ise büyümeye devam edeceğini ortaya koydu.

İzmir'in 2050 nüfusu üç farklı senaryoyla hesaplandı

İZKA'nın hazırladığı projeksiyonda İzmir'in 2050 yılı nüfusu göç hareketlerinin nasıl gelişeceğine göre farklı sonuçlar verdi. Kentin hiç göç alıp vermediği ve nüfus değişiminin yalnızca doğumlar ile ölümler üzerinden hesaplandığı ilk senaryoda 4 milyon 306 bin 711 kişilik nüfus öngörüldü. TÜİK'in resmî göç verileri esas alınarak oluşturulan ikinci senaryoda nüfusun 5 milyon 643 bin 286 kişiye ulaşacağı hesaplandı. Kayıtlı Suriyeli nüfusun da projeksiyona dahil edildiği üçüncü senaryoda ise İzmir'in nüfusu 5 milyon 911 bin 453 kişi olarak tahmin edildi. Böylece göçsüz senaryo ile en yüksek nüfus öngörüsü arasındaki fark yaklaşık 1,6 milyon kişiye ulaştı.

Göç olmazsa İzmir'in nüfusu azalmaya başlayacak

Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri, göçün olmadığı senaryoda İzmir nüfusunun 2032 yılından sonra düşüş eğilimine girmesi oldu. Bu senaryoya göre kentin nüfusu 2030 yılında 4 milyon 492 bine, 2032 yılında yaklaşık 4 milyon 494 bine ulaşacak. Ancak sonraki yıllarda doğum sayılarının azalması ve ölümlerin artmasıyla nüfus küçülmeye başlayacak. 2040 yılında 4 milyon 459 bine, 2045 yılında 4 milyon 399 bine gerilemesi beklenen nüfusun 2050 yılında 4 milyon 306 bine düşeceği hesaplandı. Bu sonuç, çalışmanın başlangıç yılı olan 2021'deki 4 milyon 425 bin kişilik nüfusun da altında kalınabileceğini gösterdi.

Göç devam ederse İzmir 5,6 milyonu aşacak

İzmir'in diğer illerden ve yurt dışından aldığı göçün devam etmesi durumunda ise farklı bir tablo ortaya çıkıyor. Resmî göç senaryosuna göre İzmir'in nüfusunun 2030 yılında 4 milyon 766 bine, 2040 yılında 5 milyon 176 bine ve 2045 yılında 5 milyon 423 bine ulaşması bekleniyor. 2050 yılında ise nüfusun 5 milyon 643 bin kişiye yükselmesi öngörülüyor. Bu senaryoda İzmir'in nüfusu 2021 yılına göre yaklaşık 1 milyon 217 bin kişi artmış olacak. Araştırma, kentte nüfus artışının devam etmesinde göç hareketlerinin doğurganlıktan daha belirleyici hale gelebileceğini gösteriyor.

İzmir'de doğum ve ölüm dengesi değişecek

Nüfus projeksiyonunda dikkat çeken bir diğer gelişme de doğum ve ölüm sayılarındaki değişim oldu. Araştırmaya göre İzmir'de doğurganlık hızının düşmesi ve ortalama yaşam süresinin uzamasıyla birlikte doğal nüfus artışı zayıflayacak. Göçün olmadığı senaryoda 2030 yılında 38 bin 342 doğuma karşılık 35 bin 263 ölüm öngörülürken, 2035 yılında 36 bin 218 doğuma karşılık 38 bin 962 ölüm hesaplandı. Böylece doğumların ölümleri karşılama düzeyi 2030'lu yıllarda tersine dönecek. 2050 yılına gelindiğinde ise yıllık doğum sayısının 28 bin 206'ya gerilemesi, ölüm sayısının 49 bin 271'e ulaşması bekleniyor. Bu durum, İzmir'in nüfusunun göç olmadan kendini yenilemekte zorlanabileceğine işaret ediyor.

2050 yılında her dört İzmirliden biri yaşlı olacak

Raporda İzmir'in geleceğine ilişkin en önemli uyarılardan biri de 65 yaş ve üzerindeki nüfusun hızla artması oldu. Resmî göç senaryosuna göre çalışmanın başlangıç döneminde yüzde 12 dolayında olan yaşlı nüfus oranının 2030 yılında yüzde 15'e, 2042 yılında yüzde 20'ye ulaşması ve 2050 yılında yüzde 23'ü aşması bekleniyor. Böylece kentte yaşayan yaşlı nüfusun 2050 yılında yaklaşık 1,3 milyon kişiye çıkabileceği hesaplanıyor. Göçün olmadığı senaryoda ise yaşlanma daha belirgin hale geliyor. Bu senaryoda 65 yaş ve üzerindekilerin toplam nüfusa oranının 2050 yılında yüzde 28,34'e ulaşması öngörülüyor. Söz konusu değişim, özellikle sağlık hizmetleri, sosyal bakım, erişilebilir ulaşım ve yaşlılara yönelik belediye hizmetlerinde yeni ihtiyaçların ortaya çıkabileceğini gösteriyor.

