İzmir’in Bornova Ovası’nda sürdürülen arkeolojik kazılar, kentin bilinenden çok daha eski ekonomik ve sosyal yaşamına ilişkin yeni ipuçları vermeye devam ediyor. Yeşilova Höyüğü’nün hemen yakınındaki Yassıtepe Höyüğü’nde yapılan son kazılarda, yaklaşık 5 bin yıl öncesine tarihlenen zeytin çekirdekleri bulundu. Bulgular, bugün Ege ile özdeşleşen zeytinin İzmir’deki geçmişinin binlerce yıl öncesine uzandığını bir kez daha ortaya koydu.
Zeytin, üzüm ve incir aynı tabloda
Yassıtepe’de daha önce gerçekleştirilen çalışmalarda üzüm çekirdeklerinin yanı sıra kurutulmuş üzüm ve pekmez kalıntılarına da ulaşılmıştı. Kazılarda bulunan bazı sıvı kaplarının ise şarap üretimi veya tüketimiyle ilişkili olabileceği değerlendiriliyor. Böylece üzümün yalnızca taze tüketilen bir ürün olmadığı; kurutulduğu, pekmeze dönüştürüldüğü ve muhtemelen şarap üretiminde kullanıldığı anlaşılıyor. 2026 kazılarında bulunan zeytin çekirdekleriyle birlikte zeytin, üzüm ve incir gibi daha sonraki dönemlerde İzmir ve Ege ekonomisinin simgesi haline gelen ürünlerin binlerce yıl önce de bölgedeki yaşamın parçası olduğu görülüyor.
“İzmir’in bir Troya’sı”
Yassıtepe Höyüğü Kazı Başkanı Doç. Dr. Zafer Derin, yerleşimin sahip olduğu özelliklere dikkat çekerek alanı “İzmir’in bir Troya’sı” olarak nitelendirdi. Derin, yaklaşık 5 bin yıl önce burada surlarla çevrili, tapınakların, depoların, üretim alanlarının ve işliklerin bulunduğu planlı bir kent yaşamının sürdüğünü belirtti. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın Yassıtepe’ye ilişkin bilgilerinde de yerleşimin İzmir’in 5 bin yıl önceki ilk kent yerleşimlerinden biri olduğu ve bölgenin ticari hayatının başladığı alanlar arasında bulunduğu ifade ediliyor.
Surlarla korunan zenginlik
Kazılardan elde edilen bulgular Yassıtepe’de yalnızca tarımsal üretimin değil, gelişmiş bir ekonomik yapının bulunduğuna da işaret ediyor. Büyük küplerde ürünlerin depolandığı, bronzun işlendiği, çanak çömlek üretiminin yapıldığı ve çevre bölgelerle ticari ilişkiler kurulduğu düşünülüyor. Kentin çevresindeki savunma duvarlarının da yalnızca yerleşimi değil, burada biriken ekonomik değeri korumaya yönelik olduğu değerlendiriliyor.
İzmir’in ticaret tarihi 5 bin yıl öncesine uzanıyor
Yassıtepe’nin konumu da yerleşimin önemini artırıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı verilerine göre bölge, İç Batı Anadolu’dan gelen malların denize ulaştığı ve Ege dünyasıyla bağlantı kurulduğu önemli güzergâhlardan biriydi. Yerleşimin MÖ 2800 dolaylarında bir depremle yıkıldığı, Erken Tunç Çağı boyunca ise farklı dönemlerde yeniden inşa edildiği belirtiliyor. Kazılarda yüzlerce çanak çömlek, mühür, tunç balta ve iğne gibi buluntular da gün yüzüne çıkarıldı. Yassıtepe’de ortaya çıkan son zeytin çekirdekleri ise bugünkü İzmir mutfağının ve Ege tarımının temel ürünlerinden birinin kentteki geçmişinin ne kadar eskiye dayandığını gösteren yeni bir arkeolojik kanıt olarak kayıtlara geçti.
