Ege Bölgesi'nin tarımsal üretim merkezlerinden İzmir, kış aylarının simge lezzetlerinden kestane üretimiyle Türkiye'de zirvedeki yerini koruyor. Kentin yüksek rakımlı dağ yamaçlarında ekim ayının ilk haftasında başlayan zorlu kestane hasadı, hava şartlarının uygun seyretmesiyle birlikte bereketli bir sezonu geride bırakıyor. Üretimin en yoğun gerçekleştiği Ödemiş ilçesinde tarlalara ve dağlık alanlara giren işçiler, zorlu arazi koşullarında kestaneleri toplamak için gün boyu yoğun bir çalışma yürütüyor.
Hasadın gerçekleştiği Ödemiş'te saha incelemelerinde bulunan İzmir Tarım ve Orman İl Müdürü Kahraman Akdoğan, kentin kestane yetiştiriciliğindeki stratejik rolüne dikkat çekti. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre kentin üretimde birinci sırada yer aldığını belirten Akdoğan, İzmir genelinde 40 bin dekar alanda yaklaşık 32 bin tonluk bir kestane üretimi gerçekleştirildiğini ifade etti. Bu rakamın ülke genelindeki toplam rekoltenin yüzde 40'ına denk geldiğini vurgulayan yetkililer, sektörün bölge ekonomisi için hayati bir değer taşıdığını kaydetti.
Türkiye üretiminin neredeyse yarısı Ödemiş ve Beydağ dağlarından karşılanıyor
İzmir coğrafyasında kestane yetiştiriciliğinin merkez üssünü Ödemiş ve Beydağ ilçeleri oluşturuyor. İl genelindeki toplam kestane rekoltesinin yüzde 87'lik devasa bir kısmı sırf bu iki ilçenin sınırları dahilinde yetiştiriliyor. Özellikle Ödemiş bölgesi, sadece miktar açısından değil, aynı zamanda çevreye ve insan sağlığına duyarlı üretim yöntemleriyle de ön plana çıkıyor. İlçede yaklaşık 260 kayıtlı çiftçi, 4 bin 100 dekar alanda organik kestane yetiştiriciliği yaparak pazar değerini artırıyor.
Tarımsal üretimin sürdürülebilirliğini sağlamak adına rekolte artışının yanı sıra ürün kalitesine de önem verdiklerini dile getiren Kahraman Akdoğan, kestanede verim kayıplarına yol açan hastalıklara karşı yürütülen adımları paylaştı. Sektörün en büyük tehditlerinden biri olan kestane kanseri ile kararlı bir mücadele yürütüldüğünü ifade eden Akdoğan, enfekte olmuş ağaçların yenilenmesi amacıyla bakanlık destekli projelerin devreye sokulduğunu anlattı.
Kestane kanseriyle mücadelede fidan desteği ve biyolojik önlemler devreye giriyor
Bölgedeki kestane ağaçlarının sağlığını korumak için uygulanan eylem planı kapsamında, 2024 yılında üreticilere yüzde 50'si bakanlık hibeli olmak üzere 8 bin adet sağlıklı fidan dağıtımı gerçekleştirildi. Yapılan saha kontrollerinde ve üreticilerden alınan geri bildirimlerde olumlu sonuçlar elde edilmesi üzerine desteklerin artırılarak devam ettirilmesi kararlaştırıldı. Proje doğrultusunda 2026 yılında yine yüzde 50 hibeli olarak 10 bin adet fidanın daha toprakla buluşturulması hedefleniyor.
Hastalıkla mücadelede sadece fidan yenileme yöntemi kullanılmıyor; aynı zamanda ekolojik dengeyi koruyan doğa dostu yöntemler de devreye alınıyor. Orman Genel Müdürlüğü ile ortaklaşa yürütülen çalışmalar çerçevesinde, zararlılarla mücadele eden faydalı böcek üretimi aralıksız sürdürülüyor. Laboratuvar ortamında üretilen ve doğaya salınan bu böceklerin üretim kapasitesinin yükseltilmesiyle biyolojik mücadelenin etki alanının genişletilmesi planlanıyor. Akdoğan, bu yıl tüm tarımsal ürünlerde olduğu gibi kestane rekoltesinde de oldukça yüksek bir verim elde edildiğini ve üreticinin genel rekolteden memnun kaldığını ekledi.
Yılların üreticisi yüksek rekolteden memnun ancak artan işçilik maliyetlerinden dertli
Sağlanan kamusal destekler ve verimli geçen sezona rağmen, sahadaki üreticiler ekonomik dengeler ve girdi maliyetleri nedeniyle çeşitli zorluklarla karşı karşıya kalıyor. Ödemiş'in Bıçakçı Mahallesi sınırlarında yaklaşık 45 yıldır kestane yetiştiriciliği yapan 68 yaşındaki deneyimli üretici Hüseyin Palas, bölgedeki tarımsal yaşamın dinamiklerini anlattı. 100 dekar büyüklüğündeki arazisinde üretim yapan Palas, bu yılki hasat döneminde 10 ila 15 ton arasında bir rekolte beklediklerini aktardı.
Ekim ayının başı itibarıyla başlanan silkeleme ve toplama mesaisinin son günlerine geldiklerini belirten Palas, kestanenin Bıçakçı halkı için en temel geçim kaynağı olduğunun altını çizdi. Ancak ürün satış fiyatları ile üretim maliyetleri arasındaki makasın kapandığını vurgulayan veteran üretici, son üç yıldır kestaneyi aynı fiyat seviyesinden satmak zorunda kaldıklarını ifade etti. Tarlalardaki işçi maliyetleri ve toplama işçiliğinin yüksek olmasının kar marjlarını erittiğini belirten Palas, rekoltenin yüksek olmasına rağmen arzuladıkları kazancı elde etmekte güçlük çektiklerini söyledi.
Metrelerce yükseklikteki ağaçlarda tehlikeli ve zahmetli silkeleme mesaisi
Kestane hasadı, tarımsal faaliyetler arasında iş kazası riski en yüksek ve en çok beden gücü gerektiren süreçlerden biri olarak kabul ediliyor. Ödemiş ve Beydağ'ın sarp dağ yamaçlarında yer alan metrelerce yükseklikteki kestane ağaçlarına tırmanan deneyimli işçiler, ellerindeki uzun sırıklar ve sopalar vasıtasıyla dikenli kozalakları tek tek toprağa düşürüyor. Metrelerce yüksekteki dallarda dengede durarak yapılan bu silkeleme işlemi, büyük bir dikkat ve beceri gerektiriyor.
Ağaç dibine düşen dikenli kozalaklar ise yerdeki çalışanlar tarafından özenle toplanarak geleneksel yöntemlerle sepetlere ve çuvallara dolduruluyor. Toplanan kestaneler daha sonra kozalaklarından ayrıştırılmak ve satışa hazırlanmak üzere özel depolama alanlarına taşınıyor. Zorlu coğrafi koşullara ve yüksek risk faktörüne rağmen her yıl tekrarlanan bu geleneksel hasat süreci, İzmir dağlarında hem bir kültürün hem de kentin önemli bir ekonomik değerinin sürdürülmesini sağlıyor.