İzmir'de hane sayısı nüfustan daha hızlı artacak

Araştırmada yalnızca nüfusun büyüklüğü değil, konut ve hanehalkı yapısındaki değişim de ele alındı. İzmir'de ortalama hanehalkı büyüklüğünün küçülmesi nedeniyle toplam nüfusla hane sayısının aynı hızda artmayacağı hesaplandı. Resmî göç senaryosunda 2021 yılında yaklaşık 1 milyon 475 bin olan hanehalkı sayısının 2050 yılında 2 milyon 565 bine ulaşması bekleniyor. Bu dönemde nüfustaki artış yaklaşık yüzde 28 düzeyinde kalırken hane sayısındaki artış yaklaşık yüzde 74'e ulaşacak. Bu farklılık, İzmir'de gelecekte konut talebinin yalnızca nüfus artışına göre değerlendirilmemesi gerektiğini gösteriyor.

Konut, altyapı ve sağlık hizmetleri için kritik uyarı

İZKA'nın çalışmasında nüfus artışı, hanehalkı yapısındaki değişim ve İzmir'in deprem riski birlikte değerlendirilerek kent planlamasına ilişkin önemli ihtiyaçlara dikkat çekildi. Raporda konut stokunun ayrıntılı biçimde incelenmesi, konut özellikleri ve tercihleri üzerine araştırmalar yapılması, afetlere karşı sosyal kırılganlığın değerlendirilmesi ve yaşlı nüfus için planlama çalışmalarının geliştirilmesi gerektiği vurgulandı. Nüfusun 5,6 milyona ulaşması halinde ulaşım, su, kanalizasyon, sağlık ve sosyal hizmetlerin bu büyümeye göre planlanması önem kazanırken, göçsüz senaryoda ortaya çıkan yaşlanma ve küçülme eğilimi de farklı kamu politikalarını gerekli kılabilecek.

Türkiye'nin nüfusu 2100 yılında azalabilir

İzmir'deki bu projeksiyonlar, Türkiye genelinde beklenen demografik değişimle birlikte değerlendirildiğinde daha dikkat çekici hale geliyor. TÜİK'in 30 Temmuz 2024 tarihinde yayımladığı 2023-2100 Nüfus Projeksiyonları çalışmasına göre Türkiye nüfusunun ana senaryoda 2030 yılında 88 milyon 188 bin kişiye, 2050 yılında ise 93 milyon 774 bin kişiye ulaşması öngörülüyor. Ancak uzun vadede doğurganlığın düşük seyretmesiyle nüfusun azalmaya başlaması ve 2100 yılında 77 milyonun altına gerilemesi bekleniyor. Ayrıca çalışma çağındaki nüfusun oranının 2050'de yüzde 61,9'a, 2100'de yüzde 54,6'ya düşeceği hesaplanıyor. İzmir için hazırlanan rapor da nüfusun yalnızca toplam büyüklüğünün değil, yaş yapısının ve hane sayısının da değişeceğine dikkat çekiyor.

İzmir'in 2050 yılı nüfus tahminleri

İzmir Kalkınma Ajansı'nın üç farklı senaryo için hazırladığı nüfus projeksiyonlarının 2030, 2040 ve 2050 sonuçları şöyle:

Bu rakamlar kesinleşmiş nüfus sayıları değil, araştırmada kullanılan demografik varsayımlara bağlı olarak hazırlanmış tahminlerdir. Gerçekleşecek nüfus; doğurganlık, ölüm oranları ve özellikle göç hareketlerine göre farklılık gösterebilir.

Türkiye'de diğer illerin 2030 yılı nüfus tahminleri

TÜİK'in 2023-2100 nüfus projeksiyonlarında Türkiye geneli için 2100 yılına kadar, iller için ise 2030 yılına kadar tahminler hazırlandı. İstanbul Planlama Ajansı'nın TÜİK verilerinden aktardığı sonuçlara göre, 2030 yılında Türkiye'nin en kalabalık beş ilinin nüfusları şöyle olacak:

Sıra Urla'da doğanın şifası geleceğe taşınacak! Yeşil Eczane ve Şifa Bahçeleri Projesi tanıtıldı İçeriği Görüntüle	İl	2030 tahmini nüfus
1	İstanbul	Yaklaşık 16.129.000
2	Ankara	Yaklaşık 6.062.000
3	İzmir	Yaklaşık 4.618.000
4	Bursa	Yaklaşık 3.429.000
5	Antalya	Yaklaşık 2.966.000

İzmir'in 2030 nüfusu, TÜİK'in ülke genelinde aynı yöntemle hazırladığı projeksiyonda yaklaşık 4 milyon 618 bin kişi olarak hesaplandı. Bu rakam, İZKA'nın 2030 yılı için hazırladığı resmî göç senaryosundaki 4 milyon 766 bin kişilik tahminden farklılık gösteriyor. İki araştırmanın başlangıç verileri, kapsamları ve varsayımları farklı olduğundan sonuçların doğrudan aynı tahminmiş gibi değerlendirilmemesi gerekiyor.